Lịch sử có thể ghi là Mỹ thất trận tại Iraq vào tháng Sáu 2007, tại hậu phương...
Trước hết, hãy mở cuốn lịch ra mà xem.
Đầu năm 2007, Tổng thống Bush đề nghị một chiến lược khác cho Iraq, với một bộ chỉ huy mới và hai vạn quân được tăng phái để diệt trừ khủng bố và phiến loạn trong các ùng chiến lược nhất, quanh Baghdad và tại hang ổ miền Bắc của các nhóm khủng bố sống trà trộn trong cộng đồng Sunni.
Chiến lược ấy thành công hay không, thời gian mới trả lời. Tư lệnh chiến trường Iraq là Đại tướng David Petraeus dự đoán là đến tháng Chín mới tạm biết được. Đâm ra, ông đặt ra thời hạn cho Quốc hội Dân chủ lấy đó làm cái mốc để gõ kẻng. Cái mốc thời gian đó là ngày 15 tháng Chín tới đây.
Điều không ai hiểu nổi là vì sao một siêu cường số một về quân sự phải mất một khoảng thời gian quá lâu như vậy (năm tháng) để đưa hai vạn quân vào Iraq. Quyết định đôn quân của ông Bush chỉ hoàn tất vào ngày 15 tháng Sáu, khi ngần ấy đơn vị đều bắt đầu có mặt tại chỗ để hoàn thành nhiệm vụ đề ra từ tháng Giêng.
Nghĩa là thành tích thắng bại của họ được thẩm định đúng ba tháng sau khi có khả năng ra tay, từ 15 tháng Sáu đến 15 tháng Chín. Các nhà quân sự phải tìm ra câu giải đáp cho nghịch lý này.
Trong khi chờ đợi, trên thế giới, và tại Hoa Kỳ, chưa khi nào có một cuộc chiến mà các đơn vị chiến đấu lại bị chính trường ở nhà chòm chõm tính điểm hơn thua như cú nhòm nhà ma sau vỏn vẹn ba tháng hành quân. Mà lại là một cuộc chiến sinh tử cho nước Mỹ - chưa nói gì cho toàn khu vực Trung Đông và các nước Hồi giáo không muốn ngả theo xu hướng quá khích của quân khủng bố.
Nước Mỹ đang trình diễn một hài kịch vô tiền khoáng hậu cho thế giới, cho các quân đội khác, và cả lực lượng khủng bố lẫn kẻ thù gần xa.
Người ta không thể chờ đợi gì hơn từ đảng Dân chủ, vốn bị sức ép rất mạnh từ xu hướng phản chiến trong cơ sở đảng ở bên dưới. Mà bên trên thì chỉ nhìn thấy cuộc tranh cử 2008 là đáng kể. Từ nay đến đó, càng bó tay Chính quyền Bush là họ càng có hy vọng thắng cử, vào Toà Bạch Cung lẫn Quốc hội. Nội chi tiết ấy cũng đủ khiến Hoa Kỳ không xứng đáng lãnh đạo thế giới. Một chứng minh ngược về giá trị của nguyên tắc dân chủ trong thời chiến.
Nhưng, từ trong đảng Cộng hoà, tình hình cũng chẳng khá hơn.
Trước sau đã có hơn một tá Nghị sĩ Cộng hoà cắt chiếu đoạn tuyệt với Tổng thống Bush vì hồ sơ Iraq. Đảng Cộng hoà vốn chỉ có 49 ghế Nghị sĩ tại Thượng viện và năm người đã buông ông Bush từ trước. Từ bốn tuần qua có thêm chín người bỏ cuộc (bảy người nội trong tuần này).
Xưa nay, đảng Cộng hoà vẫn được tiếng là cứng rắn và đáng tin hơn đảng Dân chủ về các vấn đề an ninh hay quốc phòng (như đảng Dân chủ đáng tin hơn về các vấn đề xã hội). Chiều hướng ấy nay đã hết mà không nhờ công đảng Dân chủ. Đó là do sự thất bại của Chính quyền Bush và các lãnh tụ Cộng hoà.
Thất bại đầu tiên là về thông tin và tuyên truyền trong nội bộ nước Mỹ trước và trên thế giới - nhất là trong thế giới Hồi giáo.
Ngôi sao sáng về truyền thông - thông tin và tuyên truyền cho ông Bush - là bà Karen Hughes đã làm gì từ khi lo việc thông tin cho bộ Ngoại giao trong khối Hồi giáo" Chúng ta không biết - mà dân Hồi giáo cũng vậy!
Việc chính quyền Bush báo động về sự hồi sinh của al-Qaeda - bị tiết lộ trước rồi xác nhận sau vào hôm qua - là một thảm kịch.
Nếu tình báo Mỹ xâm nhập được vào cơ sở của al-Qaeda, tại Afghanistan hay trong vùng biên giới giữa xứ này với Pakistan, thì việc báo động là một sự rồ dại. Nếu đã biết thì cứ việc ra tay, nhất là khi xu hướng Hồi giáo cực đoan đang quậy phá ngay tại Pakistan với vụ xung đột tại ngôi đền đỏ, một lò đào luyện cán bộ quá khích và đặc công khủng bố. Cớ chi báo động để báo trước cho đối thủ"
Phải chăng vì Chính quyền Bush muốn nhắc nhở dư luận - và các đảng viên Cộng hoà đang trôi dần theo phe phản chiến - rằng quốc gia đang ở trong thời chiến và kẻ thù al-Qaeda sẽ có thể còn tấn công nữa, như Tổng trưởng Nội an Michael Chertoof gián tiếp xác nhận vào hôm kia" Nếu đúng như vậy thì chẳng riêng gì đảng Dân chủ mà cả Chính quyền Cộng hoà cũng đang chơi trò chính trị với một vấn đề sinh tử ở giữa thời chiến!
Hoa Kỳ lâm chiến tại Afghanistan để diệt trừ al-Qaeda và phá vỡ chỗ tựa của al-Qaeda là chế độ Taliban, chế độ ấy đang hồi sinh và al-Qaeda có thể lại ra đòn nữa!
Hoa Kỳ lâm chiến tại Iraq để dằn mặt các xu hướng Hồi giáo quá khích và cho thấy quyết tâm bảo vệ các nước hay các phe Hồi giáo ôn hoà. Bốn năm sau, chính Hoa Kỳ bị cô lập, y như ông Bush ở nhà, và các nhóm Hồi giáo quá khích nhất đều tái xuất hiện, bành trướng hoạt động, dù có hay không có liên hệ gì tới al-Qaeda, gây nội chiến tại Palestine, khuynh đảo xứ Lebanon và làm lung lay chế độ Pervez Musharraff - đồng minh của Mỹ tại Pakistan.
Ngay trong Chính quyền Bush, người ta e rằng các giới chức hữu trách cũng khó phân biệt được đòn phép hay cán bộ của Taliban với al-Qaeda, nói chi tới dư luận quần chúng! Thành tích chống khủng bố toàn cầu là như vậy chăng"
Điều kinh hãi nhất là hồ sơ Iraq có thể đang ngã ngũ, nhờ triển vọng dàn xếp giữa Washington và Tehran về tương lai của Iraq và của cả khu vực Trung Đông.
Khi Hoa Kỳ bị suy yếu đến cùng cực như hiện nay, vì Quốc hội Dân chủ nhất quyết kéo cờ trắng và được sự toa rập của một số nhân vật Cộng hoà, Tehran có lý do gì nhượng bộ không" Một cách hợp lý, các Giáo chủ Iran sẽ đòi tối đa để chiếm phần hơn tại Iraq khi Mỹ phải tháo chạy.
Tuy nhiên, Tehran cũng có thể già đòn mà tính ngược: thà là đạt một số thoả thuận với Chính quyền Bush hiện nay còn hơn là đi lại từ đầu cả tiến trình thương thảo (đã khởi sự từ ba năm nay) với một tân Tổng thống sẽ nhậm chức vào ngày Thứ Ba 20 tháng Giêng năm 2009. Kinh nghiệm xử lý với vị Tổng thống bạc nhược Jimmy Carter năm 1980 có thể dạy họ điều ấy.
Với một điều kiện.
Là người kế nhiệm ông Bush vào năm 2009 phải là một nhân vật cứng cựa và dám chơi bạo về an ninh như Ronald Reagan.
Trong đảng Dân chủ hiện nay, ta chưa thấy khuôn mặt đó trong số ứng viên Tổng thống. Nhân vật quả cảm và đáng sợ bên các ứng viên Cộng hoà là Nghị sĩ John McCain thì vừa bị tai nạn trong ban tham mưu tranh cử và ngày càng ít hy vọng được qua khỏi vòng loại vào đầu năm tới. Ông là người đáng kính và đáng sợ, nhưng chưa chắc là dân Mỹ đã cho là đáng lên lãnh đạo!
Cho nên, chính là những nhược điểm nội tại của nước Mỹ đang khiến kẻ thù của Mỹ sẽ thừa thắng xông lên. Mất hết hậu thuẫn từ phe ôn hoà bên đảng Dân chủ, ông Bush chỉ còn trông cậy vào cánh bảo thủ bên đảng Cộng hoà. Phe bảo thủ về tôn giáo thì đã bỏ ông từ lâu, phe bảo thủ về kinh tế thì thất vọng vì ông mạnh tay tăng chi và không dám phủ quyết những đề nghị ngân sách đầy lãng phí của Quốc hội. Còn lại, phe bảo thủ về an ninh thì thất vọng tràn trề về những gì đang xảy ra tại Iraq.
Ông Bush mất chỗ tựa, Hoa Kỳ mất luôn sự khả tín - hay đáng sợ - trước thế giới.
Và các chiến binh Mỹ tất nhiên không vui khi sẵn sàng hy sinh ngoài chiến tuyến nhưng lại bị hậu phương ở nhà đòi cúp đạn và đánh kẻng lui quân.
Họ mang tâm trạng của Nhạc Phi tại tiền tuyến, với hậu phương có quá nhiều Tần Cối!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình