Vào trung tuần tháng 12, 2014 ai nấy đều nghe tin chính quyền Obama muốn thiết lập bang giao bình thường và làm thân với chính phủ Castro của Cuba.
Họ viện cớ đã hơn 50 năm rồi với bao cấm vận mà Cuba chưa có dân chủ, tự do thì nay ta nên thay đổi chính sách, may ra có gì khá hơn!
Đúng là nước Mỹ một lần nữa tỏ ra không có kiên nhẫn. Còn các nước CS thì luôn luôn chờ cho Mỹ nản lòng, nản lòng vì nhiều lý do khác nhau, trong đó lý do tâm lý và quyền lợi chính trị là lớn nhất. Các lý do nầy xui khiến họ đến thay đổi lòng dạ với đồng minh. Đồng minh đây là Nhân Quyền, là Dân Chủ, là Tự Do, là Pháp Quyền cho một Cuba không CS.
Thật trạng là đúng lúc chế độ CS Cuba sắp tàn khi không còn bao lâu nữa anh em Castro sẽ về thăm ông Marx (nay ông nào cũng trên 80) thì họ bắn tiếng làm thân và xuống giọng với “đế quốc Mỹ”, một danh từ mà Fidel Castro lải nhải trên radio, TV Cuba trên 50 chục năm nay. Hình ảnh Fidel Castro vung vít tay chân thuyết giảng Mác-Lê cả mấy chục tiếng đồng hồ với bao nhiêu slogan chống đế quốc bây giờ sẽ nhường chỗ cho các cuộc họp “dơ bẩn” (vì có tay trong, tay ngoài và hối lộ) ký hợp đồng xây khách sạn cho du khách Mỹ. Lý tưởng cách mạng, giải phóng cho người dân đi đâu rồi nhỉ? Thật nhục nhã, nhưng họ chỉ còn một cách là cố bám quyền lực, như tại Trung Cộng và VN.
Một điều chắc chắn (mà có lẽ chính phủ Obama làm ngơ) là một khi điều 5 của Hiến Pháp Cuba còn đó, thì bình thường hóa bang giao chỉ đem lại lợi ích cho một số công ty của Tây Phương, và vô số lợi ích cho các cán bộ đảng viên có chức có quyền, đàn em của Castro. Dĩ nhiên là bộ mặt đường phố của Cuba sẽ “hoành tráng” lên vì các dự án làm ăn của cán bộ CS Cuba với tư bản Âu Mỹ. Cái cảnh lạc hậu gần 50 năm sau thiên hạ của thủ đô Havana bây giờ sẽ có cơ hội thay đổi một chút với xe cộ đời mới nhập cảng ồ ạt cho cán bộ CS xữ dụng.
Còn đại đa số dân chúng Cuba cũng sẽ giống như dân Việt Nam sau bao nhiêu năm “bình thường hóa” đều lầm than, thất nghiệp, hay đi làm nhân công rẻ mạt cho các công xưởng, khách sạn, resort v.v mà không có quyền tranh đấu, đình công, yêu cầu công lý. Cái hợp tác làm ăn, mở cửa với chế độ CS kiểu Âu Mỹ đã làm cho dân VN bây giờ mất cả bản chất tốt của con người VN vì họ bị cai trị bởi CS. Tương lai dân Cuba cũng vậy. Chỉ có tiền và tiền sẽ là kim chỉ nam cho cán bộ CS Cuba và giới lãnh đạo của một trong ba bốn nước còn có cái tròng Mác-Lê đeo vào cổ.
Bài học bình thường hóa với VN còn đó. Thay vì bao vây cứng rắn hơn, vững vàng hơn buộc CSVN đi đến chỗ bế tắc, suy sụp kinh tế, để dân chúng bùng lên thay đổi thể chế độc tài, thì phía tư bản lại “chờ không nỗi được nữa” ra tay cứu vớt CSVN, để bây giờ chế độ CS có đầy đủ phương tiện cai trị đất nước với độc tài vô nhân thêm nhiều, nhiều năm nữa. Còn Mỹ thì cứu được vài người bất đồng chính kiến, vài nắm xương của lính Mỹ bị CS đem ra như một món hàng trả giá, các anh cựu quân nhân Mỹ thời chiến qua VN để quên đi mặc cảm tội lỗi (tuy là vô lý). Về kinh tế thì xem ra Mỹ có thêm Hilton, McDonald tại Hà Nội, trong khi trên 90 triệu dân VN không có tương lai, mất cả tổ quốc về tay Tàu Cộng.
Năm 1995 họ viện dẫn cũng cùng một lý do như hôm nay với Cuba để bình thường hóa với VN và rồi chế độ CSVN vẫn còn đó.Hôm nay họ lại ra tay cứu vớt chế độ của anh em Castro. Để được cái gì nhỉ? Chỉ là một ảo tưởng “tìm thay đổi” cho các chính trị gia và tiền, tiền cho các công ty “multinational”.
Qua bài học VN, hãy hình dung ra những gì sẽ xảy đến cho Cuba trong các năm tới đây.
Trong khi đảng CS Cuba còn cai trị đất nước và họ giữ nguyên điều 5 hiến pháp (như điều 4 của CSVN) theo đó đảng CS Cuba độc quyền chi phối mọi sinh hoạt của quốc gia, sau khi bình thường hóa bang giao các đảng viên CS Cuba được phép và ồ ạt làm kinh tế theo kiểu tư bản. Họ cho các công ty ngoại quốc vào mở các công xưởng với mọi đặc quyền kinh tế kể cả việc chiếm đoạt và trưng dụng đất đai, nhà cửa của công chúng với danh từ mỹ miều là “quy hoạch”, nhưng trên thực tế là chiếm đoạt rẻ mạt rồi chia chát lợi nhuận, huê hồng với các anh tư bản thừa nước đục thả câu. Họ tha hồ đồng lõa với ngoại bang bóc lột nhân công, ép chẹt sức lao động của dân Cuba. Các bải biển đẹp của Cuba sẽ thành những Nha Trang, những Đà nẵng, những Phú Quốc, với các khách sạn 5 sao mọc lên như nấm, nhưng chỉ để phục vụ “Cu-Ba Kiều” và người ngoại quốc. Mọi lợi nhuận đều vào túi đám cán bộ CS Cuba, thân nhân và bạn bè của họ chứ còn đại đa số người dân Cuba bình thường thì chỉ có dịp ăn một miếng McDonald, Kentucky Fried Chicken hay chỉ được mặc một quần jean mới, song thực chất đời sống vẫn bi đát như đa số người dân VN ngày nay sau 20 năm bình thường hóa. Đó là chưa kể họ sẽ mất đi cái luân thường đạo lý, cái trong sạch, văn hóa truyền thống mà người Cuba đã có trước khi CS lên nắm quyền. Thay vào đó là một tầng lớp cai trị mới chỉ biết tiền và tiền mà thôi, y hệt như VN ngày nay. Các bia ôm, karaoke trá hình bán dâm, nhà nghỉ, tiệm đấm bóp mọc lên đầy ngõ hẻm Havana, một việc mà Fidel Csatro đã tốn biết bao nhiêu là nước miếng để đọc diễn văn hàng giờ chê trách các hủ lậu của “bọn đế quốc”. Các nông dân Cuba mất đất, mất nhà, mất học sẽ đâm đơn xin đi làm thuê làm mướn nước ngoài để đem ngoại tệ về cho.....nhà nước! Con gái Cuba sẽ đi làm ôsin, được tự do lấy người nước ngoài qua các dịch vụ do nhà nước bảo trợ và khuyến khích. Nạn đem con bỏ chợ tại các nước ngoài sẽ được xem là chuyện...bình thường, sống chết mặc bay! Thiếu đạo đức và tinh thần tự trọng, dần dần du khách mang “hộ chiếu” Cuban sẽ bị dòm ngó kỷ hơn, vì nạn ăn cắp vặt và buôn lậu, ngay cả trong giới ngoại giao đoàn!
Sau một thời gian mở cửa các cán bộ CS và các tay mánh mung, làm ăn bất chính sẽ có tiền, thật nhiều tiền, rồi họ sẽ cho con du học Mỹ và tìm cách tẩu tán tài sản ra nước ngoài, mua nhà cửa tại Florida, xin “thẻ xanh”, đi đi về về tiếp tục hợp tác với tư bản bóc lột, tận dụng tài nguyên của Cuba tối đa mà không nghĩ đến tương lai của thế hệ con cháu mai sau. Mà họ rồi có sống ở Cuba đâu mà lo!
Tệ hại hơn nữa là một bộ phận của người Cuba tị nạn CS lâu nay tại Mỹ ở Miami, Orlando, sẽ thay lòng đổi dạ, về làm ăn với CS Cuba vì ham lợi cho cá nhân và kinh tế. Một số bác sĩ hay trí thức lại về phục vụ cho chính quyền CS, giảng dạy giao lưu văn hóa, quên bẵng là mấy chục năm trước đây họ đều xuống thuyền bơi qua eo biển gần Florida với thập tử nhất sinh, chạy trối chết, và thề non hẹn biển không đội trời chung với bọn Castro. Danh từ nạn nhân CS với danh nghĩa “boat people” nghe quen quen!
Rồi mấy năm sau ngày bang giao, từ cộng đồng tị nạn ở các khu Little Havana ở Florida sẽ mọc lên không biết bao là dịch vụ làm ăn với CS Cuba. Nào điện thoại viễn liên, dịch vụ gởi tiền về nhận trong ngày, bảo lãnh, công hàm ngoại giao, hôn nhân giả có thiệt có, bảo đảm đậu du học, hay du lịch ở lại luôn! Đi xa hơn, họ kêu gọi đầu tư, về nước phục vụ hay có anh lại đem bao nhiêu của cải dành dụm bấy lâu nay về mở công ty và hợp tác với chính quyền CS, mang ý nghĩ đầu tư cho “quê hương”, để rồi cuối cùng bị các cán bộ CS Cuba lường gạt đến sạch túi. Trong tương lai dân tị nạn CS Cuba tại Miami sẽ nhìn thấy các cha cố quốc danh, hay thiên tả Cuba đến gây quỹ, kêu gọi kiều bào góp tiền về xây dựng lại nhà thờ, chủng viện, nhà dưỡng lão cho nhà dòng, cho các Sơ, đã cũ kỷ hay đổ nát mấy chục năm nay. Rồi ra dân Cuba ở Miami sẽ có người chạnh lòng rủ nhau quyên góp. Anh em của Fidel Castro nhìn thấy Việt Kiều gởi về nước mỗi năm hơn 11 tỷ đô la, đã làm cho họ mạnh dạn vụt vào thùng rác các diễn văn hùng hồn với đầy lời lẽ giảng dạy của Mác Lê mà xoay qua nói chuyện hàng giờ với “Toà Nhà Trắng”, cái nôi của “đế quốc Mỹ” trong vòng 50 năm qua!
Ngoài ra việc bình thường hóa sẽ làm chia rẽ và yếu đi sức đối kháng của các người dân Cuba “quốc gia” tị nạn CS. Họ sẽ có hai ba cộng đồng, họ sẽ không tìm ra đoàn kết thật sự. Có người lại mất cả niềm tin vì nay Mỹ đã bang giao và “phản bội” họ. Họ hoạt động rời rạc, không tìm ra một sách lược khả thi hầu mọi người có thể chung sức để giải thể chế độ CS.
Thực trạng xem ra thật là éo le. Những năm trước đây họ ra đi mong có ngày về trên một quê hương Cuba tự do, dân chủ, nhân quyền. Nay một bộ phận không nhỏ của họ lại ra sức đem dân Cuba qua Mỹ sống cho thật đông với bao nhiêu là hình thức di dân qua Mỹ, dù là dưới diện nào. Con cháu của các ông “HO Cuban” thời vịnh Con Heo vào những năm 60’s nay cũng quên mất quá khứ đau thương của cha ông về nước kết hôn với con cái cán bộ CS, hay tệ hại hơn họ trở cờ, về nước giao du với Thứ Trưởng Ngoại Giao Cuba thực hiện nghị quyết 36 “made in Havana”! Đâu đó trong đất nước quê hương của mía lau một anh y tá quèn, có trình độ học vấn thấp, tuổi ngoài 30 vào thời buổi Obama đồng ý nối lại bang giao vào Tháng 12 năm 2014, 20 năm sau bổng trở thành Thủ Tướng của một Cuba CS thân Mỹ! Chuyện có thể xảy ra!
Hai mươi năm sau, cũng giống như VN, dân Cuba rồi ra ai cũng muốn qua Mỹ, nhất là mấy anh cán bộ CS về hưu sau khi tham nhũng và gian lận làm giàu bất chính. Vậy thì đất nước Cuba ai lo đây? Ai ra sức xây dựng, đóng góp, canh tân và yêu mến đây? Hội chứng thờ ơ, vô cảm với bất công với ngang trái tràn ngập Cuba, cũng như nó đã tràn ngập VN.
Đó là tương lai của Cuba và dân Cuba tị nạn CS ít nhất là từ nay cho đến 20 năm sau.
Còn phía Mỹ thì sao?
Về thế chính trị, việc bình thường hóa sẽ có lợi cho một phe, phe của những người Hoa Kỳ gốc Nam Mỹ mà đa số tuy là vào “quốc tịch” mà lòng vẫn yêu mến anh em Latino, nhất là cái họ Castro thì không ai xa lạ gì tại châu Mỹ Latin và đôi khi được “cảm tình” từ các chính phủ thiên tả, kiểu như Venezuela, Bolivia hay ngay cả Á Căn Đình, quê hương của Đức Giáo Hoàng hiện tại. Mà chúng ta biết phe nầy đa số dồn phiếu cho ai rồi vào năm 2016. Việc của Mỹ thì họ tính theo quyền lợi, phe nhóm của họ tùy thời, tùy lúc, tùy ai ở trong Nhà Trắng. Lâu nay chúng ta nghiệm ra rằng bây giờ họ là “đồng minh” của anh đấy, nhưng đôi ba năm nữa hay về lâu thì chưa chắc!
Có lẽ điều tốt nhất và là con đường duy nhất là người “quốc gia Cuba” hãy đoàn kết lại và nhắm vào mẫu số chung là giải thể chế độ độc tài CS, còn Castro hay không có Castro. Đó mới là cái “bình thường hóa” tốt nhất và cao quý nhất cho người dân Cuba vì họ đã trông chờ hơn 50 năm nay, cũng như dân VN trông chờ gần 40 năm nay kể từ ngày 30 Tháng 4 đen.
California ngày đầu Đông 2014
Võ Phú Viên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình