trường ca
Nguyễn Đức Tùng
Đó là về bàn chân. Đó là cách đặt xuống.
Đó là về cách bàn chân uống sương trên cỏ.
Đó là nhịp điệu. Bước đi. Đó là bước đi nghi ngại.
Đi trong tỉnh thức.
Đó là ác mộng giữa hai bờ sinh diệt. Đó là trống rỗng. Buông bỏ.
Đó là về bàn chân tự mình giải thoát. Đó là ý thức tự mình bước đi.
Mỗi ngày khi tôi đặt chân lên trái đất, cùng với mặt trời.
Tôi nghĩ đến người khác.
Tôi không biết người khác sống ra sao.
Mỗi ngày bắt đầu từng bước.
Tôi đi.
Từng bước.
Bạn phải bắt đầu từng bước nhỏ.
Đặt bàn chân lên cỏ, lên đá, lên đất
Đôi khi dẫm phải gai
Đi qua một ngày vừa mất tìm thấy lại
Đi trong sợ hãi, đi trong không sợ hãi
Lửa cháy nhiều hơn ở những nơi chúng ta chia rẽ
Lắng nghe bàn chân kể lại
Tôi đi qua những ngôi đền, nhà thờ, chùa chiền, tháp chuông rền vang
Trong chiều vàng. Trong thế giới chúng ta tạo ra
Đám mây phóng xạ ngày càng lớn
Rừng cháy. Bóng lá xanh rờn quê hương.
Tôi bước đi trong tấm áo cà sa tự mình may lấy.
Những mảnh y chắp vá lại.
Bàn chân tôi cứng chai đi
Khi tôi ngủ, ánh trăng làm mềm lại
Làn da gót chân tôi, khi tôi nghĩ đến người khác
Bàn chân không rách như giày
Bàn chân không cũ nát.
Nó tự làm mới lại.
Tôi ngồi xuống và xoa bóp. Đau đớn. Thầm thì.
Thật dễ hơn nếu tôi không được sinh ra
Thật dễ hơn cho chúng ta nếu lịch sử không tồn tại
Nhưng tôi đã sinh ra. Lịch sử tồn tại.
Và chúng ta phải bước đi. Nơi tham dục sinh ra tội ác
Xây chùa đúc tượng có công đức không?
Không. Đi bộ có công đức không?
Không. Nơi lòng người chưa tỉnh thức
Nơi chúng ta đánh mất nhau trên dòng nước chảy xiết
Nắm đất, tình yêu, xương máu, chúng ta mất hết
Trước vực thẳm ngàn đời
Bão táp xô tới nơi lòng người chia rẽ
Mùa hè tới, mùa hè đã tới. Tiếng chim
Từ Tây Bắc
Về Hà Nội, qua Thanh Hoá
Qua đèo Ngang. Qua sông Gianh, Hiền Lương. Về Huế. Tôi thức giấc.
Tôi thở thật sâu
Tôi ngồi. Suốt đêm qua. Ngủ trong sương
Khí trời trong mát. Tôi thở sâu vào lồng ngực
Tôi nhìn thấy sự sống. Bạn phải nhìn thấy sự sống
Nếu bạn muốn bước đi. Tôi đứng lên, đứng im thật lâu
Tôi bước. Tình yêu chạm vào gót chân tôi
Đất chạm vào chân tôi. Mùa hè nước róc rách chảy trong cơ thể tôi
Trong trái tim bồng bột giờ đây dịu dàng
Trong giấc mơ chúng ta mang theo
Đi qua một ngày, có nước mắt, có giấc mơ của người khác
Rồi chúng ta sẽ trở về nơi căn nhà cũ
Không dừng lại, chúng ta sẽ đi ngang qua
Chúng ta đi ngang qua hàng rào tơ hồng không dừng lại
Tôi lắng nghe mùi hoa mộc trong vườn
Mùi mồ hôi bên gốc rơm ngày nọ, tiếng gió
Rung cỏ dại. Hoài niệm khởi lên. Dập tắt sự khởi lên.
Mẹ cha tôi còn đó hay đã mất
Chiến tranh qua rồi, tiếng gươm giáo cuối cùng
Đã tắt, thoắt một cái thế giới ầm ào, người đua chen đi chật trần gian
Những cuộc tỉ thí vô duyên, cóc cần dĩ vãng. Sức lực dân tộc hao gầy.
Những cuộc đời trống rỗng, không màu, vô vị.
Bà mẹ chửa chín tháng mười ngày không sinh con.
Người ra sao? Đất ra sao?
Tôi không muốn ngủ. Tôi đi và ngồi, ngồi và đi, theo hạnh bộ hành
Tôi không có thời gian để ngủ. Cái chết cận kề bên cửa
Bạn không hay. Không nghe tiếng chân bước
Trên đất, trên nước. Tôi dừng lại lắng nghe. Bản tường trình giờ hạ huyệt
Một thế kỷ. Thập niên. Không có gì hoàn nguyên trở lại
Từ sự vô can của chúng ta. Gió thổi xa hơn tất cả huyền thoại
Tôi đi mãi. Về bên phải. Tôi đi từng bước nhỏ
Trên sỏi đá, trên cỏ, đi sâu vào trong đất
Dưới chân tôi, những bộ xương người, những hôn nhân hạnh phúc
Đêm thật dài trong rừng sâu
Nơi chúng tôi ngủ lại. Đêm đầu tiên. Tôi hay chúng tôi?
Tôi ngồi dựa vào gốc tùng.
Những người khác ngồi vây quanh, xa xa. Im lặng
Thiên nhiên vĩ đại. Chúng tôi tự nguyện.
Tôi sẽ đi một mình. Hay đi cùng người khác?
Chúng ta đi trong nghiệp
Cười trong nghiệp, khóc trong nghiệp
Đêm thật dài, tiếng tắc kè kêu trong bụi rậm
Tiếng ve sầu inh ỏi góc trời
Tóc người chưa bạc trắng mà đã rụng
Tôi đau mỏi ở vai, ở bắp đùi, ở thắt lưng
Sau một ngày dài, đi trong mưa, đi trong nắng chói chang
Đầu nhức ong ong, không thấy đói, không thấy khát, tôi biết tôi kiệt sức
Đất rừng thở trong tôi, qua khăn áo mỏng
Như một người ôm lấy tôi trong giấc mộng, một người không phải là mẹ
Ngực căng sữa. Tôi uống thật lâu. Có một cánh cửa chờ tôi ở cuối đường
Có hai cánh cửa mở về hai hướng khác nhau
Hữu nhiễu. Sự cứu rỗi bắt đầu. Khi tôi nhắm mắt lại.
Khi rơi xuống, tôi nhìn thấy sợi dây
Tôi nắm lấy. Sợi dây đen, dài bất tận, bắc ngang qua núi
Tôi nắm chặt, đu người lên, trở thành một
Tôi là sợi dây nối giữa hai bờ. Tôi sẽ rơi xuống, tôi biết, chỉ trong chớp mắt
Một bóng đen xuất hiện. Không ai làm gì cả. Không ai kéo tôi lên
Tôi tự mình làm lấy.
Tôi thức dậy. Tôi đứng trước gốc cây già bên bãi tha ma. Mắt tôi nhòa lệ
Tấm áo vá sáng ngời
Xanh đỏ như cuộc đời gian lao, giản dị mà nhiêu khê
Một dân tộc mong tin nhiều ngày
Chờ phép lạ.
Phép lạ không tới. Một dân tộc phải tự dẫn mình đi tới.
Tự mình thoát khỏi cuộc sống tầm thường, khổ đau, phù phiếm
Vượt qua cạm bẫy bời bời, lòng người nông cạn, vượt qua quan quân hỗn loạn, bức tường vấy máu, ngã mạn vô cùng
Không bao giờ khánh kiệt lòng chung thủy
Với nước non. Qua đường không ai hay biết
Ngài nói: ai khen ngợi người tu hạnh đầu đà là khen ngợi Như Lai
Con đi tìm Như Lai, đi mãi, từng bước nhỏ, đi cho tới chết
Con chỉ mới bắt đầu. Con không là gì cả.
Trả lời từng câu hỏi. Không trả lời gì.
Mọi tiếng nói đều là tiếng kêu vô vọng từ đáy vực
Con nguyện giữ giới. Con nguyện không giữ giới.
Con cúi đầu đi. Kinh hành thiểu bệnh.
Đi theo tay phải hay đi theo tay trái?
Lắng nghe
Bạn nghe thấy điều gì?
Tiếng ru hời cánh võng
Trăng tà xé lụa, người yêu nhau cắt chia
Lịch sử đầy tiếng khóc
Là ta đó ư?
Trong khi những chữ
Đứng trong hàng chờ đợi
Tôi đi tìm ánh mắt
Mà sắp xếp chúng lại.
Tôi không phải người đọc sách. Tôi không thuộc kinh điển
Tôi chỉ biến kinh điển thành ước mơ, biến ước mơ thành sự thật
Tôi đi tìm sự thật. Tôi chưa đến đó.
Nhưng chúng ta đã sống với sự thật khi chúng ta chưa nhìn thấy nó
Một người tìm cách mô tả
Nó xanh như mặt nước, xanh như cỏ
Một người nhìn thấy gió.
Tôi nhìn xuống những bước chân nhỏ bé, tôi nhìn thấy cát bụi.
Tôi tắm trong dòng nước mát
Của quê hương tôi.
Tôi ngồi trên bức tường đá. Sau lưng là núi biếc.
Tôi nhìn thấy những linh hồn bay khắp nơi
Tìm chỗ đậu. Sau một ngày dài mệt mỏi
Linh hồn chúng ta như muối mặn
Trở về trong máu trong đau ốm. Trở về trong gốc cây gãy ngang
Bị đốn hạ đêm qua
Trở về trong mặt trời đen
Trong cánh buồm giương lên của cướp biển
Trở về ôm đất vào lòng
Nghe trong ngực tim mình đập
Đôi mắt những người yêu nhau trong văn vắt
Trên những ngả đường tôi đã đi qua
Những người bị vùi dập
Những kẻ không nhà
Những người chúc phúc, cho tôi nước, cho tôi thức ăn
Chất đầy nồi cơm. Đất nước cho tôi cơm ăn áo mặc.
Tôi chẳng có gì để cho lại cuộc đời.
Tôi giữ giới. Tôi không giữ giới.
Cuộc đời vẫn không thay đổi. Tôi là một kẻ khất thực
Đi chân đất. Tôi tắm đầu nguồn sông nước xanh ngắt
Tôi đi qua câu chuyện cũ. Những người cho tôi là những người tôi không biết.
Chúng ta chung nhau số phận. Giữa cuộc đời ngả nghiêng, tình yêu như thanh kiếm sắc
Giấu trong vỏ. Trên mặt đất bạo tàn này
Hoa lài thơm đêm trăng qua đèo Ngang
Có gì đâu, một dòng sông mà tắm mát một đời. Tôi nhìn thấy
Một tia sáng trong nước. Tôi mang nó lên. Tôi cầm nó trên tay. Tôi đi qua một ngày
Nhờ thế, tâm hồn tôi sáng tươi. Mỗi người chúng ta
Tay cầm một tia sáng
Từ trong đêm qua. Mà ta không tự biết
Một đứa trẻ vừa mới chết
Trong xóm nhỏ ở chân núi. Hơi thở nó ngừng lại
Đồng tử giãn ra. Những ngón tay co quắp lại
Tôi không thể giải thích được. Tôi nói: con đừng đi
Đừng tới bên bờ sông. Đừng uống nước ở đó.
Nguyễn Đức Tùng
