Hôm nay,  

Việt Nam Làm Gì Có Tự Do Báo Chí

13/12/201300:00:00(Xem: 6599)
Sau chuyện Quốc hội 13 thông qua “Hiến pháp không cho dân mà chỉ cho Đảng” ngày 28/11/2013 tưởng đâu Việt Nam đã hết chuyện khôi hài, nào ngờ lại có người quyền cao chức trọng mà dám nói “ngang như cua bò” rằng “đông đảo các giai cấp, giai tầng xã hội ở Việt Nam tự thấy không có nhu cầu xuất bản báo chí tư nhân.”

Người phát ngôn không cần “uốn lưỡi 7 lần trước khi nói” câu đó là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương.

Bài viết của ông Vinh, nguyên Tổng Biên tập báo Nhân Dân được Việt Nam Thông Tấn Xã tóm lược phổ biến vào dịp Thế giới kỷ niệm 65 năm Ngày nhân quyền thế giới 10/12, nhưng vô số người dân ở Việt Nam lại bị Công an và Dân phòng đánh đập ở khắp nơi khi họ muốn tập trung cổ võ và nói chuyện về nhân quyền.

Dưới tựa đề “Tự do ngôn luận, tự do báo chí phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật”, ông Nguyễn Hồng Vinh viết: “Một lý do thường được những kẻ thiếu thiện chí đem ra “làm cớ” để phê phán ta “không có tự do báo chí”, chính là “ở Việt Nam không có báo chí tư nhân” (!). Phải chăng họ cố tình lờ đi rằng, trong những năm qua, báo chí Việt Nam đã có sự phát triển nhanh về số lượng, loại hình, ấn phẩm, đội ngũ những người làm báo, số lượng công chúng, cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ, năng lực tài chính cũng như sự tác động và ảnh hưởng xã hội tích cực của các cơ quan báo chí, truyền thông đều tăng nhanh. Hầu hết các bộ, ban, ngành, đoàn thể từ Trung ương đến địa phương, các giai cấp, giai tầng, các hội nghề nghiệp, các giới, các tôn giáo lớn, các thành phần trong xã hội đều có tờ báo của mình.” (TTXVN, 11/12/2013)

Tổ tiên người Việt từng dậy “chiếc áo không làm nên thầy tu”. Đem câu này áp dụng cho “nền báo chí trăm hoa đua nở” ở Việt Nam thì không sai vào đâu được.

Việt Nam dưới thời “qúa độ lên Xã hội Chủ nghĩa” mà chưa ai biết nó sẽ ra sao hay bao giờ mới đến đích ở cuối dường hầm vì Tổng Bí thư đảng Nguyễn Phú Trọng đã phán rằng: “Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa” (báo Tuổi Trẻ, 23/10/2013) thì chuyện có nhiều báo đài cũng không ngạc nhiên bởi vì cơ quan nào, đợn vị nào, chi bộ nào và đòan thể nào cũng muốn có tiếng nói để khoe thành tích và để bảo vệ nhau. Ấy là chưa kể khỏan lợi nhuận của những người làm công tác này cũng rất vững chắc để bảo đảm cuộc sống.

Cho nên nhiều báo, nhiều đài chưa hẳn đã hãnh diện gì!

Nhưng ông Vinh vẫn cứ khoe: “Tính đến tháng 2 năm 2013, cả nước có 812 cơ quan báo in với 1.084 ấn phẩm, trong đó 197 cơ quan có báo (gồm 84 báo chí Trung ương, 113 báo địa phương); 615 cơ quan có tạp chí (488 tạp chí Trung ương và 127 tạp chí địa phương). Toàn quốc có 67 đài phát thanh - truyền hình Trung ương và địa phương, trong đó có 02 đài quốc gia, 01 đài truyền hình kỹ thuật số, 64 Đài phát thanh - truyền hình cấp tỉnh, 172 kênh chương trình phát thanh và truyền hình quảng bá (99 kênh truyền hình, 73 kênh phát thanh). Ngoài hệ thống truyền hình quảng bá, hệ thống truyền hình trả tiền ở nước ta phát triển mạnh bằng nhiều loại công nghệ truyền dẫn như cáp, vệ tinh, số mặt đất và đang bước đầu thử nghiệm công nghệ IPTV. Trong lĩnh vực thông tin điện tử, cả nước có 74 báo, tạp chí điện tử, 336 mạng xã hội, 1.174 trang thông tin điện tử tổng hợp. Hội Nhà báo Việt Nam quản lý hơn 19.000 hội viên, trong đó gần 17.000 nhà báo đã được cấp thẻ hành nghề đang làm việc tại hàng trăm cơ quan báo chí từ trung ương đến địa phương, luôn khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để mọi nhà báo hoạt động tự do, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật.”

BÁO RA VÌ AI-LÀM BÁO CHO AI ?

Nếu chỉ lấy con số để làm thước do lường trình độ người làm báo và uy tín của cơ quan báo đài thì Việt Nam chỉ xứng đáng đứng hạng bét trong bảng số các nước Đông Nam Á, sau cả Cao Miên và Ai Lao!

Ngay cả ông Vinh cũng đã thừa nhận trong bài viết rằng: “Ở Việt Nam, báo chí đã thật sự là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị, xã hội, nghệ nghiệp.”

Nhưng ngay sau đó ông lại “tam quốc chí diễn nghĩa” các cơ quan ngôn luận này còn là “diễn đàn và công cụ quan trọng bảo vệ lợi ích và quyền tự do của các tầng lớp nhân dân” là “vung tay qúa trán” đấy.

Biết bao nhiêu “lợi ích” và “quyền tự do” của dân có được báo chí bênh vực và bảo vệ đâu. Chẳng hạn như báo chí không được phép đăng tin, hay có đăng thì phải viết theo chỉ thị của Ban Tuyên giáo nói sai đi các cuộc biểu tình trong hai năm 2011, 2012 chống Trung Quốc xâm lấn biển đảo của Việt Nam và tấn công ngư dân ở Biển Đông.

Báo chí nhà nước cũng rửng rưng trước các vụ công an, côn đồ, dân phòng tấn công dân oan đi khiếu kiện, nằm la liệt trên hè phố Sài Gòn và Hà Nội hay trong các vụ đán áp dân dã man ở Văn Giang (Hưng Yên), Vụ Bản (Nam Định), người Công giáo ở Giáo điểm Con Cuông (Nghệ An) và nhiều nơi khác trong Giáo phận Vinh và Giáo phận Kontum ?

Ngay cả vụ công an, quân đội võ trang nổ súng phá nhà của gia đình ông Đòan Văn Vươn ở Tiên Lãng (Hải Phòng) lúc đầu được báo chí và dư luận cả nước phản ứng quyết liệt, nhưng sau đó đã nín thinh trước bản án oan sai giáng xuống gia đình nông dân này và “tự ý cho chìm luôn” theo ý muốn của nhà nước về khiếu kiện đền bù 40 tỷ đồng.

Các báo đài đảng đã không dám điều tra Dự án Bauxite chỉ có lợi cho Trung Quốc trên Tây Nguyên và vụ một số địa phương đã cho người Tầu thuê đất trồng rừng dài 50 năm ở các vị trí chiến lược dọc biện giới Trung-Việt, và các vụ nhà nước dành “đặc quyền trúng thầu” cho các Công ty Trung Quốc ?

Báo chí Việt Nam cũng không dám “sờ mó” đến các khu du lịch tiền thu như nước của người Tầu dọc theo bờ biển Việt Nam và cũng làm ngơ luôn các dịch vụ nhập vô tội vạ các loại hàng thực dụng của Trung Quốc vào Việt Nam đang làm điệu đứng hàng hoá sản xuất trong nước ?

Lý do báo chí Việt Nam “không dám chạm đến Trung Quốc” vì đảng không muốn ai có hành động làm sai lạc ý nghĩa của phương châm 16 chữ vàng và tinh thần 4 tốt của Trung Quốc đã trao cho lãnh đạo Việt Nam phải giữ là: “láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” và “láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt.”

Vì vậy trong Lời mở đầu, Luật Báo chí sửa đổi 1999 đã viết luật này có mục đích: "Để bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân, phù hợp với lợi ích của Nhà nước và của nhân dân;

Để phát huy vai trò của báo chí trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa theo đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam.”

Nhưng có ai giải thích được thế nào là “phù hợp với lợi ích của Nhà nước và của nhân dân” ? Và tại sao báo chí không có quyền chất vấn đảng và chính phủ về những chính sách sai lầm không đem lại phúc lợi cho dân như trong việc điều hành nền kinh tế, giáo dục, y tế-xã hội và giao thông ?

Rõ ràng hơn, trong “Nhiệm vụ và quyền hạn của báo chí”, Điều 6 đã bắt người làm báo phải “làm loa tuyên truyền” cho đảng như sau:

Báo chí có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:


1- Thông tin trung thực về tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân;

2- Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hoá lành mạnh của nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Về Quyền và nghĩa vụ của nhà báo, Điều 15 quy định:

a) Thông tin trung thực về tình hình trong nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân; phản ánh ý kiến, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, góp phần thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân;

b) Bảo vệ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; phát hiện, bảo vệ nhân tố tích cực; đấu tranh phòng, chống các tư tưởng, hành vi sai phạm.”

Với trách nhiệm này, người làm báo trong chế độ Cộng sản Việt Nam đã phải biến thành những “con người máy” để làm theo lệnh đảng và nhà nước, không còn xứng đáng là người làm báo chân chính nữa.

Ngoài những điều căn bản này, báo chí Việt Nam còn phải chịu kiểm soát của hệ thống cầm quyền từ Trung ương xuống Địa phương theo chế độ được gọi là “quản lý nhà nước.”

Đó cũng là điều dễ hiểu vì căn cứ theo Điều 17c nói về “Tài chính của cơ quan báo chí” thì Luật Báo chí đã nói rõ: “Nhà nước có chính sách hỗ trợ ngân sách và tạo điều kiện cho báo chí phát triển.”

Như vậy rõ ràng cái gọi là “báo chí của Việt Nam” chỉ là công cụ để cho đảng và nhà nước sử dụng để tuyên truyền và kiềm soát dự luận quần chúng.

KHÔNG CẦN CÓ BÁO TƯ NHÂN

Do đó khi có người nào đòi được tự do báo chí, tự do ngôn luận như quy định trong Hiến pháp thì lập tức bị phản ứng bằng đủ mọi luận điệu từ chụp mũ nằm trong âm mưu “diễn biến hòa bình” đến tay sai của “các thế lực thù địch”.

Lập luận của Ban Tuyên giáo là Việt Nam không cần có báo tư nhân vì người dân đã có đủ mọi loại báo để đọc, có đủ mọi tổ chức, hội đòan, đảng đòan có báo cho đòan viên nên không cần phải có báo tư nhân.

Đó cũng là “lý luận cù nhầy” của ông Nguyễn Hồng Vinh khi ông viết rằng: “Mọi người dân đều có quyền đề đạt nguyện vọng, phát biểu và đóng góp ý kiến trên tất cả lĩnh vực của đời sống xã hội thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, trong đó có báo chí. Đồng thời, khi tham gia sinh hoạt, hoạt động ở tổ chức nào, họ đều có ấn phẩm báo chí của tổ chức đó nhằm đáp ứng mọi nhu cầu và bảo đảm quyền được thông tin của mình. Chính vì lẽ đó, đông đảo các giai cấp, giai tầng xã hội ở Việt Nam tự thấy không có nhu cầu xuất bản báo chí tư nhân.”

Nhưng ông Vinh đâu biết rằng, sở dĩ “quốc nạn” tham nhũng vẫn còn tồn tại và càng ngày càng diễn biến phức tạp và nghiệm trọng vì báo đài đảng không dám tự mình điều tra tham nhũng, điều tra tội phạm và điều tra các “nhóm ợi ích” trong hệ thống cầm quyền.

Nếu Việt Nam có báo đài tư nhân thì việc điều tra và phòng chống tham nhũng-lãng phí không đến nỗi phá sản và vô hiệu qủa như lời thú nhận của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng rằng “hiện tượng “tham nhũng vặt” khá phổ biến như “ngứa ghẻ hằng ngày” (báo Quân đội Nhân dân, 06/12/2013)

RĂN ĐE HAY SỢ HÃI ?

Trước khi kết thúc bài viết, “nhà lý luận” Nguyễn Hồng Vinh không quên khuyên báo chí phải “cẩn thận” để đừng mắc mưu gây mất ổn định khi làm cônbg tác thông tin.

Ông viết: “Điều cần nhấn mạnh là, ngoài các qui định về pháp luật, mỗi nhà báo khi thao tác nghề nghiệp, đều cần cân nhắc kỹ lưỡng khi xử lý một thông tin, một sự kiện đều suy nghĩ, cân nhắc để tự trả lời câu hỏi: Nên hay không nên, hoặc chưa nên thông tin, bình luận nếu sự kiện đó làm tổn hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc. Các thế lực cơ hội, thù địch từng la lối: “Việt Nam đàn áp những người bất đồng chính kiến”(!) Đây là sự quy chụp, vu cáo trắng trợn, vì trong thực tế, một số người bị ta xử lý về hành chính hoặc pháp luật chính là vì họ đã sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng đưa tin xuyên tạc, bịa đặt, kích động chống lại Đảng, Nhà nước ta. Một số sự kiện “nóng” vừa qua trên Biển Đông; ở Mường Nhé (Điện Biên); ở Con Cuông (Nghệ An); ở Tiên Lãng (Hải Phòng); ở Văn Giang (Hưng Yên)… rất đáng để người cầm bút suy ngẫm về trách nhiệm xã hội cao cả của nhà báo khi cân nhắc, phân tích kỹ lưỡng để tìm ra bản chất sự việc, quyết định thời điểm và dung lượng thông tin nhằm phục vụ thiết thực lợi ích của nhân dân, góp sức ổn định tình hình chính trị - xã hội của đất nước, tạo tiền đề quan trọng thúc đẩy sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc tế; tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ rộng lớn của bầu bạn năm châu dành cho Việt Nam.”

Rất tiếc là những “răn đe, khuyến cáo” của ông Nguyễn Hồng Vinh không thể làm giảm liều lượng thông tin “các mặt trái” từ Việt Nam của các Mạng lưới Truyền thông Xã hội (Bloggers). Các báo “lề Dân” đã biết cách thông tin nhanh gấp vạn lần hơn các báo đài nhà nước, hay còn được người dân gọi là báo “lề Đảng” nên càng tìm cách che đậy thì càng bị lộ ra ngoài.

Với kỹ thuật tân tiến của nhân loại nên chỉ cần vài giây đồng hồ thôi cả thế giới có thể đọc và xem hình, và coi các đọan phim tường thuật chi tiết về các cuộc biểu tình khiếu kiện chống bất công của dân oan, của những người Việt Nam yêu nước chống xâm lược Tầu ở Biển Đông và trên đất liền, hay các vụ Công an, Dân phòng và côn đồ được nhà nước thuê mướn đàn áp Tôn giáo ở đồng bằng Cửu Long và ở các vùng cao và vùng sâu.

Nhưng tại sao Cơ quan Thông tấn của Chính phủ Việt Nam, Thống Tấn xã Việt Nam (TTXVN), đã chọn bài viết về tự do báo chí của ông Nguyễn Hồng Vinh,Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương để phổ biến vào dịp kỷ niệm 65 năm Ngày Quốc tế Nhân quyền với mục đích gì?

Nếu muốn để trả lời cho những chỉ trích của Quốc tế và của chính người Việt Nam trong và ngoài nước lên án chế độc độc tài đảng trị đang bóp nghẹt tự do ngôn luận bằng nhiều hình thức thì cả ông Vinh và TTXVN đều thất bại.

Đơn giản vì bài viết của ông Vinh chỉ có giá trị như “tấm vải thưa” nên không thể che được mắt thánh và mắt nhân dân, những nạn nhân trực tiếp hàng ngày của chế độ.

Sự thể này đã chứng minh khi quân bài tẩy của ông Vinh bị lòi ra với lời hăm dọa của ông viết rằng:“Nếu ai đó cố tình lợi dụng dân chủ, tự do ngôn luận, tự do báo chí để công khai chống Đảng, Nhà nước, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc đều bị xử lý bình đẳng, nghiêm minh bằng hành chính hoặc bằng pháp luật. Điều này là hiển nhiên và không có gì khác biệt so với bất cứ một quốc gia độc lập có chủ quyền nào!”

Rất tiếc, mặt trái của thói hù họa quen thuộc này đã lộ ra điều không thể chối cãi: Ở Việt Nam không có tự do báo chí. Vì nếu có tự do thì tại sao Đảng lại sợ tranh luận với dân hay phải dùng thủ đọan chụp mũ “chống Đảng, Nhà nước, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc” lên đầu những người đối lập ?

Phạm Trần
(12/013)

Trong Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikàya), đức Phật đã nói đến sự quý giá của sự sống khi sinh được làm người qua thí dụ con rùa mù ở đáy biển. Đức Phật kể rằng có một con rùa mù ở dưới đáy biển cứ mỗi một trăm năm mới nổi lên mặt biển một lần. Trên mặt biển có một khúc gỗ rỗng ruột đang trôi nổi khắp bốn phương, đông, tây, nam, bắc, theo chiều gió thổi và dòng thủy triều. Vậy mà cơ hội để con rùa mù tìm được và chui vào khúc gỗ rỗng ruột kia lại dễ hơn cơ hội để chúng ta sinh ra được làm người. Đức Phật cũng đã từng nói rằng trong các loài hữu tình như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, phi thiên và chư thiên thì loài người có được lợi thế để đoạn tận khổ đau và đạt đến giải thoát mà các loài kia không có. Đức Phật giải thích sở dĩ như vậy là vì loài người không quá khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và không quá khoái lạc như các vị trời để khó lòng nghĩ tới chuyện tu tập mà giác ngộ và giải thoát.
Tài tử Richard Chamberlain, người đóng vai Đức Cha Ralph de Bricassart trong tác phẩm điện ảnh The Thorn Birds năm 1983, công khai mình là người đồng tính ở tuổi 69, trong cuốn hồi ký Shattered Love, xuất bản năm 2003. Khi đó, ông đã giã từ màn ảnh. Nghĩa là không có gì khiến ông phải lo sợ là hình ảnh Cha Ralph đáng kính và vô cùng tội nghiệp giữa ranh giới giữa tình yêu dành cho nàng Meggie và Chúa Jesus, sẽ bị hủy hoại trong lòng khán giả.
Và khi chính những người Cộng hòa lên tiếng phản đối, JD Vance, phó tổng thống Hoa Kỳ, bảo họ hãy im lặng. Phát biểu tại Ohio hôm thứ Tư, Vance nói ông thấy “ghê sợ” nhưng không phải vì quảng cáo, mà vì những người Cộng Hòa than phiền về nó nhiều hơn Dân Chủ. Ông ta thẳng thừng khuyên các đồng đảng “hãy thôi than vãn về một mẩu quảng cáo và hãy chiến thắng cuộc đua trong 13 ngày tới.” Khi được hỏi quảng cáo có phù hợp không, ông nói điều đó không thật sự là mối bận tâm của mình.
TNgụ ngôn Sói Và Cừu Non của Jean de La Fontaine kể chuyện một con sói đứng đầu dòng suối, thấy con cừu non đang uống nước phía dưới, liền nổi giận buộc tội cừu làm đục nước. Cừu lễ phép thưa rằng mình đứng phía hạ lưu, nước chảy từ chỗ sói xuống, làm sao có thể khiến nước phía trên đục được? Sói liền đổi tội: Năm ngoái mày đã nói xấu tao. Cừu đáp: Năm ngoái con còn chưa ra đời. Sói bảo: Vậy thì anh mày. Cừu thưa: Con không có anh. Sói kết luận: Vậy thì một đứa nào đó trong nhà mày. Nói xong, sói tha cừu non vào rừng ăn thịt. La Fontaine đặt ở đầu truyện một câu nổi tiếng: « La raison du plus fort est toujours la meilleure. » Lý lẽ của kẻ mạnh bao giờ cũng là lý lẽ thắng thế.
Chính Tổng Thống Donald Trump đã lên tiếng cảnh cáo các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện rằng ông sẽ bị luận tội lần nữa nếu Đảng Cộng Hòa mất quyền kiểm soát Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Vào ngày 6 tháng 1 năm 2026, trong một bài phát biểu kín tại hội nghị thảo luận chính sách của các dân biểu Cộng Hòa ở Kennedy Center, Trump nói với các nhà lập pháp rằng "Các bạn phải thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi vì nếu chúng ta không thắng, thì... ý tôi là, họ sẽ tìm ra lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội." Mới đây, tháng 10 năm 2026, Trump đã nhiều lần lập lại những cảnh báo và nhận định tương tự về khả năng bị luận tội lần thứ ba tại các cuộc mít tinh vận động tranh cử sau đó, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đang đến gần. Trong trạng thái quá tuyệt vọng, Trump đã quay xe 180 độ, khuyến khích cử tri bầu qua thư hay bầu vắng mặt, vì ông sợ nhiều cử tri Cộng Hòa sẽ không tham dự bầu cử.
Cuộc bầu cử giữa kỳ đã đến gần, và các cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy Đảng Dân chủ đang nhỉnh hơn Đảng Cộng hòa về ý định bầu cử. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Đảng Dân chủ có thể giành lại đa số ở Hạ viện, Thượng viện, hoặc cả hai viện. Tuy nhiên, số phận của Quốc hội không được quyết định bởi toàn thể cử tri, mà phần lớn tùy thuộc vào một số ít cuộc tranh cử gay go ở Hạ viện và Thượng viện. Theo Cook Political Report, hiện chỉ có 22 cuộc đua Hạ viện và 7 cuộc đua Thượng viện được xem là “ngựa ngang ngửa”, nghĩa là cả ứng viên Dân chủ lẫn Cộng hòa đều còn cơ hội thắng cử.
Đấu tố là hành quyết công khai không nhằm vào người bị tòa kết án. Nó nhằm vào đám đông. Nó dạy đám đông sợ hãi, vì ai cũng thấy mình có thể là người quỳ kế tiếp. Và nó biến đám đông thành đồng lõa: đứng xem, hô khẩu hiệu, thì cũng đã có phần trong đó.
Michel de Montaigne là một trong những triết gia, văn gia và chính khách tiêu biểu của thời kỳ Phục hưng Pháp, đồng thời được xem là người đặt nền móng cho thể loại tiểu luận (essay) trong nền văn học phương Tây. Ông sinh ngày 28 tháng 2 năm 1533 tại lâu đài Montaigne, vùng Périgord (nay thuộc tỉnh Dordogne, Pháp), trong một gia đình quý tộc giàu có. Dưới sự giáo dục chu đáo của người cha, Montaigne được nuôi dưỡng trong tinh thần nhân văn Phục hưng và sớm tiếp cận nền học vấn cổ điển. Trong những năm đầu đời, ông được giáo dục bằng tiếng Latinh, nhờ đó có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với kho tàng triết học và văn học Hy Lạp – La Mã cổ đại.
Ở Hoa Kỳ năm 2026, chính quyền đang cân nhắc đưa cảnh hành quyết một tử tù bằng súng lên màn ảnh cho cả thế giới xem. Gần chín mươi năm sau khi từ bỏ những cuộc hành quyết công khai, nước Mỹ lại tính quay về với cảnh tượng thời trung cổ ấy. Nước Mỹ đã đưa người lên Mặt Trăng, chế tạo trí tuệ nhân tạo, mở ra những chân trời mới cho khoa học và kỹ thuật. Nhưng tiến bộ về kỹ thuật không bảo đảm tiến bộ về đạo đức. Một quốc gia có thể tiến rất xa trên một con đường, rồi quay đầu trên một con đường khác.
Trong một thế giới vẫn còn chìm trong tiếng súng của các cuộc chiến ở Ukraine, Gaza, Iran và nhiều nơi khác, Giải Nobel Hòa bình năm 2026 mang một ý nghĩa vượt xa khuôn khổ của một danh hiệu quốc tế. Bên cạnh ý nghĩa tôn vinh những cá nhân hay tổ chức đã góp sức cho hòa bình, cũng là lời nhắc nhở rằng sinh mạng người, nhân phẩm, lòng từ bi và sự thật vẫn có giá trị ngay cả trong những thời khắc đen tối nhất của nhân loại. Khi chiến tranh thường ca ngợi sức mạnh của vũ khí, Nobel Hòa bình hướng sự chú ý của thế giới đến sức mạnh của lòng từ bi: những bác sĩ cứu chữa bệnh nhân giữa bom đạn, các nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền, những người dám lên tiếng cho công lý và những cộng đồng không từ bỏ hy vọng. Giải thưởng có ý nghĩa rằng hòa bình không chỉ là sự chấm dứt chiến tranh, mà còn là sự bảo vệ sự sống, phẩm giá và quyền được tồn tại của mọi con người.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.