Hôm nay là ngày thứ năm, 4 tháng 7, 2013, ngày Lễ Độc Lập thứ 237 năm của Hoa Kỳ. Triều Giang đang ngồi trên bàn để viết những lời từ trong đáy lòng của mình gửi đến người bạn cố tri trên 40 năm qua trong lúc bạn hiền đang tranh giành sự sống hàng ngày, hàng giờ với luỡi hái tử thần.
Bạn ơi, từ những ngày đầu tập tễnh vào nghề được gặp bạn tại Báo Sóng Thần vào năm 1971, lúc ấy bạn đã là ngòi bút có tiếng và được các xếp, bạn bè, bạn đọc của hai tờ báo nổi nhất lúc đó là tờ Chính Luận và Sóng Thần mến thương, yêu quý vì lối viết báo khúc chiết, một kiến thức dầy và một nhiệt huyết có lửa nhưng đầy lòng nhân ái.
Bạn thường trêu trọc và bảo tôi:” Cô đi về học thêu thùa, may vá lo cơm nước cho chồng con sau này”. Tôi lúc đó cũng phiền lòng và nghĩ rằng bạn cũng lại là một kẻ “kỳ thị phụ nữ, không có gì đặc biệt”. Nhưng làm việc gần gũi lâu ngày, tôi mới hiểu ra; đó chỉ là cái cá tính “lỉnh kỉnh”, là cái vạ “khẩu xà, tâm Phật”của bạn. Con người thực của bạn là kẻ chân tình với bạn bè, với người thân. Bạn không mầu mè, hoa lá. Riêng trái tim của bạn thật lớn, thật ấm áp lúc nào cũng dành cho gia đình, bạn bè, và cho quê hương đất nước.
Sau 1975, bạn và tôi cùng với hầu hết các anh chị em Sóng Thần như anh Uyên Thao, Nguyễn Đức Nhuận, Trương Cam Vĩnh, Lý Đại Nguyên… còn kẹt lại Sài Gòn. Chúng ta ít gặp nhau nhưng luôn mong mỏi mọi người sẽ thoát được cái địa ngục trần gian lúc bấy giờ.
Khi được tin bạn đã đi và được Tàu Nhật vớt, tôi mừng đến chảy nước mắt. Nhưng, anh Nguyễn Đức Nhuận cũng báo cho tôi cái tin đau buồn; chị Nguyễn Đức Nhuận, hai cháu, và cháu trai của anh chị Trương Cam Vĩnh đã bỏ xác trên biển khơi trong chuyến tàu định mệnh đó.
Sang đến Mỹ, bạn đã bắt tay ngay vào việc đi tìm một con đường để giải thoát cho quê hương dân tộc khỏi ách thống trị bạo tàn đến man rợ của CS. Bạn đã bỏ ra hơn 10 năm của cuộc đời cho những vận động, viết lách, kêu gọi, họp hành không ngơi nghỉ. Việc không thành, người này chê trách lên án người kia không tiếc lời. Nhưng bạn đã yên lặng. Cái yên lặng của kẻ sĩ gói ghém một nỗi đau u uất về quê hương đất nước, về thế thái nhân tình, về nỗi bất lực của chính mình. Đã đôi lần ngồi nói chuyện riêng với bạn, tôi có đề cập đến việc này vì một vài thắc mắc mà tôi để trong lòng từ lâu. Nhưng bạn thở dài nói:” Chuyện đã qua, không làm gì hơn được, nói chỉ thêm rách việc!”. Nhân cách đó thật hiếm hoi, thật cao quý, thật khó tìm trong thời đại này.
Khi được biết bạn lập gia đình hạnh phúc vói chị Phương Mai, hiền lành nhưng giỏi giang, rồi bạn kinh doanh thành công và ba cháu gái xinh đẹp, thông minh chào đời, tôi rất mừng. Khi đời sống yên ổn, bạn lại trở lại bàn viết nhiều hơn. Rồi những tác phẩm bắt đầu được ra đời như cuốn “Đỗ Lệnh Dũng”, “Chân Ướt, Chân Ráo”, “Lững Thững Giữa Đời” và hàng nhiều chục truyện ngắn đã đăng, hoặc chưa đăng.
Khi biết mình bị bệnh ung thư gan cách đây ít tháng, thay vì ngồi lo lắng buồn rầu, bạn vừa đi chữa bệnh vừa bắt đầu viết cuốn “Tôi Bị Bệnh Ung Thư” (cũng còn thai nghén với tên Ung Thư Ơi Chào Mi). Bạn bảo tôi bạn cần phải viết để chia sẻ với những người bị bệnh hoặc gia đình của người bị bệnh, hiểu được tâm trạng của người bệnh ra sao? Những phương pháp trị liệu như thế nào? Những điều gì những thân nhân nên và không nên làm khi giúp đỡ người bệnh, v.v…
“Chắc chắn rồi!”
Và khi chia tay bạn còn nhắc lại:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Cách đây hơn một tuần, anh Nguyễn Minh Diễm, cựu giám đốc đài RFA cho biết bạn trở bệnh nặng, anh Diễm và anh Đặng Đình Khiết đến thăm anh, anh có cho biết sách viết chỉ còn hai hay ba chương gì đó là sẽ xong nhưng bạn đã quá nhọc rồi, sợ không hoàn tất. Anh Diễm có hứa là sẽ viết tiếp những chương cuối vì nhà truyền thông lão thành này cũng đã và đang vật lộn với chứng ung thư trong mấy năm vừa qua. Với lời hứa của anh Diễm, coi như sách sẽ được hoàn tất và bạn đã nói với tôi qua điện thoại, việc của bà phải làm là tổ chức ra mắt sách tại Houston, và bạn lại nhắc lại:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Nằm trên giường bệnh, giành hơi thở với tử thần thừng giây, từng phút, nhưng bạn vẫn không quên hỏi thăm, góp ý cho cuốn phim “Hành Trình Tìm Tự Do” do hội VAHF đang thực hiện. Bạn đã nhắn nhủ những điều cần thiết phải đưa vào phim bằng những lời chân tình đầy nhiệt huyết. Chính bạn, chị Phương Mai và cả cháu Ti cũng đã hết lòng lo cho cuộc gây quỹ tìm tài chánh cho hội vào tháng 8 năm ngoái. Bạn và chị Phương Mai đã mở rộng cửa đón gần 10 thành viên vào trong nhà, lo ăn uống, thù tiếp như thượng khách trong 10 ngày. Dùng căn nhà để họp hành với chị Khúc Minh Thơ, anh Nam Lộc…để chuẩn bị cho buổi gây quỹ được thành công thật tốt đẹp. Những ngày tháng ấy với tôi thật là hạnh phúc. Tôi được như sớt chia những gánh nặng. Tất cả những nhọc nhằn, eo xéo, vất vả đều như bay bổng, biến tan. Từ đó cho đến nay, cũng gần một năm, tôi chỉ thấy công việc và những điều cần làm, và phải làm cho tốt. Tôi không còn lo lắng, buồn phiền gì vì tôi và các anh chị em VAHF đã được bạn, gia đình của bạn, các anh chị và những người thân quen hoặc có những người chưa từng biết mặt đã truyền sức mạnh.
Trong cuộc điện đàm trước đây ít ngày, bạn có hỏi tôi bao giờ cuốn phim xong và bạn nói những lời như trăn trối với tôi nhưng với giọng thanh thản:
“Tôi phải sống bao lâu nữa thì mới được xem phim?”
Tôi trả lời: “Cuối năm nay, hoặc chậm lắm sẽ là vào dịp 30 tháng 4 năm tới. Bạn nhất định phải có mặt trong ngày ra mắt đó nghe!”
Qua đường giây điện thoại viễn liên tôi ghe như có tiếng thở dài rất nhẹ. Nhưng bạn vẫn giọng lạc quan và hẹn với tôi:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Tôi đã chấm dứt bài ở đây và định gửi cho anh Phạm Trần để anh ấy góp lại cho bạn đọc như dự tình của các anh chị em, bạn bè. Nhưng trưa hôm nay 5 tháng 7, 2013, tôi nhận được email của anh Uyên Thao báo tin bạn đã ra đi. Dù không ngạc nhiên, nhưng tôi đã bàng hoàng và cảm thấy ngực mình đau nhói và lòng mình quặn thắt.
Bạn hiền Lê Thiệp ơi thôi đã xong rồi!
Bạn đã đi xong hành trình của một đời người! Bao nhiêu mộng ước đã thành, không thành, hay còn giang dở rồi cũng được xếp lại. Nhưng bạn đã để lại cho gia đình, bạn bè thân quen một nỗi nhớ thương khôn nguôi, một huyền thoại của một nhà báo, nhà văn với một nhân cách cao quý, một trái tim nhân hậu, một lòng yêu thương quê hương đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.
Xin bạn cứ đi cho thanh thản, tới một nơi bạn vừa đến và chúng tôi cũng sẽ đến và sắp đến.
“Cứ thế, cứ thế nghe!” bạn hiền Lê Thiệp
Triều Giang
05/07/3013
(Do Nhà báo Phạm Trần, đại diện thân hữu của Lê Thiệp tiềp nhận và phổ biến để tưởng nhớ đến một Ký giả có lòng với mọi người.)
Bạn ơi, từ những ngày đầu tập tễnh vào nghề được gặp bạn tại Báo Sóng Thần vào năm 1971, lúc ấy bạn đã là ngòi bút có tiếng và được các xếp, bạn bè, bạn đọc của hai tờ báo nổi nhất lúc đó là tờ Chính Luận và Sóng Thần mến thương, yêu quý vì lối viết báo khúc chiết, một kiến thức dầy và một nhiệt huyết có lửa nhưng đầy lòng nhân ái.
Bạn thường trêu trọc và bảo tôi:” Cô đi về học thêu thùa, may vá lo cơm nước cho chồng con sau này”. Tôi lúc đó cũng phiền lòng và nghĩ rằng bạn cũng lại là một kẻ “kỳ thị phụ nữ, không có gì đặc biệt”. Nhưng làm việc gần gũi lâu ngày, tôi mới hiểu ra; đó chỉ là cái cá tính “lỉnh kỉnh”, là cái vạ “khẩu xà, tâm Phật”của bạn. Con người thực của bạn là kẻ chân tình với bạn bè, với người thân. Bạn không mầu mè, hoa lá. Riêng trái tim của bạn thật lớn, thật ấm áp lúc nào cũng dành cho gia đình, bạn bè, và cho quê hương đất nước.
Sau 1975, bạn và tôi cùng với hầu hết các anh chị em Sóng Thần như anh Uyên Thao, Nguyễn Đức Nhuận, Trương Cam Vĩnh, Lý Đại Nguyên… còn kẹt lại Sài Gòn. Chúng ta ít gặp nhau nhưng luôn mong mỏi mọi người sẽ thoát được cái địa ngục trần gian lúc bấy giờ.
Khi được tin bạn đã đi và được Tàu Nhật vớt, tôi mừng đến chảy nước mắt. Nhưng, anh Nguyễn Đức Nhuận cũng báo cho tôi cái tin đau buồn; chị Nguyễn Đức Nhuận, hai cháu, và cháu trai của anh chị Trương Cam Vĩnh đã bỏ xác trên biển khơi trong chuyến tàu định mệnh đó.
Sang đến Mỹ, bạn đã bắt tay ngay vào việc đi tìm một con đường để giải thoát cho quê hương dân tộc khỏi ách thống trị bạo tàn đến man rợ của CS. Bạn đã bỏ ra hơn 10 năm của cuộc đời cho những vận động, viết lách, kêu gọi, họp hành không ngơi nghỉ. Việc không thành, người này chê trách lên án người kia không tiếc lời. Nhưng bạn đã yên lặng. Cái yên lặng của kẻ sĩ gói ghém một nỗi đau u uất về quê hương đất nước, về thế thái nhân tình, về nỗi bất lực của chính mình. Đã đôi lần ngồi nói chuyện riêng với bạn, tôi có đề cập đến việc này vì một vài thắc mắc mà tôi để trong lòng từ lâu. Nhưng bạn thở dài nói:” Chuyện đã qua, không làm gì hơn được, nói chỉ thêm rách việc!”. Nhân cách đó thật hiếm hoi, thật cao quý, thật khó tìm trong thời đại này.
Khi được biết bạn lập gia đình hạnh phúc vói chị Phương Mai, hiền lành nhưng giỏi giang, rồi bạn kinh doanh thành công và ba cháu gái xinh đẹp, thông minh chào đời, tôi rất mừng. Khi đời sống yên ổn, bạn lại trở lại bàn viết nhiều hơn. Rồi những tác phẩm bắt đầu được ra đời như cuốn “Đỗ Lệnh Dũng”, “Chân Ướt, Chân Ráo”, “Lững Thững Giữa Đời” và hàng nhiều chục truyện ngắn đã đăng, hoặc chưa đăng.
Khi biết mình bị bệnh ung thư gan cách đây ít tháng, thay vì ngồi lo lắng buồn rầu, bạn vừa đi chữa bệnh vừa bắt đầu viết cuốn “Tôi Bị Bệnh Ung Thư” (cũng còn thai nghén với tên Ung Thư Ơi Chào Mi). Bạn bảo tôi bạn cần phải viết để chia sẻ với những người bị bệnh hoặc gia đình của người bị bệnh, hiểu được tâm trạng của người bệnh ra sao? Những phương pháp trị liệu như thế nào? Những điều gì những thân nhân nên và không nên làm khi giúp đỡ người bệnh, v.v…
Nhà báo Lê Thiệp (ngồi) chụp hình kỷ niệm với một số anh chị em hội VAHF vào đầu tháng 5, 2013. Hàng sau, từ trái:Triều Giang (VAHF), Đậu Phương Mai (Bà Lê Thiệp). Hoàng Dung (VAHF), Nghĩa Trần (Cameraman). Ảnh VAHF
Trong lần đến thăm bạn cùng với anh Đặnh Đình Khiết và một số anh chị em VAHF vào cuối tháng 4, đầu tháng năm vừa qua, bạn còn giao cho tôi nhiệm vụ phải tổ chức buổi ra mắt cuốn “Tôi Bị Bệnh Ung Thư” tại Houston. Tôi đã nhận lời và nói với bạn buổi ra mắt này phải có mặt tác giả. Bạn đã trả lời:“Chắc chắn rồi!”
Và khi chia tay bạn còn nhắc lại:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Cách đây hơn một tuần, anh Nguyễn Minh Diễm, cựu giám đốc đài RFA cho biết bạn trở bệnh nặng, anh Diễm và anh Đặng Đình Khiết đến thăm anh, anh có cho biết sách viết chỉ còn hai hay ba chương gì đó là sẽ xong nhưng bạn đã quá nhọc rồi, sợ không hoàn tất. Anh Diễm có hứa là sẽ viết tiếp những chương cuối vì nhà truyền thông lão thành này cũng đã và đang vật lộn với chứng ung thư trong mấy năm vừa qua. Với lời hứa của anh Diễm, coi như sách sẽ được hoàn tất và bạn đã nói với tôi qua điện thoại, việc của bà phải làm là tổ chức ra mắt sách tại Houston, và bạn lại nhắc lại:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Nằm trên giường bệnh, giành hơi thở với tử thần thừng giây, từng phút, nhưng bạn vẫn không quên hỏi thăm, góp ý cho cuốn phim “Hành Trình Tìm Tự Do” do hội VAHF đang thực hiện. Bạn đã nhắn nhủ những điều cần thiết phải đưa vào phim bằng những lời chân tình đầy nhiệt huyết. Chính bạn, chị Phương Mai và cả cháu Ti cũng đã hết lòng lo cho cuộc gây quỹ tìm tài chánh cho hội vào tháng 8 năm ngoái. Bạn và chị Phương Mai đã mở rộng cửa đón gần 10 thành viên vào trong nhà, lo ăn uống, thù tiếp như thượng khách trong 10 ngày. Dùng căn nhà để họp hành với chị Khúc Minh Thơ, anh Nam Lộc…để chuẩn bị cho buổi gây quỹ được thành công thật tốt đẹp. Những ngày tháng ấy với tôi thật là hạnh phúc. Tôi được như sớt chia những gánh nặng. Tất cả những nhọc nhằn, eo xéo, vất vả đều như bay bổng, biến tan. Từ đó cho đến nay, cũng gần một năm, tôi chỉ thấy công việc và những điều cần làm, và phải làm cho tốt. Tôi không còn lo lắng, buồn phiền gì vì tôi và các anh chị em VAHF đã được bạn, gia đình của bạn, các anh chị và những người thân quen hoặc có những người chưa từng biết mặt đã truyền sức mạnh.
Trong cuộc điện đàm trước đây ít ngày, bạn có hỏi tôi bao giờ cuốn phim xong và bạn nói những lời như trăn trối với tôi nhưng với giọng thanh thản:
“Tôi phải sống bao lâu nữa thì mới được xem phim?”
Tôi trả lời: “Cuối năm nay, hoặc chậm lắm sẽ là vào dịp 30 tháng 4 năm tới. Bạn nhất định phải có mặt trong ngày ra mắt đó nghe!”
Qua đường giây điện thoại viễn liên tôi ghe như có tiếng thở dài rất nhẹ. Nhưng bạn vẫn giọng lạc quan và hẹn với tôi:
“Cứ thế, cứ thế nghe!”
Tôi đã chấm dứt bài ở đây và định gửi cho anh Phạm Trần để anh ấy góp lại cho bạn đọc như dự tình của các anh chị em, bạn bè. Nhưng trưa hôm nay 5 tháng 7, 2013, tôi nhận được email của anh Uyên Thao báo tin bạn đã ra đi. Dù không ngạc nhiên, nhưng tôi đã bàng hoàng và cảm thấy ngực mình đau nhói và lòng mình quặn thắt.
Bạn hiền Lê Thiệp ơi thôi đã xong rồi!
Bạn đã đi xong hành trình của một đời người! Bao nhiêu mộng ước đã thành, không thành, hay còn giang dở rồi cũng được xếp lại. Nhưng bạn đã để lại cho gia đình, bạn bè thân quen một nỗi nhớ thương khôn nguôi, một huyền thoại của một nhà báo, nhà văn với một nhân cách cao quý, một trái tim nhân hậu, một lòng yêu thương quê hương đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.
Xin bạn cứ đi cho thanh thản, tới một nơi bạn vừa đến và chúng tôi cũng sẽ đến và sắp đến.
“Cứ thế, cứ thế nghe!” bạn hiền Lê Thiệp
Triều Giang
05/07/3013
(Do Nhà báo Phạm Trần, đại diện thân hữu của Lê Thiệp tiềp nhận và phổ biến để tưởng nhớ đến một Ký giả có lòng với mọi người.)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình