Anh Yoom Nguyễn (người đội mũ) và các nhân viên, người dân Minneapolis ngày Thứ Sáu 23/1. (Hình: Yoom Nguyễn cung cấp)
Hoa Sen Giữa Chiến Trường Minneapolis
Kalynh Ngô
Tô phở nóng, ly trà thơm
Giữa cái lạnh dưới 0 độ C của ngày Thứ Sáu 23/1, hàng hàng người dân Minneapolis đã bất chấp cái lạnh khắc nghiệt để xuống đường tuần hành, yêu cầu chấm dứt chiến dịch trấn áp nhập cư của Donald Trump tại thành phố này. Đây là một phần của phong trào phản kháng rộng lớn hơn mang tên "ICE OUT!" mà các nhà tổ chức gọi là một cuộc tổng đình công trong tiểu bang. Đây cũng là cuộc phản kháng tập thể đầu tiên sau vụ đặc vụ liên bang biên phòng (CBP) bắn chết một công dân Mỹ (thứ hai) trên đường phố, y tá Alex Pretti. Người thứ nhất là cô Renee Good.
Tại Minneapolis, tất cả cửa hàng, doanh nghiệp đều đóng cửa, ủng hộ phong trào ICE OUT. Trên con đường Grant Street, chỉ cách nơi xảy ra vụ bắn y tá Alex Pretti vài dãy nhà, có một nhà hàng Việt Nam để bảng báo “Close.” Nhưng bên trong, là nơi người dân Minneapolis và từ nhiều nơi khác, có thể dừng chân, dùng tô phở nóng, uống ly trà thơm, trước khi hòa cùng dòng người ủng hộ người nhập cư và phản đối lực lượng di trú và hải quan Hoa Kỳ (ICE.)
Đó là nhà hàng Lotus Restaurant Minneapolis, là một phần của cộng đồng Minneapolis từ năm 1984.
Giọng nói sảng khoái, thân thiện, anh Yoom (Dũng) Nguyễn, đại diện cho gia đình, kể lại.
“Kể từ khi những cuộc truy quét di dân diễn ra, kinh doanh của người dân ở đây rất khó khăn. Ai cũng cần làm việc. Đóng cửa không có ý nghĩa gì cả, chỉ làm tổn thương mình và cộng đồng. Chúng ta phải làm gì đó khác đi.”
Yoom nói chuyện với cha mẹ của anh và gia đình. Khi đó, mẹ anh nói, ‘nếu đóng cửa, con làm phở cho người ta ăn đi. Nếu đóng cửa, thì đóng luôn.’”
Chỉ trong khoảng bốn tiếng đồng hồ của buổi sáng hôm Thứ Sáu đó, nhà hàng Lotus đã phục vụ miễn phí hơn 600 tô phở cho khách.
Chỉ trong khoảng bốn tiếng đồng hồ của buổi sáng hôm Thứ Sáu đó, nhà hàng Lotus đã phục vụ miễn phí hơn 600 tô phở cho khách. (Hình: Yoom Nguyễn cung cấp)
Anh nói, “chúng tôi không nghĩ đến ‘left hay right.’ Điều quan trọng là ‘right or wrong’”
Lý do nghe tưởng chừng như rất đơn giản, nhưng nó không đơn giản chút nào trong giai đoạn này. Cái “right” đó, theo anh Yoom, là chúng ta đã nhận được những gì, và nay trả lại những gì. Yoom Nguyễn là thành viên trong ban điều hành của MeetMpls – một tổ chức phi lợi nhuận giúp đỡ cho doanh nghiệp địa phương. Anh làm việc trực tiếp với hội đồng thành phố và thị trưởng. Do đó, Yoom nói, “thành phố đã giúp chúng tôi rất nhiều những khi chúng tôi gặp khó khăn. Bây giờ chúng tôi có nhiệm vụ đền đáp.”
Đó chính là “the right” anh Yoom muốn nói.
Anh kể lại hoàn cảnh gia đình mình đã từng trải qua khi mới đến Mỹ năm 1981 với căn cước thuyền nhân. Họ đến Phillipines và ở lại đó ba năm. Sau đó, người Mỹ mở vòng tay đón họ vào quốc gia này.
Nhớ lại thời kỳ đầu sống cuộc đời di dân, gia đình của anh không có quần áo ấm mặc. Mấy anh em của anh không có đến đôi giày trong mùa Đông. Cộng đồng, nhà thờ đã chung tay giúp đỡ. Lúc đó gần Giáng Sinh. Ngoài nón, quần áo ấm, anh em anh được tặng cả những món quà Noel họ chưa bao giờ có trong đời.
Do đó, với anh, “chia sẻ một phần ăn, một tô phở với người hoạn nạn, là một phần của cơ hội để họ biết đến văn hóa người Việt của mình.”
“Để họ biết di dân không phải là những người xấu. Nước Mỹ khi đó đã cho chúng tôi cơ hội để vươn lên. Sẽ là không đúng nếu bây giờ chúng tôi không cho những người đến sau cơ hội như thế,” Yoom nói.
Gia đình anh Yoom Nguyễn những ngày đầu đến Mỹ. (Hình: Yoom Nguyễn cung cấp)
Hoa Sen giữa chiến trường
Mỗi buổi chiều từ một tuần trở lại đây, theo lời anh Yoon kể, anh đều đến nơi tưởng niệm y tá Alex Pretti bị đặc vụ liên bang bắn chết. Cuộc biểu tình mà anh nói mình nhìn thấy ở đó rất “peaceful.” Không ai nói với ai điều gì cả. Cộng đồng chia sẻ cho nhau găng tay, nến, cà phê nóng.
Yoon nói, nếu được nói một lời với cộng đồng trên khắp quốc gia, anh sẽ nói “chúng tôi rất kiên cường. Chúng tôi giúp đỡ lẫn nhau. Thời tiết ở đây rất lạnh, khắc nghiệt, nhưng trái tim cộng đồng ở đây rất ấm.”
Cuộc nói chuyện qua điện thoại lan dần đến những phản ứng trái ngược nhau trong dư luận về cái chết của hai công dân Mỹ, cô Renee Good và y tá Alex Pretti, đặc biệt là hơn mười phát súng bắn vào anh Alex khi anh đang cố gắng giúp một phụ nữ trên đường. Là con một gia đình tị nạn gốc Việt, sống gần nửa thế kỷ ở Hoa Kỳ, Yoom Nguyễn có cái nhìn thẳng thắn về những gì đang xảy ra trong thành phố của anh.
“9 giờ sáng ngày hôm đó, hoàn toàn có thể là bất cứ một người nào đó, là bạn, là tôi, là một người Việt, một người Mỹ…khi thấy một nhóm người xô đẩy, quật ngã một người phụ nữ, bạn sẽ làm gì?” Yoom đặt câu hỏi, và tự mình trả lời. “Nếu tôi đi ngang, tôi cũng phải giúp người phụ nữ đó. Ai mà có thể không làm được chứ?”
Một lần nữa, Yoom nói, “nó không phải chính trị ở đây, nó không trái, không phải, nó là một việc đúng mà một con người cần làm. Tôi không quan tâm những video trước và sau. Tôi không quan tâm chuyện gì ở đó. Cá nhân tôi nghĩ như thế.”
Những tô phở nóng, những ly trà ấm của nhà Lotus ngày hôm đó thật sự là một nghĩa cử đền đáp mà gia đình anh Yoom Nguyễn đã cùng góp sức với cộng đồng Minneapolis. Như mẹ của anh giải thích về cái tên của nhà hàng, Lotus – Hoa Sen, “Chúng ta bắt đầu cuộc đời với thế giới này từ trong vũng bùn, chúng ta vươn lên khắp đông tây nam bắc, và chúng ta có ngày hôm nay.” Họ đã đến quốc gia này bằng hai bàn tay trắng, không quần áo ấm trong đêm Đông. Giờ đây, sau hơn 40 năm với thành phố này, họ trả lại bằng những tô phở nóng, ly trà ấm, và hơn thế nữa, là những việc làm “Đúng.” Đó là chút “ân đền nghĩa trả” của một gia đình di dân.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình