Bản tin cà phê sáng Thứ Hai 27/7/2026:
- LHQ: Cuộc chiến Iran làm giá xăng toàn cầu tăng, đẩy 45 triệu người vào cảnh nghèo. Phỏng vấn ở Mỹ, Philippines, Nigeria, Nepal, Chile, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý.
- Tổng thống Philippines kêu gọi "nước lớn" tôn trọng Luật Biển và chủ quyền Biển Đông, lên án hình ảnh AI phân biệt chủng tộc (do báo TQ đăng, gọi người Philippines là khỉ.
- Cộng Hòa kinh hoàng vì nông dân Iowa tố cáo Trump phản bội cử tri, làm kinh tế thê thảm, nói suy tính bầu Thống Đốc sẽ là Dân Chủ.
- Trump tới tiểu bang chiến trường Michigan, sẽ ca ngợi kinh tế thuế quan, vận động cho MAGA vì sẽ bầu sơ bộ ngày 4 tháng 8.
- Sắp bầu sơ bộ, các ứng cử viên Cộng Hòa được khuyên đừng nói gì về Iran vì 66% dân Mỹ nói Iran đang thắng thế.
- Giá dầu giảm 7% nhờ Mỹ-Iran ngưng bắn sau 13 đêm bắn nhau. Iran: eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.
- Iran: Mỹ đã sa lầy vào vũng bùn do họ tạo ra, họp Iran-Oman là chuyện 2 nước, không dính tới Mỹ. Mỹ không quyết định gì được khi nào cuộc chiến sẽ ngưng.
- Lý do Mỹ tạm dừng tấn công Iran: giá dầu tăng, và Tướng Dan Caine (Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân) cảnh báo thiếu hụt tên lửa đánh chặn Patriot và cạn kho đạn phòng không. Trump thanh minh: Mỹ dư đạn.
- Tòa kháng án cấm Trump đòi mức phí 100.000 USD/thị thực H-1B. Trump sẽ đưa lên Tòa Tối Cao.
- Tòa kháng án cấm Trump sửa quy định phiếu bầu qua thư; Bộ tư pháp nói sẽ lên Tòa Tối Cao.
- Tỷ phú Justin Sun kiện công ty của Trump gian lận làm giới đầu tư thiệt hại vì dự án tiền mã hóa, liền bị kiện ngược để bịt miệng
- Giới trẻ Mỹ nghiêng về chủ nghĩa xã hội dân chủ (không phải cộng sản) phần lớn là người tốt nghiệp đại học, việc làm không như ý và nợ liên bang vay đi học chưa trả. Họ muốn học miễn phí, y tế toàn dân.
- Mỹ và 25 nước chuẩn bị lên mạng không dây 6G.
- TQ: kiên quyết phản đối mức thuế quan 12,5% của Mỹ vì TQ không có lao động cưỡng bức.
- Israel: Thủ tướng Netanyahu đang bay tới Mỹ, sẽ họp LHQ bất kể Thị trưởng New York hăm dọa bắt để nộp Tòa hình sự quốc tế ICC về tội diệt chủng dân Palestine. Netanyahu tố Mamdani thù hận Israel.
- Lễ hội ẩm thực Seattle: 2 người đấu súng, làm 3 người chết, 4 bị thương. Một nghi can bị bắt, 1 còn trốn.
- Pháp cháy rừng: thiêu rụi 42.000 héc-ta đất, 13.000 doanh nghiệp và 250.000 người di tản.
- Đức: 1 xe tải tấn công Lễ hội đồng tính Pride làm 1 người chết, 11 bị thương. Tài xế xe tải bước ra, đâm dao tiếp, bị bắn chết
.
____ TIN CHI TIẾT:
.
---- LHQ: Cuộc chiến Iran làm giá xăng toàn cầu tăng, đẩy 45 triệu người vào cảnh nghèo. Phỏng vấn ở Mỹ, Philippines, Nigeria, Nepal, Chile, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý. Bản tin AP: Cuộc chiến ở Iran, dù diễn ra ở nơi xa, đã gây ra những gián đoạn cho nền kinh tế toàn cầu—đặc biệt là do giá dầu tăng cao—và ảnh hưởng khắp thế giới. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc UNDP cảnh báo rằng một cú sốc nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch có thể đẩy thêm 45 triệu người vào cảnh nghèo đói.
- Tại Philippines (Edgar Funelas, Manila): Giá dầu diesel tăng vọt khiến thu nhập từ việc lái xe jeepney của ông Funelas bị đình trệ. Phải sống trong một chiếc xe buýt nhỏ sau khi mất nhà vì hỏa hoạn. Phải dùng xà phòng giặt để tắm nhằm tiết kiệm chi phí. Con gái phải nghỉ học; gia đình dựa vào sự giúp đỡ của người khác để đủ ăn. Thu nhập sụt giảm nghiêm trọng, chật vật để duy trì cuộc sống..
- Tại Hoa Kỳ (bà Marlyn Garcia, New York): Giá xăng tăng cao gây ảnh hưởng đến ngân sách gia đình. Phải nhận thực phẩm cứu trợ để bổ sung cho nhu cầu ăn uống. Ba người lớn dùng chung một chiếc xe hơi; tiền xăng là mối lo ngại lớn. Làm việc bán thời gian và nhận thêm ca làm để trang trải chi phí. Phải xoay xở giữa việc chăm sóc con cái, đưa đón đi khám bệnh và áp lực tài chính.
.
- Nigeria (Oluwatosin Awodunmila, Lagos): Kinh doanh in ấn của Awodunmila bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất điện thường xuyên và giá nhiên liệu tăng gấp đôi. Chi phí vận hành máy phát điện rất cao, làm giảm biên lợi nhuận. Thời gian giao hàng bị kéo dài do các vấn đề về điện. Mong muốn có nguồn điện ổn định và chi phí nhiên liệu thấp hơn.
- Nepal (Một người mẹ 54 tuổi, Kathmandu): Lo lắng cho con trai đang làm việc ở nước ngoài trong bối cảnh lo ngại về chiến tranh. Tiền gửi về của con trai là nguồn thu nhập thiết yếu cho gia đình sau khi chồng bà qua đời. Chiến tranh làm gia tăng sự bất ổn về cả tinh thần lẫn tài chính. Hy vọng vào hòa bình và sự an toàn của con trai.
- Chile (Felipe Molina, Santiago): Tài xế taxi phải đối mặt với mức tăng 70% chi phí nhiên liệu. Cạnh tranh gay gắt từ các ứng dụng gọi xe có mức giá rẻ hơn. Các khoản trợ cấp của chính phủ và việc giữ nguyên giá cước chỉ mang lại sự hỗ trợ hạn chế. Gặp khó khăn trong việc tìm khách và chi trả tiền nhiên liệu.
.
- Thổ Nhĩ Kỳ (Ali Osman Aykul, Istanbul): Công việc kinh doanh thảm sụt giảm 90% do các hạn chế đi lại liên quan đến chiến tranh. Mất đi lượng khách hàng quốc tế giàu có, đặc biệt là khách từ vùng Vịnh. Tìm cách xoay xở bằng cách cắt giảm chi tiêu cá nhân và hy vọng có thể ra nước ngoài để kinh doanh. Sự bất định về khả năng phục hồi thương mại trong tương lai.
- Ý (Enzo Garbaglia, Fiumicino): Nông dân chịu ảnh hưởng bởi chi phí nhiên liệu, tưới tiêu và phân bón gia tăng. Sức mua của khách hàng giảm sút, kéo theo lợi nhuận sụt giảm. Mô hình trang trại gia đình đối mặt với nguy cơ mai một khi con cái không muốn tiếp nối nghề nông. Truyền thống làm nông của gia đình có nguy cơ chấm dứt ở thế hệ của ông sau 105 năm duy trì.
.
---- Tổng thống Philippines kêu gọi "nước lớn" tôn trọng Luật Biển và chủ quyền Biển Đông, lên án hình ảnh AI phân biệt chủng tộc (do báo TQ đăng, gọi người Philippines là khỉ. Bản tin AP hôm 27/7: - Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã gián tiếp chỉ trích Trung Quốc trong bài phát biểu về tình hình đất nước, khẳng định cam kết của Philippines trong việc tuân thủ phán quyết trọng tài năm 2016 – phán quyết bác bỏ các yêu sách chủ quyền sâu rộng của Trung Quốc tại Biển Đông. Ông Marcos nhấn mạnh tinh thần kiên cường của người dân Philippines, tuyên bố rằng họ "không bao giờ khuất phục" trước những kẻ xâm lược, đồng thời bảo vệ phẩm giá quốc gia trước những hành vi xúc phạm gần đây. Ông Marcos tái khẳng định phán quyết trọng tài là quyết định cuối cùng, có tính ràng buộc và dựa trên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, cam kết sử dụng mọi biện pháp hòa bình và hợp pháp để bảo vệ phán quyết này. Các tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông đang ngày càng gay gắt, liên quan đến Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan.
Ông lên án các hình ảnh do AI tạo ra – mang tính phân biệt chủng tộc và hạ thấp nhân phẩm – được truyền thông nhà nước Trung Quốc đăng tải, trong đó mô tả người Philippines như loài khỉ; sự việc này đã dẫn đến một cuộc phản đối ngoại giao và một cuộc gặp với Đại sứ Trung Quốc. Trung Quốc bác bỏ phán quyết trọng tài, gọi đó là "trò hề chính trị" và "bất hợp pháp", đồng thời duy trì lập trường lâu nay của mình về tranh chấp Biển Đông.
.
---- Cộng Hòa kinh hoàng vì nông dân Iowa tố cáo Trump phản bội cử tri, làm kinh tế thê thảm, nói suy tính bầu Thống Đốc sẽ là Dân Chủ. Rob Sand, một thành viên Đảng Dân chủ, đang vận động tranh cử chức thống đốc tiểu bang Iowa trong một cuộc đua đầy gay cấn với đối thủ thuộc Đảng Cộng hòa là Zach Lahn. Ông Sand đang thực hiện chuyến đi đến 100 điểm trên toàn tiểu bang để tổ chức các buổi gặp gỡ cử tri (town hall), tập trung vào các khu vực nông thôn có tư tưởng bảo thủ ở phía tây bắc Iowa nhằm kết nối với người dân. Mặc dù đây là những khu vực có truyền thống ủng hộ mạnh mẽ Đảng Cộng hòa, ông Sand đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách về tỷ lệ phiếu bầu thay vì kỳ vọng lật ngược thế cờ để giành chiến thắng tại các hạt này.
Chiến dịch tranh cử của ông Sand đã huy động được số tiền kỷ lục là 18 triệu USD, tạo điều kiện cho các nỗ lực tiếp cận cử tri trên diện rộng. Tại một buổi gặp gỡ cử tri, ông Chuck Virgil – một người ủng hộ Đảng Cộng hòa lâu năm – đã bày tỏ sự thất vọng đối với đảng của mình, đặc biệt là về các vấn đề thu hồi đất liên quan đến dự án đường ống thu giữ carbon và các quy định về hóa chất nông nghiệp. Ông Virgil đang cân nhắc bỏ phiếu cho ông Sand vì cảm thấy bị Đảng Cộng hòa "phản bội" cũng như không hài lòng với ban lãnh đạo hiện tại.
Ông Sand đề cao tinh thần cởi mở, khuyến khích cả cử tri Đảng Cộng hòa lẫn cử tri độc lập tham gia và chia sẻ quan điểm tại các sự kiện của mình. Phía Đảng Cộng hòa đã chỉ trích các buổi gặp gỡ cử tri của ông Sand, cáo buộc chiến dịch của ông loại trừ một số thành viên Đảng Cộng hòa, đặc biệt là những người có liên hệ với các ứng cử viên đối thủ.
Ông Sand khẳng định các buổi gặp gỡ này luôn chào đón những người có tư duy hợp lý, đồng thời cam kết duy trì sự minh bạch và khả năng tiếp cận công chúng nếu đắc cử thống đốc. Ông Sand so sánh cách tiếp cận của mình với Thống đốc Kim Reynolds – người không tổ chức các buổi gặp gỡ cử tri công khai.
Ông Sand cũng chỉ trích ông Lahn vì hạn chế tiếp xúc công chúng cũng như thiếu sự tương tác trực tiếp với cử tri và giới truyền thông. Một số thành viên Đảng Cộng hòa, chẳng hạn như ông Kelly Nieuwenhuis, đang có xu hướng ủng hộ ông Sand nhờ cách tiếp cận mang tính lưỡng đảng và sự gần gũi, quen thuộc của ông so với đối thủ Lahn. Cuộc đua này làm nổi bật sự bất mãn của cử tri đối với các ranh giới đảng phái truyền thống, cũng như tầm quan trọng của việc kết nối trực tiếp với người dân tại các cộng đồng nông thôn có tư tưởng bảo thủ.
.
---- Trump tới tiểu bang chiến trường Michigan, sẽ ca ngợi kinh tế thuế quan, vận động cho MAGA vì sẽ bầu sơ bộ ngày 4 tháng 8. Hôm nay, ông Trump dự kiến sẽ ca ngợi cách mình điều hành nền kinh tế trong chuyến thăm vùng ngoại ô Detroit; ông cũng sẽ bảo vệ chính sách áp thuế quan trên diện rộng tại tiểu bang chiến trường này – nơi mà các tác động của chính sách đó đã gây thiệt hại cho nhiều doanh nghiệp trong bối cảnh mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ đang nóng dần lên.
Ông Trump sẽ đến thăm một cơ sở của General Motors tại Milford, nơi có các đường chạy thử và khu vực kiểm nghiệm dành cho các mẫu xe và phương tiện mới. Hoạt động bỏ phiếu sớm cho cuộc bầu cử sơ bộ ngày 4 tháng 8 tại Michigan đang diễn ra, với những cuộc cạnh tranh gay gắt để giành quyền đề cử trong cả hai đảng chính trị lớn.
Ứng viên Đảng Cộng hòa Mike Rogers không gặp đối thủ nào trong cuộc bầu cử sơ bộ vào Thượng viện, nhưng cuộc đua giành quyền đề cử chức thống đốc của đảng này lại là màn đối đầu giữa Dân Biểu John James (người được ông Trump ủng hộ) và Perry Johnson – một doanh nhân chuyển hướng sang chính trị, từng thất bại trong các chiến dịch tranh cử trước đây, bao gồm cả nỗ lực tranh cử tổng thống năm 2024.
Trong khi đó, cuộc bầu cử sơ bộ vào Thượng viện của Đảng Dân chủ giữa Dân Biểu Haley Stevens và ứng viên theo khuynh hướng cấp tiến Abdul El-Sayed đang thu hút sự chú ý của cả nước; người chiến thắng sẽ giành quyền đối đầu với ông Rogers – người từng thua sát nút trước Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elissa Slotkin vào năm 2024.
Michigan là một trong những bang chiến trường mà ông Trump đã giành lại được quyền kiểm soát sau khi bang này ủng hộ ứng viên Đảng Dân chủ Joe Biden vào năm 2020. Tuy nhiên, một số lĩnh vực kinh tế của tiểu bang cũng chịu ảnh hưởng từ các chính sách thuế quan của tổng thống, bao gồm thuế đánh vào xe hơi và linh kiện xe hơi nhập cảng.
Nền kinh tế Michigan phụ thuộc nhiều vào Canada; do đó, các mức thuế quan mới — kết hợp với tình trạng lạm phát vẫn ở mức cao và giá xăng dầu tăng trở lại khi cuộc chiến vốn đã không được lòng dân tại Iran leo thang — đã làm dấy lên thêm những lo ngại về kinh tế trên toàn tiểu bang.
.
---- Sắp bầu sơ bộ, các ứng cử viên Cộng Hòa được khuyên đừng nói gì về Iran vì 66% dân Mỹ nói Iran đang thắng thế. Các ứng cử viên Đảng Cộng hòa đang được các đồng minh của Donald Trump khuyên nên giữ khoảng cách với những phát ngôn của ông về cuộc chiến với Iran nhằm cải thiện cơ hội của đảng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Lời khuyên này được đưa ra sau khi một cuộc thăm dò cho thấy đa số người dân Mỹ không ủng hộ cuộc chiến với Iran:
- 65% không ủng hộ cuộc chiến chống Iran.
- 66% tin rằng cuộc xung đột đang diễn biến theo chiều hướng xấu.
- 67% muốn cuộc chiến chấm dứt ngay lập tức.
- 60% cho rằng ông Trump đang quá lạc quan về tình hình.
Kết quả thăm dò tiêu cực về cách ông Trump xử lý cuộc chiến được xem là một bất lợi tiềm tàng đối với Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trump vẫn khẳng định cuộc chiến với Iran đang tiến triển tốt, bất chấp việc nó đã kéo dài gần năm tháng mà chưa có giải pháp nào được đưa ra.
Trong nội bộ chính quyền Trump đã xuất hiện những lo ngại về việc cạn kiệt kho đạn dược phòng không của Mỹ do cuộc xung đột kéo dài.
.
---- Giá dầu giảm 7% nhờ Mỹ-Iran ngưng bắn sau 13 đêm bắn nhau. Iran: eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa. Giá dầu đã lao dốc vào thứ Hai khi Mỹ và Iran tạm dừng các cuộc tấn công leo thang để tạo "không gian" cho các nỗ lực ngoại giao. Hai bên đã ngừng giao tranh vào cuối tuần qua, sau 13 đêm tấn công liên tiếp làm đổ vỡ thỏa thuận chấm dứt xung đột và đe dọa gây thêm tổn thất cho nền kinh tế toàn cầu. Giá dầu thô Brent chuẩn quốc tế đã giảm xuống dưới mức 90 USD/thùng vào sáng thứ Hai, trong khi giá dầu thô Mỹ giảm xuống còn khoảng 83 USD/thùng — cả hai đều giảm khoảng 7%. Các thị trường toàn cầu cũng phần lớn tăng điểm, với hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán Mỹ tăng mạnh.
Sự lạc quan mới này xuất hiện sau những lo ngại ngày càng tăng về nguy cơ tái diễn chiến tranh toàn diện trên khắp Trung Đông, khi cuộc chiến giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz huyết mạch lan rộng sang Biển Đỏ — một tuyến đường thủy quan trọng khác đối với thương mại toàn cầu.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, ông Mike Waltz, phát biểu trên chương trình "Meet the Press" của đài NBC News vào Chủ nhật rằng quyết định tạm dừng các cuộc tấn công được đưa ra nhằm đáp lại các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa hai bên. Iran vẫn khẳng định rằng eo biển Hormuz đã bị "đóng cửa".
Tuần trước, giá dầu đã vọt lên trên mức 100 USD/thùng lần đầu tiên sau hai tháng do xung đột leo thang, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế và các cuộc tấn công của lực lượng nổi dậy Houthi (được Iran hậu thuẫn) tại Biển Đỏ gây thêm gián đoạn.
.
---- Iran: Mỹ đã sa lầy vào vũng bùn do họ tạo ra, họp Iran-Oman là chuyện 2 nước, không dính tới Mỹ. Mỹ không quyết định gì được khi nào cuộc chiến sẽ ngưng. Trong cuộc họp báo hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố rằng Iran sẽ không để Mỹ quyết định thời điểm và thời lượng của cuộc chiến; ông cũng nhận định rằng "người Mỹ đang sa lầy vào vũng bùn do chính họ tạo ra" sau 5 tháng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
"Chúng tôi sẽ tự vệ bất cứ khi nào lợi ích đòi hỏi, và chắc chắn sẽ sử dụng các biện pháp ngoại giao khi thấy phù hợp," người phát ngôn nói, đồng thời nhấn mạnh rằng Washington luôn muốn đàm phán mỗi khi giá năng lượng tăng cao. Cuối tuần qua, cả hai bên đã quyết định tạm dừng các cuộc tấn công lẫn nhau.
Quan chức Iran cũng đề cập đến tình hình tại eo biển Hormuz và cho biết tuyến đường thủy này vẫn đang bị đóng cửa. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc thảo luận giữa Iran và Oman không liên quan đến Mỹ mà chỉ tập trung vào quan hệ song phương.
.
---- Lý do Mỹ tạm dừng tấn công Iran: giá dầu tăng, thiếu hụt tên lửa đánh chặn Patriot và cạn kho đạn phòng không. Các áp lực kinh tế, bao gồm giá dầu thô tăng vọt và thiệt hại đối với nền kinh tế các nước vùng Vịnh, đã thúc đẩy Mỹ tạm dừng các cuộc tấn công.
. Chi phí cho việc tiếp tục xung đột là rất lớn đối với cả hai bên: Iran đối mặt với khó khăn kinh tế và thiệt hại cơ sở hạ tầng, còn Mỹ đối mặt với nguy cơ rạn nứt quan hệ với các đồng minh.
. Các báo cáo cho thấy Mỹ có thể đang thiếu hụt tên lửa đánh chặn Patriot và các loại đạn dược phòng không khác tại Trung Đông, điều này có nguy cơ hạn chế các lựa chọn quân sự của nước này. Hãng tin Axios đưa tin rằng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, đã cảnh báo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và ông Trump rằng tình trạng thiếu hụt tên lửa đánh chặn phòng không có thể gây trở ngại cho khả năng bảo vệ lực lượng Mỹ và các đồng minh trong khu vực.
. Tổng thống Trump khẳng định Mỹ có nguồn đạn dược dồi dào và đặt ra sự lựa chọn giữa việc tiếp tục hành động quân sự hoặc theo đuổi một thỏa thuận ngoại giao.
. Bất chấp những tuyên bố phủ nhận chính thức, các chuyên gia tin rằng việc kho dự trữ vũ khí của Mỹ đang cạn dần là yếu tố quan trọng dẫn đến quyết định ngừng các cuộc tấn công. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), việc chế tạo một tên lửa mới có thể mất từ ba đến năm năm, tùy thuộc vào loại tên lửa. Nhà Trắng và Lầu Năm Góc đang gây áp lực lên các nhà thầu quốc phòng để đẩy nhanh quá trình này, nhưng khả năng có hạn.
.
---- Tòa kháng án cấm Trump đòi mức phí 100.000 USD/thị thực H-1B. Trump sẽ đưa lên Tòa Tối Cao. Một tòa kháng án liên bang tại Massachusetts đã từ chối dỡ bỏ lệnh của tòa án nhằm ngăn chặn chính quyền Trump áp dụng mức phí 100.000 USD đối với các nhà tuyển dụng xin cấp thị thực H-1B cho nhân viên của họ. Đa số áp đảo những người nhập cư vào Mỹ theo diện thị thực này đến từ các quốc gia châu Á, chủ yếu là Ấn Độ và Trung Quốc. Tờ Times of India đưa tin tòa án phán quyết rằng Nhà Trắng đã không chứng minh được khả năng thành công trong nỗ lực pháp lý nhằm khôi phục mức phí nói trên. Tuy nhiên, phán quyết này chưa phải là quyết định cuối cùng vì vụ kiện vẫn đang tiếp diễn.
Theo tờ Guardian, hội đồng xét xử gồm ba thẩm phán này đều là thành viên của Đảng Dân chủ. Mỗi năm có 65.000 thị thực H-1B được cấp. Mức phí 100.000 USD là sự gia tăng đáng kể so với mức phí từ 2.000 đến 5.000 USD mà các nhà tuyển dụng từng phải trả trước đó.
Trước đó, một tòa án cấp dưới đã phán quyết rằng mức phí 100.000 USD thực chất là một khoản tăng thuế, vốn chỉ có thể được Quốc hội phê chuẩn. Ông Trump lập luận rằng thị thực H-1B bị lợi dụng để thuê lao động nước ngoài với mức lương thấp hơn thay vì tuyển dụng nhân sự đang có mặt tại Mỹ. Trong khi đó, các nhà tuyển dụng – nhiều người trong số đó thuộc lĩnh vực công nghệ – lại cho rằng Mỹ đang thiếu hụt lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao để đảm nhận các vị trí quan trọng.
Tờ Newsweek đưa tin vụ kiện này rốt cuộc có thể sẽ được đưa lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Một vấn đề vẫn chưa được giải quyết là liệu các công ty đã nộp khoản phí cao hơn này có được hoàn tiền hay không.
.
---- Tòa kháng án cấm Trump sửa quy định phiếu bầu qua thư; Bộ tư pháp nói sẽ lên Tòa Tối Cao. Hôm cuối tuần qua, một tòa kháng án liên bang đã giáng một đòn mạnh vào nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm thay đổi các quy định về bỏ phiếu qua thư trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Theo tin từ tờ The Hill, trong phán quyết với tỷ lệ 2-1 vào thứ Bảy, Tòa kháng án Liên bang Khu vực 1 đã từ chối dỡ bỏ lệnh cấm của tòa cấp dưới (vốn ngăn chặn một số phần trong sắc lệnh của ông Trump); tòa ủng hộ lập luận của các tiểu bang do đảng Dân chủ lãnh đạo—bao gồm California, Massachusetts và Washington—rằng chỉ thị này vi phạm Hiến pháp. Mặc dù ông Trump quảng bá các thay đổi đề xuất là biện pháp bảo vệ nhằm ngăn chặn người không phải là công dân bỏ phiếu, nhưng theo hãng tin AP, các quan chức bầu cử cấp tiểu bang lại cho rằng những quy định này dễ bị lợi dụng và có thể gây ra tình trạng hỗn loạn.
Sắc lệnh của ông Trump yêu cầu Bộ An ninh Nội địa lập danh sách cử tri đủ điều kiện theo từng tiểu bang dựa trên dữ liệu nhạy cảm của liên bang về tình trạng công dân, đồng thời chỉ đạo Bộ Tư pháp điều tra các quan chức gửi phiếu bầu cho những người bị coi là không đủ điều kiện. Thẩm phán tòa cấp dưới, bà Indira Talwani, đã phán quyết rằng ông Trump không có thẩm quyền chỉ đạo Bộ An ninh Nội địa hay Bưu điện Hoa Kỳ về các vấn đề này; bà cũng viết rằng ông không thể sử dụng các danh sách công dân chưa hoàn chỉnh để gây áp lực hoặc đe dọa các quan chức bầu cử địa phương với nguy cơ "phải đối mặt với truy tố hình sự". Theo The Hill, Bộ Tư pháp cho biết họ có thể sẽ đề nghị Tòa án Tối cao can thiệp vào vụ việc. Mặc dù Trump nói rằng phiếu bầu qua thư sẽ có gian lận, nhưng Bộ tư pháp hiện thời không bắt được ai để truy tố về gian lận trong các cuộc bầu cử, mà hễ Trump thắng là bầu liêm chính và hễ Trumo thua là bị vu khống có gian lận.
.
---- Tỷ phú Justin Sun kiện công ty của Trump gian lận làm giới đầu tư thiệt hại vì dự án tiền mã hóa, liền bị kiện ngược để bịt miệng. Tỷ phú Justin Sun cáo buộc Tổng thống Donald Trump có hành vi gian lận liên quan đến dự án tiền mã hóa quy mô lớn gần đây của gia đình ông Trump. Sun đã đầu tư 30 triệu USD vào World Liberty Financial – công ty tiền mã hóa của gia đình Trump – và tham gia với tư cách cố vấn vào cuối năm 2024. World Liberty Financial là đơn vị chủ chốt trong các hoạt động tiền mã hóa của gia đình Trump và cũng là dự án tài chính lớn nhất của họ.
Sau đó, Sun coi khoản đầu tư này là một "sai lầm tai hại" do công ty không ra mắt được các sản phẩm đã hứa hẹn và giá trị token của dự án sụp đổ, thiệt hại lớn cho các nhà đầu tư. Vào tháng 4, Sun đã kiện World Liberty Financial vì hành vi gian lận và vi phạm hợp đồng. Sun bày tỏ sự hối tiếc khi tên tuổi mình bị gắn liền với dự án này và tin rằng nhiều người khác cũng đã bị thiệt hại. Ông cáo buộc một số người điều hành đã lợi dụng thương hiệu Trump để thực hiện hành vi gian lận, nhưng không nêu tên Donald Trump hay các con trai của ông trong đơn kiện.
Sun khẳng định mình vẫn là một "người ủng hộ nhiệt thành" của ông Trump và nhấn mạnh rằng vụ kiện không mang động cơ chính trị. World Liberty Financial đã đáp trả bằng cách kiện Sun tội phỉ báng, cáo buộc ông có các hành vi bị cấm, bao gồm việc đặt lệnh bán khống (short) quy mô lớn đối với token của công ty và thực hiện hành vi "mua hộ" (straw purchases). World Liberty không kiện Sun về tội vi phạm hợp đồng hay gian lận.
Sun bác bỏ vụ kiện phỉ báng, cho rằng đây là nỗ lực nhằm bịt miệng ông, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục lên tiếng về những hành vi sai trái bị cáo buộc. Sun tin rằng các bằng chứng sẽ chứng minh tính xác thực cho những cáo buộc của ông đối với World Liberty Financial.
.
---- Giới trẻ Mỹ nghiêng về chủ nghĩa xã hội dân chủ (không phải cộng sản) phần lớn là người tốt nghiệp đại học, việc làm không như ý và nợ liên bang vay đi học chưa trả. Họ muốn học miễn phí, y tế toàn dân. Bài phân tích trên USA Today: Chủ nghĩa xã hội dân chủ đang ngày càng thu hút sự chú ý trong các cuộc bầu cử tại Mỹ, đặc biệt là đối với những người bất mãn với chủ nghĩa tư bản, nhất là giới trẻ đang thất vọng về triển vọng kinh tế của mình. Nhiều thanh niên Mỹ được khuyến khích học đại học—với 62% học sinh tốt nghiệp trung học tiếp tục lên đại học—nhưng một tỷ lệ đáng kể lại rơi vào tình trạng thiếu việc làm (làm những công việc không đòi hỏi bằng cấp chuyên môn).
Có tới 52% sinh viên tốt nghiệp đại học rơi vào tình trạng thiếu việc làm (có việc không cần bằng cấp) ngay sau khi ra trường, và 45% vẫn ở trong tình trạng này ngay cả sau 10 năm. Mức nợ vay sinh viên trung bình vào khoảng 39.000 USD; đây là khoản nợ khó có thể biện minh đối với những sinh viên tốt nghiệp đang thiếu việc làm.
Gần 40% sinh viên nhập học đại học không hoàn thành chương trình lấy bằng trong vòng tám năm. Nhìn chung, đang có tình trạng dư thừa lao động có trình độ đại học; tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm sinh viên mới tốt nghiệp là 5,3%, cao hơn mức trung bình toàn quốc là 4,3%. Các nhà tuyển dụng đang nâng cao yêu cầu về bằng cấp đối với những công việc vốn thường dành cho người tốt nghiệp trung học—một xu hướng được gọi là "lạm phát bằng cấp"—gây ảnh hưởng đến hàng triệu người lao động.
Các yếu tố thị trường chi phối tiêu chuẩn tuyển dụng; tình trạng dư thừa sinh viên tốt nghiệp khiến các nhà tuyển dụng đòi hỏi bằng cấp ngay cả đối với những công việc yêu cầu kỹ năng thấp. Sinh viên tốt nghiệp cảm thấy thất vọng—những người đã đi theo lộ trình truyền thống (trung học, đại học, lấy bằng) nhưng lại đối mặt với triển vọng việc làm kém cỏi và gánh nặng nợ nàn—thường bị thu hút bởi chủ nghĩa xã hội dân chủ.
Những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ ủng hộ các chính sách như xóa nợ sinh viên, chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân (Medicare for all), miễn học phí đại học và nhà ở có kiểm soát giá thuê.
Dữ liệu cho thấy sinh viên tốt nghiệp đại học có thu nhập từ 30.000 đến 60.000 USD là nhóm có khả năng bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ cao nhất, đồng thời cũng ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa xã hội dân chủ. Các thành viên của tổ chức "Democratic Socialists of America" (Những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ tại Mỹ) thường có trình độ học vấn cao nhưng thu nhập lại khá khiêm tốn.
.
---- Mỹ và nước chuẩn bị lên mạng không dây 6G. Chúng ta lại sắp tốn tiền, chuẩn bị mua phone mới, vì 5G xưa rồi. Theo tin từ Politico, chính quyền Trump đang chuẩn bị khởi động một quan hệ đối tác toàn cầu với hơn hai mươi quốc gia đồng minh nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển mạng không dây 6G an toàn; động thái này có thể diễn ra ngay trong ngày hôm nay, thứ Hai.
Có 25 chính phủ tham gia – bao gồm Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc – sẽ cam kết thực hiện "Lời kêu gọi hành động vì sự dẫn đầu và an ninh trong lĩnh vực 6G", nhằm đảm bảo công nghệ mới nổi này duy trì được các đặc tính: mở, có khả năng tương tác, an toàn, có độ bền bỉ cao và được định hình bởi các quốc gia có cùng quan điểm.
Thỏa thuận này vạch ra một lộ trình cụ thể, bao gồm việc chỉ định các chuyên gia đầu mối trong vòng một tháng, triển khai hợp tác với ngành công nghiệp trong vòng ba tháng, và tổ chức cuộc gặp trực tiếp vào năm 2027 để đánh giá tiến độ.
.
---- TQ: kiên quyết phản đối mức thuế quan 12,5% của Mỹ vì TQ không có lao động cưỡng bức. Bộ Thương mại Trung Quốc hôm thứ Hai tuyên bố rằng mức thuế 12,5% do Hoa Kỳ áp đặt là "hành động điển hình của chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ, và Trung Quốc kiên quyết phản đối điều này". Chính quyền Trump đã áp thuế lên hơn 80 quốc gia vào đầu tháng này với cáo buộc các nước này không cấm các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Bộ này khẳng định Trung Quốc luôn "nhất quán" phản đối lao động cưỡng bức và đã thiết lập một hệ thống luật và quy định lao động "toàn diện". Bộ cũng lưu ý rằng Hoa Kỳ chưa phê chuẩn Công ước về Lao động Cưỡng bức, đồng thời cáo buộc nước này "thao túng" vấn đề này trong thời gian dài. Phía Trung Quốc kêu gọi Washington dỡ bỏ các biện pháp thuế quan đơn phương và khẳng định Bắc Kinh sẵn sàng tiếp tục đối thoại thương mại.
.
---- Israel: Thủ tướng Netanyahu đang bay tới Mỹ, sẽ họp LHQ bất kể Thị trưởng New York hăm dọa bắt để nộp Tòa hình sự quốc tế ICC về tội diệt chủng dân Palestine. Netanyahu tố Mamdani thù hận Israel. Truyền thông Israel đưa tin hôm thứ Hai rằng máy bay chở Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã rời Israel để đến Hoa Kỳ. Các cơ quan truyền thông địa phương đã dẫn dữ liệu từ Flightradar24, xác nhận rằng chiếc chuyên cơ "Wing of Zion" đã cất cánh từ Căn cứ Không quân Nevatim với ông Netanyahu trên khoang. Chuyến bay dự kiến khởi hành lúc 11 giờ sáng (giờ địa phương) nhưng đã bị hoãn hơn hai giờ đồng hồ vì những lý do chưa được xác định.
Trước đó, Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ đến New York tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào mùa thu này, bất chấp những phát ngôn của thị trưởng thành phố về ông. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm Chủ nhật, Thủ tướng Israel cáo buộc Thị trưởng Zohran Mamdani "kích động lòng thù hận" sau khi ông Mamdani kêu gọi bắt giữ ông Netanyahu dựa trên lệnh của Tòa án Hình sự Quốc tế liên quan đến các cáo buộc phạm tội ác chiến tranh tại Gaza. Theo tờ New York Times, ông cũng dùng cụm từ "ngôn từ thù hận" để mô tả những lời lẽ của vị thị trưởng này. "Ông ấy lẽ ra phải là thị trưởng của tất cả người dân New York – dù là người Do Thái, Cơ đốc giáo, Hồi giáo hay bất kỳ ai khác."
Thị trưởng Mamdani sau đó thừa nhận mình không có thẩm quyền bắt giữ Thủ tướng Israel nhưng kêu gọi chính quyền liên bang hành động, đồng thời khẳng định ông Netanyahu "không được chào đón" tại thành phố này. Ông Netanyahu – người sẽ gặp Tổng thống Trump tại Washington vào thứ Ba và tham dự tang lễ của cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham – đã liên hệ các vụ đâm dao gần đây nhắm vào nam giới người Do Thái và người gốc Á tại New York (vốn đang được điều tra như những vụ án thù hận) với tình trạng lo ngại ngày càng tăng trong cộng đồng người Mỹ gốc Do Thái. "Họ đang cảm thấy sợ hãi, và tôi không nghĩ là ngẫu nhiên khi ngay sau khi [ông Mamdani] đưa ra những lời lẽ thù hận nhắm vào Israel và cá nhân tôi, thì hôm sau lại xảy ra vụ một người Do Thái bị đâm khi vừa bước ra khỏi giáo đường," ông nói.
.
---- Lễ hội ẩm thực Seattle: 2 người đấu súng, làm 3 người chết, 4 bị thương. Một nghi can bị bắt, 1 còn trốn. Vụ nổ súng đã xảy ra tại một lễ hội ẩm thực đông đúc ở Seattle vào tối Chủ nhật, khiến ba người chết và bốn người bị thương, trong đó có một em bé 2 tuổi. Cảnh sát cho biết hai người đã nổ súng vào nhau vào khoảng 6 giờ chiều trong khuôn khổ lễ hội "Bite of Seattle" – sự kiện thu hút khoảng 100.000 lượt khách mỗi ngày đến Seattle Center vào dịp cuối tuần.
Hai nạn nhân tử vong tại hiện trường; nạn nhân thứ ba qua đời sau đó tại Trung tâm Y tế Harborview, theo tin từ KING5. Các nạn nhân khác được điều trị tại hiện trường, tại Harborview và Trung tâm Y tế UW. Phía Harborview cho biết các bệnh nhân của họ bị bắn vào tay, chân và bụng; một người cần được garô bằng loại dành cho trẻ nhỏ ngay tại hiện trường, theo CNN.
Một nhân chứng kể lại rằng họ đã nghe thấy "ít nhất hai mươi bốn phát súng", theo CNN. Nhiều cơ quan chức năng, bao gồm FBI, ATF và lực lượng SWAT của tiểu bang, đã có mặt để xử lý vụ việc. Giới chức cho biết một nghi phạm—chỉ được mô tả là một "người trẻ tuổi"—đang bị tạm giữ và dự kiến sẽ ra hầu tòa vào thứ Hai, trong khi ít nhất một nghi phạm nổ súng khác vẫn đang lẩn trốn. Hai khẩu súng đã được thu hồi.
Do không có camera an ninh bao quát khu vực xảy ra vụ nổ súng, cảnh sát Seattle kêu gọi bất kỳ ai có thông tin hãy gọi đến đường dây nóng của họ theo số 206-233-5000. Thị trưởng Katie Wilson phát biểu rằng cộng đồng đang "cố gắng hiểu làm thế nào một sự kiện được tổ chức nhằm tôn vinh văn hóa, sự kết nối và niềm vui lại kết thúc bằng tiếng súng" và "một hành động bạo lực kinh hoàng."
.
---- Pháp cháy rừng: thiêu rụi 42.000 héc-ta đất, 13.000 doanh nghiệp và 250.000 người di tản. Bộ trưởng Kinh tế Pháp Roland Lescure hôm thứ Hai cho biết hơn 13.000 doanh nghiệp đã phải di tản do các đám cháy rừng đang bùng phát dữ dội tại tỉnh Gironde, miền Tây Nam nước Pháp. Ông mô tả tình hình này là một "cú sốc kinh tế", bởi hiện chưa rõ khi nào các công ty này mới có thể khôi phục hoạt động.
Người phát ngôn Chính phủ Pháp, bà Maud Bregeon, chia sẻ với đài FranceInfo rằng còn quá sớm để ước tính tổng thiệt hại, đồng thời lưu ý rằng các đám cháy rừng sẽ gây ra "những hậu quả kinh tế đáng kể" cho cả doanh nghiệp lẫn người dân. Chính quyền địa phương tại Gironde cho đài BFMTV biết rằng, mặc dù đám cháy hiện không còn lan rộng, nhưng điều kiện thời tiết không thuận lợi và vài giờ tới sẽ mang tính "quyết định trong việc kiểm soát tình hình". Tính đến nay, 42.000 héc-ta đất tại tỉnh này đã bị thiêu rụi và 250.000 người đã phải di tản.
.
---- Đức: 1 xe tải tấn công Lễ hội đồng tính Pride làm 1 người chết, 11 bị thương. Tài xế xe tải bước ra, đâm dao tiếp, bị bắn chết. Theo thông báo từ giới chức, nghi phạm trong vụ tấn công tại sự kiện Berlin Pride – khiến một người thiệt mạng và 29 người bị thương – đã bị cảnh sát bắn hạ trong một cuộc đối đầu vào Chủ nhật tại vùng ngoại ô thành phố. Hãng tin AP đưa tin, Abdul Ballout, một công dân Đức gốc Li-băng, đã bị bắn tại vùng ngoại ô Berlin sau cuộc truy lùng kéo dài gần 24 giờ, bắt đầu ngay sau vụ tấn công ở trung tâm thành phố. Hắn bị nghi ngờ đã lái xe tải lao vào đám đông gần lễ hội Pride vào tối thứ Bảy, sau đó dùng dao rựa tấn công nhiều người khác trong một vụ việc mà giới chức tin là hành động khủng bố của phần tử Hồi giáo cực đoan.
Sở cảnh sát thành phố thông báo trên mạng xã hội X rằng Ballout bị phát hiện vào khoảng 6 giờ chiều Chủ nhật tại một khu vườn ở quận Spandau. Bài đăng cho biết hắn dường như đã lao về phía các sĩ quan với một vật sắc nhọn trên tay và cảnh sát đã nổ súng ít nhất một lần. Ballout tử vong tại hiện trường. Bộ trưởng Nội vụ Alexander Dobrindt cho biết đối tượng này từng lọt vào tầm ngắm của cơ quan chức năng do nhiều hành vi phạm tội trước đó (dù không nêu chi tiết) cũng như do "tư tưởng cực đoan và có liên hệ với các nhóm Hồi giáo cực đoan". Ông cho biết Ballout từng bị kết án 1 năm 10 tháng tù treo. Ballout sinh ra tại Đức và mẹ hắn đã nhập quốc tịch Đức vào năm 2002—ba năm trước khi hắn chào đời. Các công tố viên cho biết hắn từng có ý định gia nhập tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS).
Theo cảnh sát, một chiếc xe tải màu trắng đã lao vào công viên Tiergarten vào khoảng 10 giờ tối, đâm trúng nhiều người trước khi đâm sầm vào một cây xanh. Vào thời điểm đó, bữa tiệc bế mạc lễ hội Pride đang diễn ra gần Cổng Brandenburg, cách đó không xa. Cảnh sát xác nhận một phụ nữ đã thiệt mạng. Cơ quan cứu hỏa Berlin cho biết ba người bị thương nguy kịch và tám người khác bị thương nặng. Trước đó vào thứ Bảy, Thị trưởng Kai Wegner đã phát biểu vào Chủ nhật rằng: "Berlin đã có một ngày tuyệt vời. Berlin rực rỡ sắc màu. Berlin đã thể hiện sự đa dạng và cởi mở của mình. Thành phố một lần nữa chứng minh mình là nơi của tự do. Nhưng sau 10 giờ tối, bóng tối đã bao trùm. Một màn đêm đen tối."
Vào chiều Chủ nhật, hàng trăm người đã tập trung tại khu vực tưởng niệm ngay dưới cổng thành mang tính biểu tượng này. Họ ôm lấy nhau và đặt hoa, nến, cờ lục sắc cùng những tấm biển tự làm để tưởng nhớ các nạn nhân.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình