Hôm nay,  

Câu Chuyện Y Học: Bị Phỏng

16/02/200800:00:00(Xem: 7258)

Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 1,250,000 người bị phỏng, 45 ngàn người phải vào nhà thương và 4 ngàn rưởi người bị chết vì phỏng. 93% bị phỏng vì tai nạn như chuyện lửa bếp núc hay nước quá nóng trong nhà tắm. 1/3 trẻ em dưới 10 tuổi bị phỏng phải vào nhà thương. Phần lớn phỏng do nước sôi, lửa, chạm phải giây điện hay rờ vào chỗ cắm điện hoặc hoặc bàn ủi.

Thương tích vì phỏng làm da hư, da giữ nước và dễ bị nhiễm trùng. Lúc đầu bị phỏng, mạch máu co lại, khó lưu thông. Máu chảy chậm, tế bào nơi phỏng bị chết và vết phỏng sẽ bị nặng thêm. Bởi vậy, khi chữa phỏng cấp cứu, người ta phải truyền nước biển ngay chobệnh nhân và phải ngừa nhiễm trùng. Nếu bị phỏng nặng, biểu bì và mạch máu ngoài da bị hư, mất nhiều nước. Khi bị phỏng lâu, từ 8-12 giờ, là phỏng nặng.

Phân loại vết thương do phỏng gây ra gồm hai yếu tố căn bản. Nghĩa là phải xác đinh phỏng nặng hay nhẹ và cũng tùy theo nguyên nhân gây phỏng và bề xâu của phỏng. Nếu để lâu mới chữa phỏng, sẽ khó điều trị.

Phỏng vì nước sôi phần lớn ở ngoài da. Còn phỏng do điện rựt gây ra hay do hóa chất tạt vào da sẽ ăn xâu dưới da. Trẻ em hay người già thường bị phỏng nặng.

Khi bị phỏng nhẹ ngoài da, biểu bì chỉ bị hư hại nhẹ. Bệnh nhân than phiền đau chỗ bị phỏng. Nếu bị vết phỏng khô, da đỏ lợt, có bọng nước. Khoảng 7 tới 14 ngày sau, vết phỏng sẽ lành và không để lại thẹo.

Phỏng ngoài da có thể làm hư biểu bì, hư gốc lông hay tóc, hư móng tay chân, hư tuyến mồ hôi, và hư thần kinh súc giác.Vết phỏng xâu hơn làm da đỏ hơn, nổi bọng nước, và da ẩm. Bệnh nhân bị phỏng cảm thấy đau đớn là bởi giây thần kinh cảm giác bị kích thích hay đã bị hư. Trường hợp này, phỏng sẽ lành trong 14-21 ngày và để lại vết thẹo mờ, nhưng vết phỏng đỏ có thể kéo dài cả tháng, để lại vết thẹo.

Nếu bị phỏng nặng sẽ làm da lợt và có nhiều bọng nước lớn hơn. Da biểu bì tất nhiên bị hư, móng chân tay bị loạn dưỡng, lông tóc bị cháy, hạch tuyến mồ hôi và chất nhờn không thể hoạt động được nữa. Bệnh nhân để lại vết thẹo nhăn nheo.

Nếu bị phỏng nặng hơn nữa thì cả bì và biểu bì da đều bị hư. Phỏng làm hư mô mỡ dưới da, hư mô liên kết, mô thịt và đôi khi làm hư cả xương. Loại phỏng nặng như vậy phần lớn là do điện dựt, hay do hóa chất hoăc thương tích nặng bị đốt thành tro. Vết phỏng sẽ có chỗ đỏ, chỗ lợt, chỗ vàng, chỗ nâu hay đen như than. Vì phỏng làm hư thần kinh cảm giác nên khi ấn xuống chỗ phỏng, bệnh nhân không cảm thấy đau đớn nữa. Điều trị loại phỏng này phải giải phẫu hay thay da vì phỏng đã bị hư hại toàn.

Khi bị phỏng thì sẽ phải làm gì"

1) Phải lập tức di chuyển lập tức bệnh nhân ra khỏi vùng gây phỏng. Dập tắt lửa bằng nước hay chăn mền;

2) Gạt rửa chất hóa học khô, rội nước liên tục vào chỗ bị phỏng;

3) Nếu mắt bị hóa chất tạt vào phải lâp tức xối nước vào mắt liên tục;

4) Tắt cầu chì nếu đang bị phỏng do điện dựt;

5) Kêu 911. Đưa bệnh nhân tới nhà thương cấp cứu.

Sau đó, di chuyển bệnh nhân tới trung tâm chữa phỏng. Mức điều trị tùy theo bị phỏng lớn, nhỏ, nơi cơ thể bị phỏng hay nếu trong người bệnh nhân bị thêm những thương tích nào khác. Ngoài ra còn tùy theo tuổi tác, hoặc bệnh nhân đang có những chứng bệnh trầm trọng nào khác. Tất nhiên bị phỏng nặng phải được điều trị tại những trung tâm chuyên môn.

Nếu phỏng nhẹ, có thể chữa trong phòng ngoại chẩn hay trong văn phòng bác sĩ gồm những loại thuốc thoa như: Mafenide acetate (Sulfanylon 8.5%), Silver sulfadiazine (Silvadene SSD Cream, Thermazene 1% cream) hay Silver Nitrate (0.5% solution). Nhưng việc xác định phỏng nặng hay nhẹ rất quan trọng và bệnh nhân cần hỏi bác sĩ.

Muốn tránh phỏng cho trẻ, phải làm gì"

1) Không để trẻ nhỏ gần bồn tắm một mình, vì nươc nóng có thể làm phỏng rất nhanh, chỉ trong vài giây;

2) Cấm trẻ nhỏ không lại gần lò bếp, lò sưởi, bàn ủi;

3) Không cho trẻ chơi những đồ bật lửa hút thuốc hay hộp quẹt;

4) Không cho trẻ lại gần chỗ nấu cà-phê bằng điện hay đồ ăn có giây điện lòng thòng vì trẻ thích dựt giây điện làm đổ nước nóng vào người.

Cần tham khảo thêm vơí bác sĩ gia đình.

Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D.; E-mail: [email protected]; Xin mời quý độc giả ghé thăm Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com, một trang Web Y Khoa của người Việt viết cho người Việt.

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Rụng tóc trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh là hiện tượng thường gặp. Một khảo cứu đăng năm 2022 trên Menopause ghi nhận hơn phân nửa phụ nữ từ 50 đến 65 tuổi bị tóc thưa hoặc rụng nhiều. Hiện tượng này thường bắt đầu từ nhiều năm trước khi kinh nguyệt chấm dứt. Khi estrogen và progesterone giảm dần còn androgen giữ ở mức cũ, chu kỳ mọc tóc bị xáo trộn: sợi tóc yếu hơn, thời gian mọc ngắn lại, và tóc mới mọc lên chậm hơn. Bác sĩ da liễu Valerie D. Callender cho biết khi estrogen — vốn bảo vệ nang tóc — hạ xuống, androgen bắt đầu gây ảnh hưởng rõ rệt.

Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.

Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.

Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.

Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.

Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết

Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.

Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.

Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”

Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.