Giấc mơ và Ác mộng trong Tiềm thức Trung Hoa...
Sau khi lên lãnh đạo từ Đại hội 18, "thế hệ thứ năm" gồm những Tập Cận Bình, Lý Khắc Cường của Bắc Kinh nói đến "Trung Quốc Mộng" qua một mớ khẩu hiệu được truyền thông Hoa Kỳ mau mắn phổ biến và bình luận.
Giấc mơ phú cường của một quốc gia là chủ trương của mọi lãnh tụ vào mọi thời. Nhưng xây dựng các chế độ cộng sản thường là những nhà lập thuyết, họ nói nhiều, viết khoẻ và diễn giải mục tiêu phú cường dưới nhiều khía cạnh khác nhau để cho thấy rằng họ làm cái gì và thời nào cũng đúng. Từ Marx, Lenin, đến Stalin, Mao, Hồ và nhiều thế hệ nối tiếp đã có cả ngàn trang và triệu chữ về cuộc cách mạng sẽ biến giấc mơ thành hiện thực. Bên trong, người ta có thể thấy ra nhiều mâu thuẫn xuất phát từ các chiến lược được áp dụng trong từng giai đoạn.
Thí dụ cụ thể là giấc mơ của Đặng Tiểu Bình có khác với kỳ vọng và thành tích sát nhân của Mao Trạch Đông, hoặc sự nghiệp "đổi mới" để làm khác những gì mà Hồ Chí Minh đã áp dụng vẫn nằm trong dòng "tư tưởng Hồ Chí Minh"! Và củng cố chế độ tư bản nhà nước theo kiểu Bắc Kinh hiện đại chính là con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa tại Trung Quốc, dưới màu sắc Trung Hoa....
Khi Tập Cận Bình mơ ước xây dựng một xã hội trung lưu vào năm 2020 để kỷ niệm trăm năm thành lập đảng Cộng sản Trung Hoa (1921), với lợi tức đồng niên của một người dân sẽ lên tới 10 ngàn đô la, chúng ta nhớ rằng hiện nay, lợi tức trung bình của một người dân ở Đài Loan đã gấp đôi số đó. Khi họ Tập mơ ước đưa Trung Quốc từ trình độ "đang phát triển" lên trình độ "đã phát triển" vào năm 2049 để kỷ niệm trăm năm ngày thành lập Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc, ta nhớ rằng Nhật Bản đã công nghiệp hoá từ trăm năm trước. Hoặc Nam Hàn hay Đài Loan ngày nay là hai nước "đã phát triển" mà chẳng phải giết người vì bước nhảy vọt vĩ đại kiểu Mao....
Chúng ta khó thi đua tranh cãi hay diễn giải lý luận của các lãnh tụ mà nên lùi lại và nhìn từ xa hơn: ngay trong tiềm thức lâu dài của một quốc gia, đâu là những động lực chi phối quyết định của lãnh đạo? Vì thế, sau loạt bài về ngàn năm của Trung Quốc, kỳ này xin nói chuyện trăm năm. Từ cuộc "Cách mạng Tân Hợi" năm 1911 cho đến hiện tại và giấc mơ của Tập Cận Bình....
Nếu có thể tóm lược dù rằng không dễ thì trăm năm qua, Trung Quốc có hai cuộc cách mạng.
Sau mấy trăm năm bị dị tộc cai trị trong ngàn năm đầy mặc cảm, Hán tộc vùng dậy qua hai cuộc cách mạng này, với nhiều việc làm nhẹ ra thì gọi là cũng đáng trách mà một số người trong chúng ta vẫn cứ xem là mẫu mực!
Cuộc cách mạng thứ nhất chấm dứt chế độ quân chủ và Đế chế Trung Hoa để lập ra chế độ Cộng hoà mà họ gọi là Dân quốc. Đấy là biến cố 1911 với kết quả đẹp nhất được thu gọn vào Đài Loan. Cuộc cách mạng thứ hai ăm 1949 thì dựng chế độ Cộng sản và... tái lập Đế chế Trung Hoa xuất hiện từ thời đại của Tần Thủy Hoàng Đế vào năm -221 (trước Công nguyên).
Trong các thế kỷ ngoại thuộc, Hán tộc có đấu tranh cho độc lập qua các phong trào như Bạch Liên giáo và vụ khởi nghĩa Hồng Cân nổi lên từ thời Nguyên Mông vào thế kỷ 14. Nối tiếp là một chuỗi hội kín như Thiên Địa hội, Hồng Hoa hội hay Nghĩa Hòa đoàn, v.v... vào đời Thanh. Hiện tượng hội kín ấy dễ đưa tới tình trạng tâm thần phân liệt zchizophrenia vì thực giả bất minh, dối trá là biểu hiện của khôn ngoan sáng suốt.
Sau đó là Tôn Dật Tiên (Tôn Trung Sơn) vào cuối thể kỷ 19 lập ra Hưng Trung hội và Đồng Minh hội với chủ trương ba điểm, theo thứ tự là 1) lật đổ nhà Mãn Thanh, 2) giành quyền tự chủ cho người Hán và 3) thiết lập chế độ cộng hoà. Phong trào chưa có kết quả ban đầu cho đến khi trí thức tham gia, đa số là sinh viên du học bên Nhật nhờ chính sách cải tổ giáo dục của... nhà Thanh. Nhưng phong trào tập trung vào đối tượng cần đả phá là Mãn Thanh và vì nhà Minh chẳng còn đại diện chính thống, họ mới nói đến nền cộng hoà.
Chủ điểm chưa là xây dựng dân chủ mà mới chỉ là diệt Thanh sùng Hán.
Thế rồi nỗi căm phẫn với Thanh triều bùng nổ, dẫn đến việc tàn sát Mãn tộc trong cái trớn cách mạng vào năm 1911, và chủ nghĩa sùng Hán với tinh thần kỳ thị các sắc tộc khác lại được đề cao. Hãy nhớ đến cách Tôn Trung Sơn miệt thị Việt Nam với các nhà cách mạng của ta vào thời ấy thì rõ! Ta cũng chẳng quên là khi Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch qua Đài Loan thì cũng đã mở màn bằng tàn sát dân bản địa vào Tháng Hai năm 1947, và chỉ coi trọng lớp người từ Hoa lục mà họ cho là người Hán thật.
Cho nên cuộc cách mạng năm 1911 có màu sắc thanh tẩy chủng tộc hơn là đổi đời để xây dựng một chế độ cai trị tốt đẹp hơn. Nó cũng giải thích vì sao thể chế liên bang cho một xứ đa chủng lại khó thành hình.
Từ đó, xin ngẫm về chuyện hiện đại và ký ức tập thể:
Lịch sử cận đại của Trung Quốc cứ nói đến vụ "Cưỡng bức Nam Kinh" (The Rape of Nanjing) của người Nhật vào năm 1937 mà quên vụ thảm sát Nam Kinh vào Tháng 12 năm 1911, khi mọi gia đình người Mãn đều bị giết sạch, dù là tiến bộ hay phản động đều chết. Trước đấy vào Tháng 10 đã có vụ tàn sát tại Vũ Xương trong cuộc khởi nghĩa ở đó.
Kết quả là vài con số: Cuối đời Thanh, dân số Trung Quốc ở vào khoảng 300 triệu, từ 1 đến 3% là người Mãn, tức là có từ ba đến chín triệu dân. Ngày nay số người thuộc Mãn tộc chỉ còn là 10 triệu trong một tỷ 350 triệu dân, tức là trong trăm năm qua dân số không tăng, chỉ vì họ đổi tên đổi họ thành người Hán để khỏi bị sát hại. Ngay trong cuộc Cách Mạng Văn Hoá của Mao (1967-1976) nhiều người Mãn bị đàn áp vì tội danh là "gián điệp". Năm 2007, chỉ còn chừng 100 người biết nói tiếng Mãn và ngày nay, người Hán vẫn gọi người Mãn là "bọn Do Thái của Trung Quốc". Nếu có nói đến một vụ thanh tẩy chủng tộc hay ethnic cleansing thì không sai.
Những chuyện xa xôi ấy cho thấy giấc mơ Trung Quốc nhiều khi là cơn ác mộng cho các sắc tộc khác: chuyện Tân Cương và Tây Tạng ngày nay chỉ là tái diễn tinh vi hơn.
Trung Hoa Dân Quốc ra đời ngày đầu năm 1912 với Tôn Dật Tiên làm Tổng thống hờ được có một tháng là nhường chức cho một tay đại gian hùng và cực lưu manh là Viên Thế Khải, một ông tướng đệ nhất công thần của triều Mãn Thanh có tham vọng lên làm Hoàng đế. Sau đó Tôn Dật Tiên mới hợp nhất Trung Quốc Đồng Minh hội với các nhóm cách mạng khác thành Trung Hoa Quốc Dân Đảng, khi Trung Quốc trôi vào nội loạn với các lãnh chúa mọc như nấm.
Chúng ta đều hiểu rằng nhiều cuộc cách mạng đã xuất hiện như vậy, với kết quả trái ngược, và thí dụ chói lọi mà cũng là tấm gương cho các đồ tể của cuộc Cách mạng Pháp năm 1789.
Lãnh đạo của Bắc Kinh thời nay đều biết và nhớ chuyện đó khiến ta phải suy ngẫm về cuộc cách mạng thứ hai.
Tháng 10 năm 2011, họ cho tổ chức rầm rộ sinh hoạt kỷ niệm trăm năm của cuộc Cách Mạng Tân Hợi 1911 và còn cho dựng chân dung Tôn Trung Sơn tại quảng trường Thiên An Môn. Họ cho thần dân ăn mừng biến cố cách mạng là sự kết thúc của chế độ quân chủ, khởi đi từ Tần Thủy Hoàng, thần tượng của Mao Trạch Đông, được phim ảnh Hoa lục và những Trương Nghệ Mưu hay Trần Khải Ca làm phim ca tụng....
Nhưng ngay sau đó, Bắc Kinh nghĩ lại và tắt đèn!
Thứ nhất, vở nhạc kịch ngợi ca cuộc đời và sự nghiệp của Tôn Trung Sơn bỗng dưng bị hủy. Lý cớ được thông báo là vì hậu cần, tiếp vận. Thứ hai và ly kỳ hơn vậy, cuộc hội thảo do các học giả Nhật Bản chuẩn bị từ nhiều tháng trước về cuộc Cách mạng Tân Hợi cũng bị cấm, mà không cho biết lý cớ. Lý do thì ta có thể đoán ra, nếu chịu khó nhìn vào trăm năm lịch sử đó.
Ban đầu, nhà cách mạng Tôn Dật Tiên chưa muốn lập Quốc hội và chỉ làm Tổng thống là bị cướp mất quyền hành, xứ sở lâm nội loạn triền miên với vai trò của các sứ quân lãnh chúa. Trong cảnh hỗn loạn ấy duy nhất có một yếu tố xứng danh cách mạng là trào lưu tự do tư tưởng và khuynh hướng lập hội lập đảng để canh tân xã hội.
Ngày nay, khi nói đến sự nghiệp cách mạng Tôn Dật Tiên, Bắc Kinh giải thích và giải quyết thế nào về trào lưu tự do tư tưởng của xã hội Trung Quốc cách đây một thế kỷ? Giải thích thế nào về chế độ kiểm duyệt thông tin và đàn áp dân chủ hiện vẫn áp dụng trên toàn quốc? Giấc mơ Trung Quốc vẫn là ác mộng và bị giới trẻ vượt bức tường lửa vào không gian điện toán để chế diễu tưng bừng!
Lý do thứ ba, Tôn Dật Tiên là người thí thức Công giáo, có hậu cứ vận động từ hải ngoại là Hoa Kỳ và nhiều lần tìm nguồn yểm trợ tại Nhật Bản, một quốc gia phú cường, tiến bộ và tự do hơn Trung Quốc gấp bội. Nhật Bản còn là nước đại thắng trong cuộc chiến Hoa-Nhật năm 1894-1895, góp phần đáng kể cho sự sụp đổ của nhà Đại Thanh. Vì vậy mà Tháng 10 năm 2011, các học giả Nhật mới sốt sắng tổ chức cuộc hội thảo về Các mạng Tân Hợi và bị Bắc Kinh hạ màn!
Trong hoàn cảnh của ngày nay, nhắc đến Tôn Dật Tiên là lòi ra vai trò cách mạng hoặc diễn biến thiếu hoà bình của Hoa Kỳ và Nhật Bản.... Mà lý do không chỉ có vậy!
Sự sụp đổ của nhà Mãn Thanh là niềm tự hào chính đáng của Hán tộc. Khi Mãn tộc tiêu diệt nhà Đại Minh năm 1644 thì đấy là nỗi nhục khó rửa cho người Hán vì vậy, "Phản Thanh - Phục Minh" là khẩu hiệu huy động nhiều thế hệ ái quốc là một chủ trương của Tôn Dật Tiên. Nhưng cũng dị tộc Mãn Thanh xấu xa tồi bại ấy đã bành trướng lãnh thổ, cho Bắc Kinh ngày nay có thể viện lẽ chính danh từ đời Thanh mà đòi thống trị Nội Mông, Tân Cương và Tây Tạng, v.v....
Chẳng lẽ sau cuộc cách mạng 1949, chế độ Cộng sản Trung Quốc ưu việt mà kế thừa di sản Đế quốc của ngoại tộc Mãn Thanh sao? Huống hồ, kẻ kế thừa di sản Tôn Dật Tiên lại là Tưởng Giới Thạch! Sau khi Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc được Mao thành lập ở Hoa lục thì Trung Hoa Dân Quốc của Tôn Văn được Tưởng Giới Thạch đem qua Đài Loan. Đảo quốc mang tiếng là lãnh thổ ngàn đời của Trung Hoa lại gợi nhớ đến những tranh chấp về chủ quyền trên đảo Đài Loan từ đời Thanh. Mà hậu thân của cái gọi là "ngụy quyền" Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan ngày nay lại xây dựng được một nền kinh tế tiên tiến với một chế độ chính trị thật sự dân chủ của một quốc gia đã phát triển.
Từ cuộc cách mạng thứ nhì là Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc, thì 30 năm đầu (1949-1979) là thời hoang tưởng chết người, một chuỗi dài các chiến dịch như "Đại dược tiến", "Bách hoa tề phóng" hay "Đại văn cách" khiến xứ này có sự ổn định của bãi tha ma trên xương máu của mấy chục triệu nạn nhân. Nhưng "về cơ bản thì Mao Chủ tịch vẫn là vĩ đại" với tỷ lệ đúng/sai là 70/30! Sau bốn năm đảo chính chậm rãi của Đặng Tiểu Bình, từ 1976 đến 1979, Trung Quốc mới có 30 năm nhảy vọt vĩ đại khiến Trung Quốc hy vọng tái xuất hiện như một cường quốc đáng nể.
Nhưng cũng kể từ năm 2009, kinh tế Trung Quốc trôi vào một bước ngoặt và ngày nay thì bắt đầu phải chuyển hướng mà chỉ sợ loạn trong khi đã vội gây hấn với nhiều xứ khác.
Truyền thông Hoa Kỳ cứ ưa tìm hiểu và ngợi ca thành quả hay giấc mơ Trung Quốc mà quên rằng khi Tập Cận Bình nói đến giấc mơ này thì cũng là lúc Trung ương đảng ra chỉ thị về bảy điều cấm không được giảng dạy trong các đại học – cho các thanh niên đã trưởng thành (xin đọc lại bài "Thất Bất Giảng" trên cột báo này từ hồi Tháng Năm).
Số là Văn phòng Biện Công Sảnh của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc vừa ra một chỉ thị được lặng lẽ phổ biến cho các đại học. Bộ phận lo công việc thường vụ của bộ Chính trị và ban Chấp hành Trung ương, kể cả việc ban hành chỉ thị từ trung ương xuống các cấp bộ ở dưới, ra chỉ thị về bảy điều không được bàn cãi giảng giải. Đó là 1) Các giá trị phổ cập trên hoàn vũ, "universal values"; 2) quyền tự do báo chí; 3) "xã hội dân sự" hay "civil society"; 4) dân quyền; 5) về những sai lầm của đảng trong lịch sử; 6) không được nhắc đến "mạng lưới thân tộc" của con cháu các đảng viên cao cấp; và 7) quyền tư pháp độc lập....
Bước vào thế kỷ 21, khi nhân loại nói đến cách mạng tín học và kinh tế tri thức với động lực là khả năng phê phán để phát huy quyền tự do sáng tạo, mà lãnh đạo Bắc Kinh còn tụt hậu so với tư tưởng khai phóng được Tôn Dật Tiên và thanh niên trí thức đề cao từ trăm năm trước thì giấc mơ Trung Quốc vẫn là cơn ác mộng.
Nực cười thay, hình ảnh một tỷ con kiến vẫn theo bầy kiến chúa bò quanh miệng chén....
Sau khi lên lãnh đạo từ Đại hội 18, "thế hệ thứ năm" gồm những Tập Cận Bình, Lý Khắc Cường của Bắc Kinh nói đến "Trung Quốc Mộng" qua một mớ khẩu hiệu được truyền thông Hoa Kỳ mau mắn phổ biến và bình luận.
Giấc mơ phú cường của một quốc gia là chủ trương của mọi lãnh tụ vào mọi thời. Nhưng xây dựng các chế độ cộng sản thường là những nhà lập thuyết, họ nói nhiều, viết khoẻ và diễn giải mục tiêu phú cường dưới nhiều khía cạnh khác nhau để cho thấy rằng họ làm cái gì và thời nào cũng đúng. Từ Marx, Lenin, đến Stalin, Mao, Hồ và nhiều thế hệ nối tiếp đã có cả ngàn trang và triệu chữ về cuộc cách mạng sẽ biến giấc mơ thành hiện thực. Bên trong, người ta có thể thấy ra nhiều mâu thuẫn xuất phát từ các chiến lược được áp dụng trong từng giai đoạn.
Thí dụ cụ thể là giấc mơ của Đặng Tiểu Bình có khác với kỳ vọng và thành tích sát nhân của Mao Trạch Đông, hoặc sự nghiệp "đổi mới" để làm khác những gì mà Hồ Chí Minh đã áp dụng vẫn nằm trong dòng "tư tưởng Hồ Chí Minh"! Và củng cố chế độ tư bản nhà nước theo kiểu Bắc Kinh hiện đại chính là con đường xây dựng xã hội chủ nghĩa tại Trung Quốc, dưới màu sắc Trung Hoa....
Khi Tập Cận Bình mơ ước xây dựng một xã hội trung lưu vào năm 2020 để kỷ niệm trăm năm thành lập đảng Cộng sản Trung Hoa (1921), với lợi tức đồng niên của một người dân sẽ lên tới 10 ngàn đô la, chúng ta nhớ rằng hiện nay, lợi tức trung bình của một người dân ở Đài Loan đã gấp đôi số đó. Khi họ Tập mơ ước đưa Trung Quốc từ trình độ "đang phát triển" lên trình độ "đã phát triển" vào năm 2049 để kỷ niệm trăm năm ngày thành lập Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc, ta nhớ rằng Nhật Bản đã công nghiệp hoá từ trăm năm trước. Hoặc Nam Hàn hay Đài Loan ngày nay là hai nước "đã phát triển" mà chẳng phải giết người vì bước nhảy vọt vĩ đại kiểu Mao....
Chúng ta khó thi đua tranh cãi hay diễn giải lý luận của các lãnh tụ mà nên lùi lại và nhìn từ xa hơn: ngay trong tiềm thức lâu dài của một quốc gia, đâu là những động lực chi phối quyết định của lãnh đạo? Vì thế, sau loạt bài về ngàn năm của Trung Quốc, kỳ này xin nói chuyện trăm năm. Từ cuộc "Cách mạng Tân Hợi" năm 1911 cho đến hiện tại và giấc mơ của Tập Cận Bình....
Nếu có thể tóm lược dù rằng không dễ thì trăm năm qua, Trung Quốc có hai cuộc cách mạng.
Sau mấy trăm năm bị dị tộc cai trị trong ngàn năm đầy mặc cảm, Hán tộc vùng dậy qua hai cuộc cách mạng này, với nhiều việc làm nhẹ ra thì gọi là cũng đáng trách mà một số người trong chúng ta vẫn cứ xem là mẫu mực!
Cuộc cách mạng thứ nhất chấm dứt chế độ quân chủ và Đế chế Trung Hoa để lập ra chế độ Cộng hoà mà họ gọi là Dân quốc. Đấy là biến cố 1911 với kết quả đẹp nhất được thu gọn vào Đài Loan. Cuộc cách mạng thứ hai ăm 1949 thì dựng chế độ Cộng sản và... tái lập Đế chế Trung Hoa xuất hiện từ thời đại của Tần Thủy Hoàng Đế vào năm -221 (trước Công nguyên).
Trong các thế kỷ ngoại thuộc, Hán tộc có đấu tranh cho độc lập qua các phong trào như Bạch Liên giáo và vụ khởi nghĩa Hồng Cân nổi lên từ thời Nguyên Mông vào thế kỷ 14. Nối tiếp là một chuỗi hội kín như Thiên Địa hội, Hồng Hoa hội hay Nghĩa Hòa đoàn, v.v... vào đời Thanh. Hiện tượng hội kín ấy dễ đưa tới tình trạng tâm thần phân liệt zchizophrenia vì thực giả bất minh, dối trá là biểu hiện của khôn ngoan sáng suốt.
Sau đó là Tôn Dật Tiên (Tôn Trung Sơn) vào cuối thể kỷ 19 lập ra Hưng Trung hội và Đồng Minh hội với chủ trương ba điểm, theo thứ tự là 1) lật đổ nhà Mãn Thanh, 2) giành quyền tự chủ cho người Hán và 3) thiết lập chế độ cộng hoà. Phong trào chưa có kết quả ban đầu cho đến khi trí thức tham gia, đa số là sinh viên du học bên Nhật nhờ chính sách cải tổ giáo dục của... nhà Thanh. Nhưng phong trào tập trung vào đối tượng cần đả phá là Mãn Thanh và vì nhà Minh chẳng còn đại diện chính thống, họ mới nói đến nền cộng hoà.
Chủ điểm chưa là xây dựng dân chủ mà mới chỉ là diệt Thanh sùng Hán.
Thế rồi nỗi căm phẫn với Thanh triều bùng nổ, dẫn đến việc tàn sát Mãn tộc trong cái trớn cách mạng vào năm 1911, và chủ nghĩa sùng Hán với tinh thần kỳ thị các sắc tộc khác lại được đề cao. Hãy nhớ đến cách Tôn Trung Sơn miệt thị Việt Nam với các nhà cách mạng của ta vào thời ấy thì rõ! Ta cũng chẳng quên là khi Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch qua Đài Loan thì cũng đã mở màn bằng tàn sát dân bản địa vào Tháng Hai năm 1947, và chỉ coi trọng lớp người từ Hoa lục mà họ cho là người Hán thật.
Cho nên cuộc cách mạng năm 1911 có màu sắc thanh tẩy chủng tộc hơn là đổi đời để xây dựng một chế độ cai trị tốt đẹp hơn. Nó cũng giải thích vì sao thể chế liên bang cho một xứ đa chủng lại khó thành hình.
Từ đó, xin ngẫm về chuyện hiện đại và ký ức tập thể:
Lịch sử cận đại của Trung Quốc cứ nói đến vụ "Cưỡng bức Nam Kinh" (The Rape of Nanjing) của người Nhật vào năm 1937 mà quên vụ thảm sát Nam Kinh vào Tháng 12 năm 1911, khi mọi gia đình người Mãn đều bị giết sạch, dù là tiến bộ hay phản động đều chết. Trước đấy vào Tháng 10 đã có vụ tàn sát tại Vũ Xương trong cuộc khởi nghĩa ở đó.
Kết quả là vài con số: Cuối đời Thanh, dân số Trung Quốc ở vào khoảng 300 triệu, từ 1 đến 3% là người Mãn, tức là có từ ba đến chín triệu dân. Ngày nay số người thuộc Mãn tộc chỉ còn là 10 triệu trong một tỷ 350 triệu dân, tức là trong trăm năm qua dân số không tăng, chỉ vì họ đổi tên đổi họ thành người Hán để khỏi bị sát hại. Ngay trong cuộc Cách Mạng Văn Hoá của Mao (1967-1976) nhiều người Mãn bị đàn áp vì tội danh là "gián điệp". Năm 2007, chỉ còn chừng 100 người biết nói tiếng Mãn và ngày nay, người Hán vẫn gọi người Mãn là "bọn Do Thái của Trung Quốc". Nếu có nói đến một vụ thanh tẩy chủng tộc hay ethnic cleansing thì không sai.
Những chuyện xa xôi ấy cho thấy giấc mơ Trung Quốc nhiều khi là cơn ác mộng cho các sắc tộc khác: chuyện Tân Cương và Tây Tạng ngày nay chỉ là tái diễn tinh vi hơn.
Trung Hoa Dân Quốc ra đời ngày đầu năm 1912 với Tôn Dật Tiên làm Tổng thống hờ được có một tháng là nhường chức cho một tay đại gian hùng và cực lưu manh là Viên Thế Khải, một ông tướng đệ nhất công thần của triều Mãn Thanh có tham vọng lên làm Hoàng đế. Sau đó Tôn Dật Tiên mới hợp nhất Trung Quốc Đồng Minh hội với các nhóm cách mạng khác thành Trung Hoa Quốc Dân Đảng, khi Trung Quốc trôi vào nội loạn với các lãnh chúa mọc như nấm.
Chúng ta đều hiểu rằng nhiều cuộc cách mạng đã xuất hiện như vậy, với kết quả trái ngược, và thí dụ chói lọi mà cũng là tấm gương cho các đồ tể của cuộc Cách mạng Pháp năm 1789.
Lãnh đạo của Bắc Kinh thời nay đều biết và nhớ chuyện đó khiến ta phải suy ngẫm về cuộc cách mạng thứ hai.
Tháng 10 năm 2011, họ cho tổ chức rầm rộ sinh hoạt kỷ niệm trăm năm của cuộc Cách Mạng Tân Hợi 1911 và còn cho dựng chân dung Tôn Trung Sơn tại quảng trường Thiên An Môn. Họ cho thần dân ăn mừng biến cố cách mạng là sự kết thúc của chế độ quân chủ, khởi đi từ Tần Thủy Hoàng, thần tượng của Mao Trạch Đông, được phim ảnh Hoa lục và những Trương Nghệ Mưu hay Trần Khải Ca làm phim ca tụng....
Nhưng ngay sau đó, Bắc Kinh nghĩ lại và tắt đèn!
Thứ nhất, vở nhạc kịch ngợi ca cuộc đời và sự nghiệp của Tôn Trung Sơn bỗng dưng bị hủy. Lý cớ được thông báo là vì hậu cần, tiếp vận. Thứ hai và ly kỳ hơn vậy, cuộc hội thảo do các học giả Nhật Bản chuẩn bị từ nhiều tháng trước về cuộc Cách mạng Tân Hợi cũng bị cấm, mà không cho biết lý cớ. Lý do thì ta có thể đoán ra, nếu chịu khó nhìn vào trăm năm lịch sử đó.
Ban đầu, nhà cách mạng Tôn Dật Tiên chưa muốn lập Quốc hội và chỉ làm Tổng thống là bị cướp mất quyền hành, xứ sở lâm nội loạn triền miên với vai trò của các sứ quân lãnh chúa. Trong cảnh hỗn loạn ấy duy nhất có một yếu tố xứng danh cách mạng là trào lưu tự do tư tưởng và khuynh hướng lập hội lập đảng để canh tân xã hội.
Ngày nay, khi nói đến sự nghiệp cách mạng Tôn Dật Tiên, Bắc Kinh giải thích và giải quyết thế nào về trào lưu tự do tư tưởng của xã hội Trung Quốc cách đây một thế kỷ? Giải thích thế nào về chế độ kiểm duyệt thông tin và đàn áp dân chủ hiện vẫn áp dụng trên toàn quốc? Giấc mơ Trung Quốc vẫn là ác mộng và bị giới trẻ vượt bức tường lửa vào không gian điện toán để chế diễu tưng bừng!
Lý do thứ ba, Tôn Dật Tiên là người thí thức Công giáo, có hậu cứ vận động từ hải ngoại là Hoa Kỳ và nhiều lần tìm nguồn yểm trợ tại Nhật Bản, một quốc gia phú cường, tiến bộ và tự do hơn Trung Quốc gấp bội. Nhật Bản còn là nước đại thắng trong cuộc chiến Hoa-Nhật năm 1894-1895, góp phần đáng kể cho sự sụp đổ của nhà Đại Thanh. Vì vậy mà Tháng 10 năm 2011, các học giả Nhật mới sốt sắng tổ chức cuộc hội thảo về Các mạng Tân Hợi và bị Bắc Kinh hạ màn!
Trong hoàn cảnh của ngày nay, nhắc đến Tôn Dật Tiên là lòi ra vai trò cách mạng hoặc diễn biến thiếu hoà bình của Hoa Kỳ và Nhật Bản.... Mà lý do không chỉ có vậy!
Sự sụp đổ của nhà Mãn Thanh là niềm tự hào chính đáng của Hán tộc. Khi Mãn tộc tiêu diệt nhà Đại Minh năm 1644 thì đấy là nỗi nhục khó rửa cho người Hán vì vậy, "Phản Thanh - Phục Minh" là khẩu hiệu huy động nhiều thế hệ ái quốc là một chủ trương của Tôn Dật Tiên. Nhưng cũng dị tộc Mãn Thanh xấu xa tồi bại ấy đã bành trướng lãnh thổ, cho Bắc Kinh ngày nay có thể viện lẽ chính danh từ đời Thanh mà đòi thống trị Nội Mông, Tân Cương và Tây Tạng, v.v....
Chẳng lẽ sau cuộc cách mạng 1949, chế độ Cộng sản Trung Quốc ưu việt mà kế thừa di sản Đế quốc của ngoại tộc Mãn Thanh sao? Huống hồ, kẻ kế thừa di sản Tôn Dật Tiên lại là Tưởng Giới Thạch! Sau khi Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc được Mao thành lập ở Hoa lục thì Trung Hoa Dân Quốc của Tôn Văn được Tưởng Giới Thạch đem qua Đài Loan. Đảo quốc mang tiếng là lãnh thổ ngàn đời của Trung Hoa lại gợi nhớ đến những tranh chấp về chủ quyền trên đảo Đài Loan từ đời Thanh. Mà hậu thân của cái gọi là "ngụy quyền" Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan ngày nay lại xây dựng được một nền kinh tế tiên tiến với một chế độ chính trị thật sự dân chủ của một quốc gia đã phát triển.
Từ cuộc cách mạng thứ nhì là Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc, thì 30 năm đầu (1949-1979) là thời hoang tưởng chết người, một chuỗi dài các chiến dịch như "Đại dược tiến", "Bách hoa tề phóng" hay "Đại văn cách" khiến xứ này có sự ổn định của bãi tha ma trên xương máu của mấy chục triệu nạn nhân. Nhưng "về cơ bản thì Mao Chủ tịch vẫn là vĩ đại" với tỷ lệ đúng/sai là 70/30! Sau bốn năm đảo chính chậm rãi của Đặng Tiểu Bình, từ 1976 đến 1979, Trung Quốc mới có 30 năm nhảy vọt vĩ đại khiến Trung Quốc hy vọng tái xuất hiện như một cường quốc đáng nể.
Nhưng cũng kể từ năm 2009, kinh tế Trung Quốc trôi vào một bước ngoặt và ngày nay thì bắt đầu phải chuyển hướng mà chỉ sợ loạn trong khi đã vội gây hấn với nhiều xứ khác.
Truyền thông Hoa Kỳ cứ ưa tìm hiểu và ngợi ca thành quả hay giấc mơ Trung Quốc mà quên rằng khi Tập Cận Bình nói đến giấc mơ này thì cũng là lúc Trung ương đảng ra chỉ thị về bảy điều cấm không được giảng dạy trong các đại học – cho các thanh niên đã trưởng thành (xin đọc lại bài "Thất Bất Giảng" trên cột báo này từ hồi Tháng Năm).
Số là Văn phòng Biện Công Sảnh của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc vừa ra một chỉ thị được lặng lẽ phổ biến cho các đại học. Bộ phận lo công việc thường vụ của bộ Chính trị và ban Chấp hành Trung ương, kể cả việc ban hành chỉ thị từ trung ương xuống các cấp bộ ở dưới, ra chỉ thị về bảy điều không được bàn cãi giảng giải. Đó là 1) Các giá trị phổ cập trên hoàn vũ, "universal values"; 2) quyền tự do báo chí; 3) "xã hội dân sự" hay "civil society"; 4) dân quyền; 5) về những sai lầm của đảng trong lịch sử; 6) không được nhắc đến "mạng lưới thân tộc" của con cháu các đảng viên cao cấp; và 7) quyền tư pháp độc lập....
Bước vào thế kỷ 21, khi nhân loại nói đến cách mạng tín học và kinh tế tri thức với động lực là khả năng phê phán để phát huy quyền tự do sáng tạo, mà lãnh đạo Bắc Kinh còn tụt hậu so với tư tưởng khai phóng được Tôn Dật Tiên và thanh niên trí thức đề cao từ trăm năm trước thì giấc mơ Trung Quốc vẫn là cơn ác mộng.
Nực cười thay, hình ảnh một tỷ con kiến vẫn theo bầy kiến chúa bò quanh miệng chén....
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình