Hôm nay,  

Tản Mạn Về Tôn Ngộ Không

21/02/202500:00:00(Xem: 2983)

Ton Ngo Khong
Cảnh trong đoạn clip giới thiệu “Black Myth: Wukong,” trò chơi điện tử đang được nhiều bạn trẻ trên toàn thế giới yêu thích. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)

Tôn Ngộ Không (Sun Wukong) là một chú khỉ có những khả năng phi thường và trí tuệ giống như con người. Với cây gậy như ý và những phép thuật siêu phàm, Tôn Ngộ Không, hay còn gọi là Hầu Vương, là một nhân vật huyền thoại trong tiểu thuyết Tây Du Ký (Journey to the West) – một trong Tứ Đại Kỳ Thư (hay Tứ Đại Tài Tử Thư) của nền văn học cổ đại Trung Hoa – và vẫn luôn được nhiều thế hệ độc giả trên toàn thế giới ưa thích.
 
Trong suốt nhiều thế kỷ kể từ khi xuất hiện trong Tây Du Ký, Tôn Ngộ Không đã trở thành đề tài của nhiều bộ phim, chương trình truyền hình và trò chơi điện tử ở cả phương Đông lẫn phương Tây. Gần đây nhất, câu chuyện về Hầu Vương đã truyền cảm hứng cho trò chơi điện tử “Black Myth: Wukong,” giúp nhân vật đáng yêu này có cơ hội gặp gỡ và đi vào lòng một thế hệ khán giả mới.
 
Câu chuyện về Tôn Ngộ Không không chỉ là một thần thoại mà còn gắn liền với một sự kiện lịch sử quan trọng
 
Nguồn gốc của câu chuyện về Tôn Ngộ Không bắt đầu từ một cuộc hành hương có thật trong lịch sử. Năm 629, một tu sĩ Phật giáo tên là Huyền Trang (Xuanzang) đã bắt đầu một cuộc hành trình 16 năm qua 10,000 dặm đường để tìm kiếm bộ kinh Phật thiêng liêng ở Ấn Độ. Hành trình ‘thỉnh kinh’ này được Huyền Trang ghi lại trong Đại Đường Tây Vực Ký (Records of the Western Regions), và những nội dung này đã thấm nhuần vào trí tưởng tượng của người Hoa đến mức trở thành nền tảng cho tiểu thuyết Tây Du Ký, xuất bản lần đầu vào những năm 1590.
 
Cuốn tiểu thuyết của tác giả Ngô Thừa Ân (Wu Cheng'en) không chỉ kể lại hành trình của tu sĩ Huyền Trang, mà còn tạo ra một thế giới hư cấu đầy hấp dẫn. Trong thế giới này, Huyền Trang trở thành nhân vật Đường Tăng (vị tăng đến từ nước Đại Đường), được hộ tống bởi ba nhân vật thần thoại, trong đó có một chú khỉ tên là Tôn Ngộ Không.
 
Lai lịch của Hầu Vương
 
Các học giả chưa thể khẳng định chính xác nguồn gốc của Tôn Ngộ Không, nhưng có thể Tây Du Ký đã lấy cảm hứng từ các thần thoại và truyền thuyết trước đó. Một số nguồn cảm hứng có thể kể đến như Vu Chi Kỳ (Wuzhiqi), một nhân vật có hình dạng giống khỉ trong thần thoại Trung Hoa; và Hanuman, vị Thần Khỉ trong hai bộ sử thi lừng danh Ramayana và Mahabharata của Ấn Độ.
 
Mặc dù vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp về nguồn gốc thật sự của Tôn Ngộ Không, nhưng lai lịch của Hầu Vương trong Tây Du Ký thì lại rõ rành rành: từ một khối đá hội tụ linh khí của đất trời và tinh hoa của nhật nguyệt nở ra một chú khỉ đuôi dài (macaque), loài khỉ thường thấy ở Á Châu.
 
Tôn Ngộ Không nhanh chóng được tôn làm “Hầu Vương” nhờ một hành động dũng cảm. Khi sống cùng bầy khỉ trên Hoa Quả Sơn (Flower Fruit Mountain), chúng tình cờ phát hiện ra một thác nước, Tôn Ngộ Không tình nguyện nhảy vào bên trong để khám phá và phát hiện ra một hang động (Thủy Liêm Động, Water Curtain Cave). Nhờ sự dũng cảm này, Tôn Ngộ Không được bầy khỉ tôn làm vua.
 
Có nhiều phép thần thông và không thích bị ràng buộc
 
Tôn Ngộ Không có rất nhiều khả năng phi thường. Trong đó có “72 phép biến hóa” thần thông, có thể biến to biến nhỏ, đi mây về gió, lộn một vòng bay được 10 vạn 8 ngàn (108, 000) dặm, phân thân, xuất hồn…
 
Hầu Vương không những giỏi đánh nhau mà trong tay còn có cây Gậy Như Ý (Như Ý Kim Cô Bổng, vốn là Định Hải Thần Châm “mượn” của Đông Hải Long Vương) có thể biến lớn thu nhỏ rất lợi hại.
 
Tôn Ngộ Không có nhiều đặc điểm khiến người ta liên tưởng đến loài khỉ, bao gồm cả tính tinh nghịch. Tính lém lỉnh, “ma lanh” của Tôn Ngộ Không cũng na ná với những nhân vật tinh quái khác trong thần thoại và truyền thuyết, như Loki (thần thoại Bắc Âu), Reynard (văn học dân gian Âu Châu), và Brer Rabbit (truyện dân gian Hoa Kỳ).
 
Hầu Vương không chịu khuất phục trước quyền lực và lo lắng về một điều mà bản thân biết rõ là sẽ không thể vượt qua: cái chết. Vì vậy, Tôn Ngộ Không không ngừng tìm kiếm sự bất tử. Khát vọng này đưa chú khỉ ‘họ Tôn’ lang thang khắp nơi để rồi cuối cùng lên đến tận thiên đình, nơi ở của Ngọc Hoàng Thượng Đế (Jade Emperor). Tại đây, Hầu Vương quậy ra không biết bao nhiêu là rắc rối, chạy nhảy khắp nơi, vô vườn đào hái sạch đào tiên, rồi khiến cho Hội bàn Đào rối tung rối nùi.
 
Tôn Ngộ Không thậm chí còn tự xưng là “Tề Thiên Đại Thánh” (ngang hàng với Ngọc Hoàng Thượng Đế) rồi đánh tan tác chư tiên (đại náo thiên cung). Ngọc Hoàng Thượng Đế phải mời Phật Tổ Như Lai đến can thiệp. Kết quả là, Tôn Ngộ Không bị nhốt dưới Ngũ Hành Sơn suốt 500 năm. Cuối cùng, cơ hội để được giải thoát và “chuộc tội” đã đến.
 
Cảm thán hỏi đâu đường Đại Đạo? Đáp rằng ngay dưới bước chân ta…
 
Trong Tây Du Ký, khi Đường Tăng bắt đầu cuộc hành trình, thì gặp được Tôn Ngộ Không đang bị giam cầm dưới Ngũ Hành Sơn. Hầu Vương đồng ý bảo vệ vị tăng này đi thỉnh kinh để đổi lấy tự do cho mình.
 
Tôn Ngộ Không trở thành người bảo hộ mạnh mẽ và đáng tin cậy, nhiều lần cứu Đường Tăng khỏi tay yêu ma quỷ quái tà ác. Có yêu quái muốn bắt Đường Tăng ăn thịt để được trường sinh bất tử; có yêu quái muốn giữ chân, ngăn cản Đường Tăng đến được cõi Thiên Trúc Tây Phương. Nhờ vào sức mạnh và trí tuệ của Tôn Ngộ Không, mọi âm mưu của yêu quái đều bị vạch trần, bốn thầy trò cuối cùng cũng thỉnh được chân kinh. Tôn Ngộ Không được phong làm Đấu Chiến Thắng Phật (honorary Buddha).
 
Mặc dù về cơ bản, Tây Du Ký là câu chuyện kể về hành trình của Đường Tăng, nhưng Tôn Ngộ Không đã chiếm trọn tình cảm của độc giả và trở thành nhân vật được yêu thích nhất truyện.
 
Trong Tây Du Ký, Tôn Ngộ Không luôn khát khao và tìm kiếm sự bất tử, và cuối cùng “họ Tôn” đã trở nên bất tử trong văn học và văn hóa đại chúng. Hầu Vương xuất hiện trong rất nhiều bộ phim, vở kịch, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử đến truyện tranh. Vẫn còn nhiều cuộc phiêu lưu đang chờ đợi Tôn Ngộ Không, và nhân vật này sẽ tiếp tục sống mãi cùng các thế hệ tương lai.
 
Nguồn: “The real history behind the legend of Sun Wukong, China's Monkey King” được đăng trên trang Nationalgeographic.com.
 

Hãy thử nhớ lại lần gần đây nhất quý vị viết ghi chú, một ghi chú ngắn hoặc danh sách mua sắm chẳng hạn. Có thể quý vị đã không dùng tới giấy và viết. Hơn mười năm qua, bàn phím và màn hình đã lặng lẽ thay thế chữ viết tay trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, từ trường, lớp cho đến các cuộc họp hành. Thậm chí, một số trường học trên thế giới đã ngừng hoàn toàn việc rèn chữ viết (cursive).
Tôi là dân Huế chính gốc 100% tức là dân Huế “chay”, Huế rất chi là Huế, Huế từ đầu đến chân, Huế từ trong ra ngoài nên phát âm các chữ có dấu HỎI-NGÃ rất tùy tiện, phóng túng, hoàn toàn không giống người dân ở miền Bắc của Cố Đô Thăng Long, mặc dù Huế của chúng tôi cũng là Cố Đô Ngàn Năm Văn Vật. Do đó dân Huế chúng tôi sợ nhất là những chữ có dấu HỎI-NGÃ lúc viết bài thi chính tả, dù đã học thật kỹ cuốn sách viết về luật HỎI, NGÃ của Thầy Lê Hiếu Kính.
“Cò” đây chẳng phải “Con Cò mày đi ăn đêm” mà cũng chẳng phải “Cái Cò súng của các ông”, không phải, giời ạ. Cò-cảnh-sát hay Cò-mồi lại càng không phải nốt. Cò đây là Thầy Cò. Đúng ra phải gọi là Cô Cò hoặc Bà Cò thì chính xác hơn, nhưng trong ngôn ngữ tiếng Việt tôi chưa thấy ai gọi như thế bao giờ, nghe nó tréo ngoe, nó chỏi tai thế nào ấy. Có lẽ tại cái “nghề Cò” từ hồi nảo hồi nào chỉ toàn do các ông đảm nhiệm. Nhưng thời buổi bây giờ, thời buổi mà các bà các cô có thừa bản lĩnh để xâm chiếm hầu hết các lãnh vực trong nhà (thì đã đành) cũng như ngoài phố thì chắc chắn đã có nhiều Cò phái nữ, mà tôi là một thí dụ điển hình.
Từ khi sinh ra và biết nhận thức thì nhớ/quên gắn liền với cuộc sống hằng ngày cho đến khi lìa trần. Phân Tâm Học ((Psychoanalysis) đã giải thích về nhớ/quên theo trình tự thời gian từ tuổi thơ đến tuổi già nhưng thực tế nó không hoàn toàn như vậy mà tùy theo hoàn cảnh, môi trường sống, giáo dục, xã hội… biến động tâm lý ảnh hưởng đến từng cá nhân với não bộ.
Hồi đó chúng tôi học triết lớp 12C, chúng tôi học với cô Chu Kim Long và có tuần với thầy Vĩnh Để. Cả hai giáo sư của chúng tôi chia giờ ra giảng dậy về tâm lý học rồi phân tâm học về vô thức của triết gia Simon Freud. Phần lý luận học và đạo đức học thì dễ dàng hơn. Riêng phần tâm lý học, nhất là tâm lý học ngôi thứ ba khúc mắc, ở phần dằng co giữa ý thức và vô thức… thành ra bài học bài giảng làm chúng tôi điên đầu và cô, thầy chúng tôi cũng khô cổ họng.
Thông thường, nhà xưa có nền hơi cao nên phải bước lên tam cấp để vào nhà! Ngôi nhà có ba gian hai chái với hàng ba rộng. Trong bếp có ông Táo là ba cục đất, hoặc ba viên gạch... Theo truyền thuyết, đó là “một Bà và hai Ông”. Họ như vậy mà vẫn chịu nổi sức nóng của lửa củi! Hay quá! Đàn bà đi chợ, cho dù món hàng chỉ có đôi ba đồng, họ vẫn trả giá đôi ba lần. Để khỏi bị hố! Cuộc sống của họ dính liền với “ba cọc ba đồng” đó mà! À! Nhân nói về đàn bà mới nhớ ra theo truyền thống, họ phải chịu nép mình vào “Tam tòng tứ đức”! Kẹt lắm chớ không phải chơi đâu! Trong lúc đàn ông thời xưa có “năm thê bảy thiếp” thì đàn bà thời nào cũng chỉ “Chính chuyên một chồng”!
"Nếu cô hôn con cóc này, hôm nay ngày 14 tháng 2, và đúng 7h tối nay, thì sẽ có người đến gõ cửa nhà cô. Đó là Hoàng Tử Trong Mơ của cô đấy". Ban nãy, lúc 5 giờ chiều, khi nàng mở gói quà nhỏ và thấy con cóc, ban đầu nàng đã tỏ thái độ kinh tởm, nhưng rồi, khi đã hết ngạc nhiên và sững sờ, thì nàng đã hoài nghi và lo sợ. Cô nàng này ư, cô ta luôn tin vào Hoàng Tử Trong Mơ. Và tin vào nụ hôn của tình yêu đích thực. Nếu không thì cô đã nhanh chóng thả con vật bé nhỏ kia ra cho rồi. Nhưng vào ngày lễ Thánh Valentine, ngày lễ Tình Yêu, một khi đã nhận kiểu thư như thế này, cô nàng đã trở nên mơ mộng. Cô đặt cái loài ếch nhái này trong một cái gọi là hủ ẩm ướt rất tầm thường làm như không có chuyện gì xảy ra, và chạy vào trong phòng tắm ngắm lại cái dung nhan của mình xem sao. Ôi, ai mà biết được nhỉ.
Đài CBS đưa tin vào ngày thứ bảy 27/7 vừa qua, tại bãi biển Miaquamicut ở Westerley, tiểu bang Rhode Island, chuồn chuồn đã tập kích những người tắm biển. Video ghi lại cho thấy nhiều người đã phải lấy khăn tắm trùm người lại để tránh nạn chuồn chuồn. Một người phát biểu: “Tôi hơi sợ. Tận thế chăng?”. Ông Mark Stickney nói với đài truyền hình WBZ: khi ông tới bãi biển vào lúc 11 giờ sáng thì chuồn chuồn đã bay khắp bốn phía. Tới 1 giờ trưa thì chuồn chuồn tụ lại đông như hội. Ông nói: “Có lẽ có cả hàng trăm ngàn con chuồn chuồn. Rất kỳ lạ!”. Mọi người ngồi chịu trận. Chuồn chuồn không làm phiền ai. Một chuyên viên nghiên cứu về chuồn chuồn, bà Ginger Brown ở Rhode Island, khuyên mọi người đừng sợ hãi vì chuồn chuồn nhìn rất rõ, không bay trúng vào người đâu.
Bài viết này chỉ giải thích đôi nét văn hoá Hoa Hạ về Nho tự, dù vậy vẫn bao hàm được nghĩa nôm na lẫn nghĩa bác học. Đôi khi còn mang nghĩa ẩn dụ, liên quan đến phạm trù nhân văn, xã hội, tự nhiên, tư tưởng triết học tôn giáo. Nói cách khác, đơn giản là tìm hiểu chữ QUÁN và một số chữ QUÁN Hán Việt..
Tháng bảy lại về, những người con Phật khắp nơi nao nao chuẩn bị cho mùa hội hiếu. Không biết tự bao giờ nhưng lễ Vu Lan đã ăn sâu vào tâm khảm của mọi người con Việt. Có những người khác đức tin nhưng cũng biết đến lễ Vu Lan. Tạm gác qua những lý luận khác biệt có hay không có lễ Vu Lan trong Phật giáo. Tạm không bàn về những quan điểm khác biệt giữa các tông phái, các dòng truyền thừa. Chúng ta hãy hoan hỷ với tinh thần báo hiếu, ý nghĩa cao đẹp của lễ Vu Lan. Nào chỉ có người Việt, Người Hoa, người Hàn, người Nhật nói chugn là những dân tộc chịu ảnh hưởng văn Hóa Trung Hoa và Phật giáo Bắc truyền đều hân hoan tổ chức lễ Vu Lan. Với các dân tộc Á Đông đã có một thời gian dài sống với Khổng giáo nên rất coi trọng chữ hiếu, con người lấy chữ hiếu làm đầu.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.