NGÀY SAU SỎI ĐÁ VẪN CÒN CÓ NHAU
Thích Nhuận Hùng
Trong chốn nhân gian này, vốn đã có biết bao nhiêu cuộc hành trình kỳ quái, xảy ra khắp nẻo đường. Người đến, người đi, kẻ dừng chân bên quán trọ ven đường, người lại mải miết xuôi về phía cuối trời xanh thẩm. Có những cuộc gặp gỡ tưởng chỉ là duyên tình cờ của một buổi chiều mưa phùn, vậy mà dư âm cứ lặng lẽ theo nhau qua hết một đời người. Cũng có những bóng hình chẳng hề lưu lại dấu chân, nhưng lại âm thầm hiện hữu trong một góc sâu kín của tâm hồn. húc huyền ảo bên bờ vô định, vẫn còn ghi mãi khắc ghi…
Ta thường hay nghĩ, hay thả hồn phiêu bồng nơi chốn vô định nào đó, mà mọi cuộc tương phùng trên cõi đời đều có căn nguyên của nó, đó chỉ là người trong cuộc chưa đủ tĩnh lặng để nhận ra, sự kiện nào đã lãng đãng trong hư không.
Cũng có thể là một chiều cuối hạ, nắng nghiêng qua mái cổ tự, rong rêu tiếng chuông ngân vọng từ một miền xa vọng lại. Dưới mái hiên chùa, khói trầm quyện vào gió, một chiếc lá bồ đề chậm rãi rời cành. Người và ta đã gặp nhau như thế, chẳng có điều gì đặc biệt, cũng chẳng một lời hẹn ước. Chỉ một ánh mắt nhìn thoáng qua, một câu chuyện không đầu không cuối, rồi mỗi người lại trở về với con đường riêng của mình. Chính vì thế, mấy ai lưu lại dấu vết gì, nơi ngôi cổ tự ấy…
Lạ thay! Lại có những điều tưởng đã tan vào hư không, lại chẳng hề mất dấu.
Tháng năm cứ thế đi qua. Mùa xuân đến rồi đi, mùa thu trở lại với những chiếc lá vàng bên thềm cũ. Bao nhiêu cuộc vui buồn đã hóa thành chuyện kể, bao nhiêu người từng thân quen nay chỉ còn là một cái tên nằm im trong miền ký ức. Ta cũng học được cách bình thản trước những cuộc hợp tan, hiểu rằng không phải điều gì quý giá cũng cần phải nắm giữ, không phải người nào thương mến cũng nhất thiết phải cùng mình đi hết một quãng đời. Có lẽ, đó cũng là một chút đạo lý nơi cửa thiền.
Hoa nở chẳng vì ai mà nở, trăng tàn chẳng phải vì ai mà khuyết. Dòng nước cứ xuôi, mây cứ nổi, thế gian vẫn tuần hoàn trong lẽ vô thường. Chỉ có lòng người đôi lúc còn vương một chút bụi trần, một chút hoài niệm chưa kịp gọi tên, một chút dư hương của những ngày đã cũ.
Ta không gọi đó là nhớ thương. Bởi đôi khi, nhớ thương cũng là một cách níu giữ. Ta chỉ nghĩ, giữa muôn ngàn người đã từng đi qua cuộc đời, có một người mà khi nhắc đến, lòng không gợn sóng, nhưng cũng chẳng hoàn toàn bình yên. Một sự hiện diện rất nhẹ, như ánh trăng in xuống mặt hồ; nước có lay động, trăng vẫn còn đó.
Nếu hỏi duyên là gì, có lẽ chẳng ai có thể trả lời cho tường tận. Duyên không hẳn là gặp gỡ, cũng không nhất thiết là ở lại. Có khi duyên chỉ là một lần đồng hành giữa hai bờ nhân thế, cùng nhìn về một phía chân trời, rồi mỗi người đi một ngả. Nhưng điều đáng quý không nằm ở đoạn đường dài hay ngắn, mà ở chỗ sau tất cả, ta vẫn có thể dành cho nhau một khoảng trời thanh thản.
Đời người càng về sau càng hiểu, những điều sâu sắc thường không ồn ào. Một lời hỏi thăm đúng lúc, một chén trà đặt xuống bên hiên, một ánh mắt nhận ra nhau giữa buổi chiều xa lạ — đôi khi còn quý hơn ngàn câu thề nguyền thuở trẻ.
Và rồi ta nghĩ đến ngày sau.
Ngày ấy, biết đâu tóc đã bạc, bước chân đã chậm, những tháng năm phiêu bạt cũng đã lắng xuống như bụi phủ trên trang thư cũ. Có thể người đã đi qua nhiều miền đất lạ, ta cũng đã trải bao phen dâu bể. Những điều từng khiến lòng bận tâm nay chỉ còn là mây trắng cuối trời.
Ta cứ để mặc cho ngày tháng trôi, cho những mùa lá thay màu, cho con đường cũ phủ thêm bao lớp bụi thời gian. Người ở phương nào, ta chẳng hỏi. Ta nơi đây, cũng không cần người phải biết. Chỉ đôi khi, giữa một buổi hoàng hôn tím nhạt, nghe tiếng gió luồn qua hàng trúc, ta chợt tự hỏi: liệu ở một góc trời nào đó, người có từng bất chợt nhớ đến một bóng hình đã xa cách?
Hay tất cả chỉ là một giấc mộng trường mà riêng ta còn lưu luyến?
Nhưng thôi, chuyện nhân duyên vốn chẳng thể lấy thước đo mà phân định. Có người gặp nhau để thành đôi, có người gặp nhau để học cách nhớ thương. Có người chỉ cùng đi qua một đoạn đường ngắn ngủi, nhưng dư âm lại theo nhau qua mấy cuộc bể dâu. Cũng có người, dù cách nhau nghìn trùng mây nước, vẫn như còn ngồi đối diện trong một quán trà nhỏ, trước mặt là hai chén trà nóng hổi, giữa hai người là một khoảng lặng không cần lời giải thích. Hòa quyện cùng nhau trong một chí hướng mà chẳng nói nên lời, từ cõi sâu thâm thẳm toát một vẻ huyền hoặc, chỉ có người trong cuộc mới cảm nhận được…!
Ta thích nghĩ về ngày sau, không phải bằng những lời hẹn hò rực rỡ, mà bằng một niềm tin kín đáo, dịu dàng hơn cả lời giao dịch trên ngôn từ.
Nếu mai này tóc ai nấy cũng đã pha sương, mắt đã nhòa bóng nguyệt, chân đã mỏi qua bao miền viễn xứ, thì ở một nơi nào đó, ta vẫn có thể nhận ra nhau giữa đám đông xa lạ. Không cần gọi tên, không cần hỏi chuyện cũ. Chỉ một ánh nhìn thôi, cũng đủ hiểu rằng những năm tháng đã qua chưa từng hoàn toàn cuốn mất chúng ta.
Biết đâu, ngày ấy lại là một chiều cuối Thu, mây trắng trôi lững thững trên nền trời cũ. Ta ngồi bên hiên nhà, người thong dong bước đến, mang theo một nụ cười như chưa từng có cuộc chia ly nào xảy đến. Ta rót một chén trà, người khẽ nâng tay. Ngoài sân, chiếc lá vàng rơi xuống thềm, gió đưa hương hoa bưởi thoảng qua.
Nếu có một ngày tình cờ gặp lại, ta mong chẳng ai phải hỏi vì sao ngày trước đã xa nhau. Cũng chẳng cần phân bua những điều chưa kịp nói, hay nhắc lại những mùa buồn đã khuất. Chỉ cần nhận ra nhau bằng một nụ cười hiền hậu, rồi cùng ngồi xuống bên tách trà chiều.
Ngoài sân, gió vẫn thổi qua hàng trúc. Tiếng chuông chùa đâu đó lại ngân lên, thong thả như chưa từng có một cuộc chia lìa nào giữa nhân thế.
Khi ấy, ta sẽ hiểu rằng có những duyên phận không cần phải thành hình mới được gọi là trọn vẹn. Có những người không ở cạnh nhau suốt một đời, nhưng vẫn giữ được cho nhau một chỗ bình yên trong tâm tưởng. Và có những cuộc chia xa, xét đến cùng, chẳng phải để mất nhau, mà để mỗi người học cách đi qua cuộc đời bằng một tâm thế bao dung hơn.
Thôi thì, cứ để nhân duyên tùy duyên, để mây về với núi, nước xuôi về nguồn. Chuyện cũ xin gửi lại cho khói trầm, chuyện mai sau xin phó thác cho thời gian. Chỉ mong khi một ngày kia, giữa cõi đời rộng lớn – bao la, ta lại có dịp soi bóng cùng nhau qua ánh mắt đã nhuốm màu năm tháng, vẫn nhận ra một chút thân quen chưa từng phai nhạt.
Bởi sau bao cuộc nổi trôi, thăng trầm – nơi thế sự nhiễu nhương. Nếu vẫn có thể ngồi cạnh nhau trong một buổi chiều thanh vắng, lòng không thù hận, không tiếc nuối, chỉ còn một niềm vui nhẹ tựa áng mây trôi…Thì ấy đã là phúc duyên, nhiều đời - Ngày sau sỏi đá, vẫn còn có nhau.
Không phải để trở về với những tháng năm đã mất, mà để biết rằng giữa cõi vô thường, vẫn có những điều tưởng mong manh mà bền lâu hơn cả thời gian.
Rốt lại, một chút duyên xưa, một chút tình đạo, một chút an nhiên nơi chốn Phật đài… Và một cuộc tương phùng, muộn màng nhưng chẳng muộn bao giờ. Thật đẹp thay! Ngày Sau Sỏi Đá Vẫn Còn Có Nhau…
--- California -Santa Ana ngày 01/5/2026
Thích Nhuận Hùng
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình