Tôi gọi họ là "Người Việt Gốc Mỹ" bởi vì họ đã sinh ra ở Việt Nam, nhưng cha của họ đều là những chiến binh Hoa Kỳ, và họ đã đặt chân lên đất Mỹ như những người "trở về quê hương" dưới đạo luật "Amerasian Homecoming Act of 1987" hoặc trước đó với "Amerasian Immigration Act of 1982". Nhưng cho đến bây giờ họ vẫn dùng tiếng Việt làm ngôn ngữ chính và đa số đều chưa có quốc tịch Hoa Kỳ: Họ chính là những người Con Lai Mỹ (Amerasian), mà mọi người vẫn thường gọi tắt là Con Lai.
Mặc dù đã có một dự luật mang tên "Amerasian Naturalization Act of 2003", HR-3360 do nữ dân biểu liên bang Hoa Kỳ Zoe Lofgren cùng một số bạn đồng viện đệ trình từ 4 năm qua, đề nghị cho phép những người Con Lai được tự động nhập quốc tịch Mỹ, tuy nhiên dự luật nói trên vẫn chưa bao giờ được quốc hội đem ra thảo luận. Và nếu cộng đồng Con Lai không tự đứng ra tranh đấu hay vận động, thì e rằng điều khoản này khó có thể hình thành.
Cảm nhận được thử thách nói trên, vào tối Thứ Bẩy 14 tháng 7, 2007 vừa qua, hàng trăm các bạn Con Lai đã quyết định dấn thân, tự động đứng ra tổ chức một buổi họp mặt tại thành phố Dallas/Ft Worth, Texas. Trước là để thành lập các "Gia Đình Con Lai" ở từng tiểu bang có đông đảo Con Lai định cư và sinh sống. Sau là đưa ra một kế hoạch hoạt động, lấy tên là "Hành Trang Lên Đường", tập trung vào 3 mục tiêu chính sau đây:
1. Xin phép tổ chức "Ngày Tưởng Niệm Thân Phụ", để nhớ đến những người cha mà họ chưa bao giờ gặp mặt, những người cha đã hy sinh trong cuộc chiến VN, và tên tuổi đã âm thầm nằm trên bức Tường Đá Đen ở Hoa Thịnh Đốn.
2. Quyên góp, thăm viếng và giúp đỡ hơn 600 gia đình Con Lai bất hạnh, hiện đang còn bị kẹt lại ở Việt Nam.
3. Tranh đấu và vận động lập pháp để can thiệp và xin Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ tái cứu xét các trường hợp Con Lai bị từ chối vì không chứng minh được các chi tiết đòi hỏi về người cha của mình! Đồng thời tiếp tục thúc đẩy quốc hội cứu xét dự luật HR-3360 cho phép Con Lai được tự động nhập quốc tịch Mỹ.
Với niềm tin mãnh liệt, và trong tinh thần nhập cuộc, buổi họp mặt Gia Đình Con Lai Dallas/Ft Worth đã thành công mỹ mãn ngoài dự tưởng. Gần 700 người đã tràn ngập nhà hàng Maxim để hỗ trợ và ủng hộ ban tổ chức, gồm toàn những thành viên trong gia đình Con Lai. Nam thì mặc sơ mi trắng, quần đen, cà vạt sọc. Nữ thì mặc áo dài xanh, xanh như niềm hy vọng của hàng trăm người tham dự. Chúng tôi nhận thấy có sự hiện diện cuả quý vị chủ tịch cộng đồng, đại diện các tổ chức chính quyền, đoàn thể, hiệp hội, các cơ quan báo chí, truyền thanh, truyền hình địa phương, các chuyên gia và doanh gia trong vùng. Đặc biệt hơn nữa, còn có sự xuất hiện của bà Khúc Minh Thơ, người phụ nữ đã dấn thân tranh đấu không mệt mỏi cho người tỵ nạn từ bao năm qua, bà cũng chính là người đã đứng cạnh tổng thống Ronald Reagan khi ông đặt bút ký ban hành đạo luật "trở về nhà" Amerasian Homecoming Act of 1987. Cộng dồng người Việt tại Dallas/Ft Worth đã tỏ ra thật bao dung và hòa mình với tập thể Con Lai đang sống tại đây. Chỉ trong vòng vài tiếng đồng hồ, số tiền đóng góp để gây quỹ hoạt động và cứu trợ đã lên đến hơn 25 ngàn dollars, trong đó có 5 ngàn đồng do chủ nhân nhà hàng Bistro B. trao tặng, và chưa kể tấm chi phiếu đặc biệt đã ký tên sẵn của luật sư Nguyễn Xuân Phước gởi cho ban tổ chức với lời nhắn nhủ ân cần là "các bạn muốn ghi bao nhiêu tiền cũng được!!!". Thú thật với quý vị, trong quá trình sinh hoạt gây quỹ từ thiện nhiều năm qua, đây là lần đầu tiên tôi nghe được một câu nói thật rộng lượng và "chịu chơi" như vậy. Hy vọng sẽ không phải là lần cuối cùng.
Chương trình ca nhạc được chính những giọng hát tên tuổi của giới Con Lai đảm trách như ca sĩ Randy, Vân Anh, Quốc Anh, Bảo Phương, Hồng Hạnh, Thành Tâm, cùng MC Michael Bùi v..v...
Sau bao năm khuyến khích, thúc đẩy, hỗ trợ và mong đợi, hôm nay chúng tôi rất phấn khởi khi biết các bạn Con Lai đã nhận thức được trách nhiệm và bổn phận của mình, vì thế tôi đã tự nguyện bay sang Dallas để ủng hộ tinh thần cho ban tổ chức và xin thành tâm kêu gọi các bạn Con Lai ở mọi tiểu bang, hãy mạnh dạnh đứng lên để thành lập những gia đình Con Lai địa phương, ngõ hầu tranh đấu bảo vệ quyền lợi cho chính mình, đồng thời giúp đỡ những người bạn thiếu may mắn đang còn sống vất vưởng ở quê Mẹ VN như đạo diễn Hoàng Thanh, một ngươì Con Lai Mỹ đã diễn tả trong bộ DVD "Những Mảnh Đời Rách Nát" mà trung tâm Thúy Nga vừa đại diện phát hành.
Muốn biết thêm chi tiết hoặc cần liên lạc với nhóm tổ chức thành lập Gia Đình Con Lai, xin quý vị và các bạn gọi cho Simon Trần Ngọc Ký (817) 739- 0863, hoặc Lê Hoàng (214) 687-7469. Hay e-mails: [email protected]& [email protected]
Trước khi từ giã buổi tiệc họp mặt thân tình tại Dallas, có một em Con Lai bước đến hỏi tôi rằng: Thưa chú Nam Lộc, lúc nẫy cháu nghe chú giới thiệu tụi cháu là những "Người Việt Gốc Mỹ", vậy nếu cháu thi đậu quốc tịch Mỹ thì chú sẽ gọi là gì" Câu hỏi bất ngờ của cô bé Mỹ Lai làm tôi phải bối rối trả lời: Thì chắc lúc đó cháu sẽ trở thành .... "Người Mỹ Gốc Việt" chứ gì!!! Và có lẽ chỉ có các bạn Con Lai mới có được hai danh xưng như vậy, mà trường hợp nào cũng đúng cả.
Thôi thì dù là người "gốc gác" ở đâu, tôi cũng mong các bạn hãy cố làm vẻ vang cho nguồn cội của mình, dù đó là bên Nội hay bên Ngoại. Chúc các bạn "Hành Trang Lên Đường" thành công và luôn thương yêu, đùm bọc lẫn nhau.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình