PHNOM PENH (KL) - Tin của AFP - "Nếu các ngài đem Ieng Sary ra để chặt thành 1,7 triệu miếng và đưa cho chúng ta mỗi người một miếng, có thể nào làm cho em gái tôi và những người dân đã bị chế độ tán ác này giết chết sống lại được không ""
Câu hỏi này đã được đặt ra bởi nhà vận động nhân quyền Youk Chhang, giám đốc của Trung tâm Tài liệu Kampuchia, ông đã hoan nghênh các kế hoạch để xử án các lãnh tụ Kmer đỏ như là một dịp để đưa ra sự thực hớn là cố ý trả thù.
Lời nói chú ý của ông Chhang về vụ này có nước đôi, chưa chắc Ieng Sary, cựu thủ tướng trong chế độ Kmer đỏ có trách nhiệm về những cái chết của 1,7 triệu dân năm 1970 để được mang ra xử án.
Ông Sary đã dẫn nguyên một khối Khmer Đỏ về đầu thú với chính phủ năm 1996, và Thủ tuớng Hun Sen đã tuyên bố, ông sẽ không truy tố "người anh em thứ ba" như được biết ông Sary có dính trong vụ tàn sát để tạo ra một thiên đường ruộng đất theo kiểu Mao vào năm 1975 và 1979.
Quốc hội Kampuchia ngày thứ ba đã cho thông qua dự luật được đợi từ lâu đễ thành lập một tòa án Kampuchia và quan tòa quốc tế để xử những lãnh tụ Kmer đỏ còn sống về tội diệt chủng và chống lại loài người, nhưng không nêu danh bị cáo.
Điểm này sẽ tùy thuộc vào tòa án, ông Chhang đã cho biết, ông cảm thấy thất vọng về vấn đề này đã không được quốc hội cho bàn cãi và để tùy theo cái nhìn cá nhân đối với người bị đem ra xử.
" Bằng vào sự nghiên cứu của tôi trong sáu năm qua, tôi cho rằng tất cả các lãnh tụ này, những ai đã dính líu trực tiếp hay gián tiếp với ủy ban Kmer đỏ đương thời phải được đem ra xử," theo như lời của ông Chhang. "Những người này như là Ieng Sary, Khieu Samphan và Ieng Thirith."
Ông Chhang đã cho biết, ông được biết hiện nay còn bẩy lãnh tu chóp bu vẫn còn sống, tất cả đều có mặt tại Kampuchia, đa số họ đang sống trong các sào huyệt cũ của Khmer đỏ. Chỉ có hai người bị giam giữ, cựu lãnh binh tối cao Tamok, một tên đồ tể kiêm trưởng ngành công an và tên coi tù Kang Kek Ieu, có tên là Duch.
Sau khi bị bộ đội Việt Nam đẩy ra khỏi việc cầm quyền năm 1979, Khmer đỏ tung ra cuộc nổi loạn trong rừng kéo dài tới năm 1998 khi có tin đồn về cái chết của tên độc tài Pol Pot và nguyên một khối quân nổi loạn đào tẩu.
Được hỏi có thể nào cho bắt ngay những người đã có lần cầm quyền sống và quyền chết trong thời kỳ cả Kampuchia bị kinh hãi, ông Chhang cho biết :
"Tôi không nghĩ rằng họ không có chỗ để chạy trốn. Nơi họ chạy trốn, có đi chăng nữa là Bangkok""
"Họ biết rằng họ không có thể nào thoát tội được cả, tôi nghĩ ngay cả Ieng Sary phải chuẩn bị để tự bảo vệ lấy thân.
"Tôi không biết họ có thể kháng lại việc bắt giữ như thế nào. Họ sẽ phải kháng cự lại với cả 10 triệu người dân của Kampuchia."
Luật đươc thảo ra còn chờ gửi qua Thượng viện, Hội đồng lập hiến và rồi tới vua Norodom Sihanouk phê chuẩn, phải nói rõ ràng rằng bất cứ ai bị tội khép vào bất tội trạng nào sẽ không bị đem ra hành quyết, nhưng chịu sự trừng phạt như tù chung thân. Ông Chhang cấp nhận điều này.
"Tôi cho rằng không có hình phạt nào nơi địa giới, cũng không có hình phạt nào trên thiên đình có thể bù đắp lại cho những cái gì mà Khmer đỏ đã làm đối với tất cả chúng tôi. Nhưng nhân dân muốn biết sự thực, cái đó mới thực có ý nghĩa trong vụ xử án.
"Những người sống sót qau vụ diệt chủng muốn bỏ quá khứ đi, họ muốn biết thực sự những gì đã xẩy ra. Chúng tôi đợi cả 20 năm nay, đối với chúng tôi chẳng khác gì một ngọn đèn được thắp sáng trong cái phòng tối tăm, như thế chúng tôi có thể nhìn thất được tất cả những gì có trong cái phòng này."
Ông Chhang đã cho biết, mục đích của đạo luật là chỉ truy tố những lãnh tụ Kmer đỏ đã vi phạm luật quốc tế và bị đưa ra tòa có sự phán quyết của LHQ, có thể thành lập một cơ quan cho các vụ xử án này.
"Vụ xử án áp dụng cho các lãnh tụ này. Nó không có nghĩa là những ai đã giết vài trăm người hay 10 người sẽ phải được phóng thích, nhưng những trường hợp này phải có thân nhân của các nạn nhân đệ đơn thưa."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình