Hôm nay,  

Tình Cha, Tình Con

24/04/201200:00:00(Xem: 10940)
Ba tuần liên tiếp vừa qua, Cỏ May nói chuyện về các Bà ở Pháp. Mà chuyện các Bà ở Pháp chắc không xảy ra ở các nơi khác vì Pháp thường tự hào có một nền văn hóa lâu đời mang sắc thái riêng của Pháp. Thứ văn hóa đặc thù về phụ nữ của Pháp.

Nay cỏ May nói thêm một lần nữa về các Bà đầm ở Pháp. Mà không phải chuyện riêng của các Bà đầm với nhau. Chuyện các Bà đầm với các Ông Cha, tức các Linh mục. Chuyện tình yêu!

Chuyện sẽ lần lượt được kể ra đây không phải do Cỏ May tự đi mở cuộc điều tra vì một hậu ý bôi bác các nhà tu hành hay nhằm phổ quát hóa một vài trường hợp cá biệc, mà Cỏ May chỉ thu lượm kết quả điều tra được phổ biến trên báo chí Pháp, trên TV Pháp bằng các cuộc thảo luận sôi nổi.

Thầy Chùa ở khắp nơi, từ lâu nay, liên lụy đàn bà đã trở thành phổ thông. Có trường hợp Thầy Chùa xâm phạm tiết hạnh phụ nữ bị đưa ra Tòa án và bị phạt tù và cả tiền hằng triệu đô-la. Thầy Chùa vi phạm giới luật của kẻ xuất gia vì vụng trộm liên hệ phụ nữ. Tương tự với Linh mục. Chẳng những vi phạm giới luật tôn giáo mà cả luật pháp xã hội về hình sự. Cũng chỉ vì cả hai đều là con người thế gian. Những con người không giữ mình theo đạo đức được.

Nhưng chuyện của Cỏ May hôm nay không phải những chuyện vi phạm giới luật tôn giáo hay vi phạm pháp luật xã hội mà là chuyện tình của các Bà với Linh mục. Cả hai đều yêu nhau tha thiết. Cái trở ngại mà họ gặp phải, không vượt qua được, là Giáo hội Vatican vẫn ngăn cấm Linh mục lấy vợ, tức phải giữ độc thân, đã làm cho nhiều người phải âm thầm đau khổ và nhiều khi phải xa nhau.

Công bố những mối tình éo le, âm thầm kéo dài, tang vở trong đau thương hoặc công khai hợp thức hóa, đều nhằm chung một mục tiêu là phản đối giáo hội bảo thủ quá lỗi thời, trong lúc tội ấu dâm lại cố tình bao che suốt thời gian dài đã làm mất uy tín lạnh đạo của giáo hội.

Đức Thánh Cha bị thưa về tội chống nhơn loại 

Trong gần đây, Đài TV công cộng của Đức ZDF công khai phê phán «Uy tín của Giáo hội Vatican bị tổn thương nghiêm trọng» vì bị một số lớn tín đồ chống đối các vị Linh mục vi phạm tội ấu dâm suốt thời gian dài mà không bị Giáo hội và Đức Thánh Cha xử lý.

Ông Wolfgang Thierse, Phó chủ tịch Quốc Hội Đức,với tư cách thành viên của Ủy Ban công giáo Đức, Đại diện cho quyền lợi công giáo trong xã hội, cũng lên tiếng phản đối giáo quyền ở Vatican. Nhiều giáo dân ở Đức yêu cầu đưa vấn đề Linh mục phải giữ «độc thân» ra thảo luận.

Trên TV Pháp trong một chương trình thảo luận về tính «độc thân» bắt buộc của Linh mục, một vị Linh mục trả lời câu hỏi của nhà báo, khẳng định «Linh mục chỉ bị bắt buộc giữ độc thân, tức không lấy vợ, chớ luật Giáo hội không bắt buộc Linh mục phải giữ trinh tiết (Vị Linh mục dùng chữ la Chasteté = sự trinh tiết), tức không quan hệ tình dục».

Dân chúng giáo dân Đức và Ủy Ban Công giáo Đức muốn Giáo hội phải lương thiện hơn và nghiêm minh hơn với chính mình và cả với Đức Thánh Cha vì năm 1980, đã cho một vị Giám mục phạm tội ấu dâm tỵ nạn khi ông này điều khiển Giáo phận ở Munichen. Ông Wolfgang Thierse bày tỏ ý kiến rằng Giáo hội cần phải làm sáng tỏ vụ này cho nạn nhơn và đền bù thiệt hại cho nạn nhơn cả bằng tiền bạc.

Vì sự im lặng của Giáo hội trong vừa qua kéo dài quá lâu trước những phản ứng của dư luận giáo dân, Hội các nạn nhơn ấu dâm của Linh mục đã nộp đơn thưa Đức Thánh Cha Benoit XVI và nhũng chức sắc của Vatican ở Tòa án Hình sự Quốc tế La Haye về tội chống nhơn loại. Nguyên đơn tố cáo Giáo hội Vatican nhắm mắt về những tội ấu dâm trên khắp thế giới. Theo Hội nạn nhơn, hồ sơ thưa dày 10000 trang với chứng từ về ấu dâm và yêu cầu xét xử Đức Thánh Cha về trách nhiệm trực tiếp của Ông với tư cách người lãnh đạo tối cao Giáo hội.

Khi vụ việc bùng nổ, Đức Thánh Cha Benoit XVI tuyên bố «lấy làm xấu hổ và có lời xin lỗi». Ngài kêu gọi tất cả Giám mục phải hoàn toàn chịu trách nhiệm với giáo phận của mình về mặt hình sự.

Vì có đơn thưa, người ta lo ngại Đức Thánh Cha sẽ có thể phải giải thích nội vụ trước công lý?

Những mối tình với Cha và của Cha

Nhiều bà yêu Linh mục không cần biết đó là mối tình éo le sẽ không tránh khỏi dẩn đến đau khổ. Âm thầm, họ yêu và sống đau khổ với người bạn tình bị dày xéo giữa lời hứa giữ «độc thân» và sự say đắm người phụ nữ. Trên tuần báo Người Quan sát Mới (Le Nouvel Observateur) số phát hành ngày 2/11/2011 ở Paris, Bà Elisa Mignot đã cho phổ biến kết quả điều tra thu thập được khá nhiều từ những phụ nữ yêu Linh mục, có khi đó là những bà mẹ của những đứa con sanh ra từ mối tình với Linh mục. Giáo hội Vatican là nguyên nhơn của đau khổ và đỗ vỡ.

Hai người vào tuổi đôi mươi. Họ gặp nhau và yêu nhau trong lúc chàng là một chủng sinh và nàng là sinh viên Đại học, tích cực hoạt động cho giáo xứ. Không biết phải vì mối tình thầm kín này bị phát hiện mà chàng bị đổi đi từ thành phố Poitou qua thành phố Bordeaux để tiếp tục tu học trở thành Linh mục? Từ đây, Angelina không còn gặp lại người yêu của mình nữa. Mải đến gần đây, Angelina mới có dịp liên lạc lại với người yêu. Ba mươi năm trôi qua. Nhưng hai người vẫn còn bị cú sét ái tình cũ, của thời tuổi hai mươi. Từ đó, họ gặp nhau mỗi tháng một lần tại nhà xứ và hằng ngày, họ điện thoại nhau vào 11 giờ đêm, là lúc Cha rảnh sau một ngày chăm sóc cho mười họ đạo ở nhà quê. Ở nhà Cha, bà phải trốn tránh láng giềng, tránh đứng gần cửa sổ. Bà còn lấy số xe theo địa phương để giữ được bí mật an toàn. Bà giải thích «Cũng giống như tất cả những linh mục khác, ông rất sợ! Sợ giám mục biết được, sợ đồng nghiệp biết được, sợ bị hoen ố, sợ mất qui chế Linh mục, và nhứt là sợ làm mất cái tập thể của mình đang xây dựng». Angela vô cùng đau khổ. Mối tình thời tuổi trẻ, một chuyện tình đẹp như bài thơ tình, đã trở thành một bi kịch đầy nước mắt. Sau mỗi cuối tuần sống chung với nhau, cứ tối đến, bà đi chơi để vơi đi đau khổ. Chàng đi bộ hằng nhiều cây số để giải tỏa mặc cảm tội lỗi. Những phụ nữ trong trường hợp Angela, hiếm người chịu giải bày tâm sự. Họ giữ im lặng vì sợ thân nhơn biết được chuyện của mình, sợ hơn nữa là người bạn tình của mình bị nguy hiểm vì cơ chế giáo hội nơi họ đã tuyên thệ tuyệt đối vâng lời. Trong số 15 000 Linh mục ở Pháp, có ít nhứt 15% có người yêu. Giáo hội xem đó là những trường hợp cá biệt và từ chối cứu xét tổng quát về sự độc thân bắt buộc. Nhưng hiện tượng xã hội này lại tiêu biểu cho một thứ phức tạp bất ổn cho một bộ phận nhân sự già nua vì tuổi trung bình của Linh mục là 70 tuổi. Nghề Linh mục đang bị khủng hoảng trầm trọng. Năm 2009, chỉ có 89 người thụ phong Linh mục. Trước đó, năm 1970, còn có được 300 người nhận chức Linh mục. Ngoài sự khủng hoảng Linh mục còn có thêm sự khủng hoảng niềm tin trong dân chúng do những vụ ấu dâm phổ biến mà Giáo hội không xử lý kịp thời, trái lại còn có thái độ như muốn bao che tội phạm. Linh mục phải giữ độc thân nay đã trở thành lỗi thời vì đó là dấu hiệu cho thấy Giáo hội không kịp thích nghi với đời sống xã hội không ngừng diển tiến. Nhưng lập trường của Đức Thánh Cha trong vấn đề này vẫn không thay đổi tuy sự độc thân bắt buộc cho Linh mục được thiết lập hồi thế kỷ XI nay vẫn còn giá trị như điều kiện không có không được cho nhiệm vụ linh mục.


Một trường hợp ngang trái khác. Alexandra đã phải xa người bạn tình Linh mục bà gặp nhơn một buổi lễ của một làng nhỏ. Alexandra là nhơn viên hành chánh Thị xã, hoàn toàn «vô thần», thôi chồng với 2 con, bổng bị cú xét ái tình ở tuổi 43 với vị Linh mục vừa xem bà như người yêu, vừa là người phụ nữ quyến rũ. Ông thích được bà chờ đợi tại nhà xứ nhưng khi hai thân thể sáp lại gần nhau thì ông lại vội xô bà ra vì cảm thấy «mình chiếm được trọn vẹn» người yêu. Bà nhớ lại ông ấy lo sợ vì yêu bà mà ông không dành được trọn thì giờ cho giáo dân. Ông muốn biến tình yêu thành tình bạn, điều thật khôi hài, thế mà ông vẫn có thể tiếp tục thuyết giảng cho người yêu. Phải chăng vì trước kia ông là giáo sư của chủng viện giảng dạy về tâm lý tình dục và tình yêu vợ chồng cho những Linh mục tương lai mà ngày nay ông còn bị méo mó nghề nghiệp?

Một Linh mục 69 tuổi, vẫn giữ áo thụng đen, yêu một phụ nữ từ hơn mười năm nay. Ông cảm thấy ông tiến theo đà chuyển biến của xã hội. Từ khi ông yêu Eliane, ông cảm thấy ông làm việc đắc lực hơn. Eliane là một phụ nữ xa chồng nhưng chưa ly dị, có 4 con. Yêu là ông chọn cho mình một lập trường cực đoan trong cuộc sống. Nhưng ông không ngại. Trái lại, nhờ yêu, tuy ở tuổi 69, tinh thần của ông được mở mang rộng rải ra. Ông không hề cảm thấy mình bị phạm tội. Ông giải thích «Sự độc thân dành cho những tu sĩ hiến trọn mình cho Chúa. Nhưng tôi, điều đó không phải là thiên chức của tôi. Tôi cần Eliane. Tôi sanh ra không phải để sống cô đơn một mình».

Những cặp yêu nhau này rất hạnh phúc, nhưng phải giữ kín với mọi người. Họ chưa đủ thì giờ để tham gia tranh đấu hủy bỏ sự độc thân bắt buộc đối với Linh mục. Theo họ, độc thân hay yêu nhau thành lứa đôi là sự chọn lựa của mỗi người. Luât độc thân có thể có giá trị lúc đó, nhưng ngày nay hết còn giá trị. Đời sống tình dục là lẽ sống thiết yếu, sanh tử của mọi người. Không biết tình dục là dấu hiệu chưa trưởng thành. Mà chưa trưởng thành làm sao hướng dẩn được con chiên ? Nên người ta không ngạc nhiên khi bắt gặp nhiều Linh mục tìm giải khuây trong rượu hay mất thăng bằng tâm lý. Ngày nay, luật độc thân là một thứ xa xí phẩm làm giảm nghiêm trọng số chủng sinh, hậu quả hiển nhiên là tình trạng Linh mục già nua không được thay thế vì nạn khan hiếm Linh mục trẻ.

Một vị Linh mục trẻ thú nhận thẳng với vị Giám mục mối tình của ông, được vị Giám mục khuyên «Hãy cẩn thận đừng để chuyện này trở thành một trào lưu». Một sự mặc cả!

Linh mục Guy đã phải buộc miệng «Chúng ta đang sống thời lưỡi gổ (langue de buis. Buis là thứ gổ cứng như đá) ngự trị».

Bao giờ luật «độc thân» được tháo gỡ cho Linh mục?

Đức Thánh Cha trong quyển sách của Ngài «Ánh sáng của thế giới» (Lumières du monde) do nhà Bayard ấn hành gần đây, xác định lập trường của Ngài về quan hệ của Linh mục với phụ nữ «Chuyện đó không nên có …». Nơi nào thấy một Linh mục sống với một phụ nữ, hãy xem xét phải chăng thật sự có một ý muốn kết hôn … Nếu đúng như vậy, họ nên tiếp tục con đường của họ đã chọn. Nếu đó chỉ là một sự lệch lạc đạo đức, chúng ta nên tìm cách cứu giúp họ thoát khỏi sa ngã vào tội lỗi...»

Bà Dominique Venturini, 85 tuổi, Hội trưởng Hội «Giữa Ban Ngày», đưa mắt nhìn lên Trời vừa than «Các ông Linh mục đều bị điều kiện hóa hết cả». Bà dành thì giờ giúp đở những phụ nữ tình nhơn của Linh mục và tranh đấu cho luật độc thân phải được hủy bỏ cho các Linh mục. Hằng ngày, bà nhận được thư, e-mails, điện thoại yêu cầu bà giúp đở. Theo công giáo suốt 18 năm, nay bà lên án Giáo hội Vatican «là một định chế ngoan cố, độc đoán, thoái hóa, giết chết nhơn phẩm con người.” Bà cũng đã từng yêu một Linh mục suốt thời gian dài, trong âm thầm, trước khi trở thành người tranh đấu kiên cường sau cái chết của Jean-Marie, Linh mục, người yêu của bà. Mặc dầu là người phản kháng, bà chưa bao giờ bộc bạch chuyện tình yêu Linh mục của bà. Bà bị khóa miệng. “Điều này đã làm mất đi một phần của đời sống phụ nữ, đời sống xã hội của bà và mất quyền sanh đẻ của bà». Nhưng khi kiểm điểm lại, bà không thấy tiếc rẻ điều gì hết. Bà cho rằng «Có được tình yêu tuy không trọn vẹn vẫn còn hơn không có tình yêu. Nhưng tôi đã có được một tình yêu thật sự. Tuy không bỏ nhiêm vụ linh mục, Jean-Marie vẫn công kích định chế Giáo hội và giữ khoảng cách với Giáo hội khi cần».

Theo kết quả điều tra của TNS Sofres thực hiện hồi tháng 6/2009 theo yêu cầu của nhựt báo công giáo Pháp, La Croix, dân Pháp có 83% tỏ ra rất hoan nghênh Linh mục có vợ con bình thường, chỉ có 9% phản đối vì muốn Linh mục phải độc thân. Có 82% dân Pháp đồng ý Linh mục cưới vợ, 8% phản đối. Về quan niệm phụ nữ làm Linh mục, dân chúng Pháp có 80% đồng ý, chỉ có 11% không chịu.

Những cặp yêu nhau đều phải giữ bí mật vì Giáo hội gìn giữ Linh mục phục vụ Đức Chúa Trời. Nhưng không phải với giá nào cũng được. Linh mục Léon Laclau yêu Marga, y tá, và sống với nàng từ hai mươi năm nay. Giáo dân trong Giáo xứ đều biết. Một hôm, ông bị Giám mục gọi lên nhận lãnh sứ mạng mới đi qua Phi châu. Ông từ chối : «Đức Chúa Trời ở trên những cấm đoán của định chế. Tôi không có vấn đề với Ngài. Điều khủng khiếp đều do Giáo hội».

Linh mục Léon Laclau rời Giáo hội, tới Thị xã chánh thức kết hôn với người yêu Marga. Ông vẫn sống tại địa phương, có việc làm và sống bình thường với người yêu.

Ở thế kỷ thứ IV, Giáo hội không coi vấn đề tình dục là quan trọng. Các Giám mục được yêu cầu không nên có vợ. Tiếp theo, các Linh mục không được quan hệ tình dục 24 tiếng trước khi cử hành thánh lễ. Tới thế kỷ XI, Giáo hội cấm các Linh mục lấy vợ để ngăn ngừa lấy tài sản của Giáo xứ và nhà thờ để lại cho con cái thừa hưởng. Tuy nhiên, cho tới năm 1450, Linh mục ở khắp nơi phần đông đều có vợ nên một Linh mục ở Loire-Atlantique ngày nay, sau khi bị tố cáo âm thấm có bồ, lấy làm tiếc cho rằng Giáo hội Vatican bị trể cả mưới thế kỷ trong vấn đề này.

Nguyễn thị Cỏ May

Học triết là học cách chết là nhan đề bản dịch Que philosopher, c’est apprendre à mourir chương XX, Tập I của Essais (Các bài tiểu luận) – một trong những chương nổi tiếng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Montaigne. Nhan đề này gợi lại một truyền thống tư tưởng có từ thời cổ đại, đặc biệt là quan niệm của Plato, Cicero, Seneca và các tác giả cổ điển khác về mối quan hệ giữa triết học và sự chuẩn bị cho cái chết.
Trong Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikàya), đức Phật đã nói đến sự quý giá của sự sống khi sinh được làm người qua thí dụ con rùa mù ở đáy biển. Đức Phật kể rằng có một con rùa mù ở dưới đáy biển cứ mỗi một trăm năm mới nổi lên mặt biển một lần. Trên mặt biển có một khúc gỗ rỗng ruột đang trôi nổi khắp bốn phương, đông, tây, nam, bắc, theo chiều gió thổi và dòng thủy triều. Vậy mà cơ hội để con rùa mù tìm được và chui vào khúc gỗ rỗng ruột kia lại dễ hơn cơ hội để chúng ta sinh ra được làm người. Đức Phật cũng đã từng nói rằng trong các loài hữu tình như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, phi thiên và chư thiên thì loài người có được lợi thế để đoạn tận khổ đau và đạt đến giải thoát mà các loài kia không có. Đức Phật giải thích sở dĩ như vậy là vì loài người không quá khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và không quá khoái lạc như các vị trời để khó lòng nghĩ tới chuyện tu tập mà giác ngộ và giải thoát.
Tài tử Richard Chamberlain, người đóng vai Đức Cha Ralph de Bricassart trong tác phẩm điện ảnh The Thorn Birds năm 1983, công khai mình là người đồng tính ở tuổi 69, trong cuốn hồi ký Shattered Love, xuất bản năm 2003. Khi đó, ông đã giã từ màn ảnh. Nghĩa là không có gì khiến ông phải lo sợ là hình ảnh Cha Ralph đáng kính và vô cùng tội nghiệp giữa ranh giới giữa tình yêu dành cho nàng Meggie và Chúa Jesus, sẽ bị hủy hoại trong lòng khán giả.
Và khi chính những người Cộng hòa lên tiếng phản đối, JD Vance, phó tổng thống Hoa Kỳ, bảo họ hãy im lặng. Phát biểu tại Ohio hôm thứ Tư, Vance nói ông thấy “ghê sợ” nhưng không phải vì quảng cáo, mà vì những người Cộng Hòa than phiền về nó nhiều hơn Dân Chủ. Ông ta thẳng thừng khuyên các đồng đảng “hãy thôi than vãn về một mẩu quảng cáo và hãy chiến thắng cuộc đua trong 13 ngày tới.” Khi được hỏi quảng cáo có phù hợp không, ông nói điều đó không thật sự là mối bận tâm của mình.
TNgụ ngôn Sói Và Cừu Non của Jean de La Fontaine kể chuyện một con sói đứng đầu dòng suối, thấy con cừu non đang uống nước phía dưới, liền nổi giận buộc tội cừu làm đục nước. Cừu lễ phép thưa rằng mình đứng phía hạ lưu, nước chảy từ chỗ sói xuống, làm sao có thể khiến nước phía trên đục được? Sói liền đổi tội: Năm ngoái mày đã nói xấu tao. Cừu đáp: Năm ngoái con còn chưa ra đời. Sói bảo: Vậy thì anh mày. Cừu thưa: Con không có anh. Sói kết luận: Vậy thì một đứa nào đó trong nhà mày. Nói xong, sói tha cừu non vào rừng ăn thịt. La Fontaine đặt ở đầu truyện một câu nổi tiếng: « La raison du plus fort est toujours la meilleure. » Lý lẽ của kẻ mạnh bao giờ cũng là lý lẽ thắng thế.
Chính Tổng Thống Donald Trump đã lên tiếng cảnh cáo các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện rằng ông sẽ bị luận tội lần nữa nếu Đảng Cộng Hòa mất quyền kiểm soát Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Vào ngày 6 tháng 1 năm 2026, trong một bài phát biểu kín tại hội nghị thảo luận chính sách của các dân biểu Cộng Hòa ở Kennedy Center, Trump nói với các nhà lập pháp rằng "Các bạn phải thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi vì nếu chúng ta không thắng, thì... ý tôi là, họ sẽ tìm ra lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội." Mới đây, tháng 10 năm 2026, Trump đã nhiều lần lập lại những cảnh báo và nhận định tương tự về khả năng bị luận tội lần thứ ba tại các cuộc mít tinh vận động tranh cử sau đó, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đang đến gần. Trong trạng thái quá tuyệt vọng, Trump đã quay xe 180 độ, khuyến khích cử tri bầu qua thư hay bầu vắng mặt, vì ông sợ nhiều cử tri Cộng Hòa sẽ không tham dự bầu cử.
Cuộc bầu cử giữa kỳ đã đến gần, và các cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy Đảng Dân chủ đang nhỉnh hơn Đảng Cộng hòa về ý định bầu cử. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Đảng Dân chủ có thể giành lại đa số ở Hạ viện, Thượng viện, hoặc cả hai viện. Tuy nhiên, số phận của Quốc hội không được quyết định bởi toàn thể cử tri, mà phần lớn tùy thuộc vào một số ít cuộc tranh cử gay go ở Hạ viện và Thượng viện. Theo Cook Political Report, hiện chỉ có 22 cuộc đua Hạ viện và 7 cuộc đua Thượng viện được xem là “ngựa ngang ngửa”, nghĩa là cả ứng viên Dân chủ lẫn Cộng hòa đều còn cơ hội thắng cử.
Đấu tố là hành quyết công khai không nhằm vào người bị tòa kết án. Nó nhằm vào đám đông. Nó dạy đám đông sợ hãi, vì ai cũng thấy mình có thể là người quỳ kế tiếp. Và nó biến đám đông thành đồng lõa: đứng xem, hô khẩu hiệu, thì cũng đã có phần trong đó.
Michel de Montaigne là một trong những triết gia, văn gia và chính khách tiêu biểu của thời kỳ Phục hưng Pháp, đồng thời được xem là người đặt nền móng cho thể loại tiểu luận (essay) trong nền văn học phương Tây. Ông sinh ngày 28 tháng 2 năm 1533 tại lâu đài Montaigne, vùng Périgord (nay thuộc tỉnh Dordogne, Pháp), trong một gia đình quý tộc giàu có. Dưới sự giáo dục chu đáo của người cha, Montaigne được nuôi dưỡng trong tinh thần nhân văn Phục hưng và sớm tiếp cận nền học vấn cổ điển. Trong những năm đầu đời, ông được giáo dục bằng tiếng Latinh, nhờ đó có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với kho tàng triết học và văn học Hy Lạp – La Mã cổ đại.
Ở Hoa Kỳ năm 2026, chính quyền đang cân nhắc đưa cảnh hành quyết một tử tù bằng súng lên màn ảnh cho cả thế giới xem. Gần chín mươi năm sau khi từ bỏ những cuộc hành quyết công khai, nước Mỹ lại tính quay về với cảnh tượng thời trung cổ ấy. Nước Mỹ đã đưa người lên Mặt Trăng, chế tạo trí tuệ nhân tạo, mở ra những chân trời mới cho khoa học và kỹ thuật. Nhưng tiến bộ về kỹ thuật không bảo đảm tiến bộ về đạo đức. Một quốc gia có thể tiến rất xa trên một con đường, rồi quay đầu trên một con đường khác.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.