Thơ Trương Đình Luận

28/02/202000:00:00(Xem: 4571)
TDLuan NTrung
Chân dung: Trương Đình Luận - Bản vẽ: Nguyễn Trung



Có những điều rất thản nhiên

Ngước mặt lên trời, cũng là thản nhiên thôi

Trăng là hình

Ở chỗ trống vắng, trăng thành tiếng

Tiếng trăng là con đường thất lạc

Bản thể cũng như muôn loài, cũng như tảng đá, tảng mây

Trầm mặc,

Cũng là tiếng.

Tiếng sa mù.

Em nhìn qua bờ tóc bạc của anh đi

Như nhìn qua khung cửa sổ

Tìm một ngày không đến

Buổi tối hơ tay lên lửa trại

Đắp vào má nhau

Thôi đừng tìm ngày lạc lõng

Vì đêm sao sẽ tắt đi trong khoảng khắc.

Đuổi bắt mùa xuân ở lưng trời

Hơi thở còn nồng nàn cây trái.

Anh không còn nhìn thấy em và anh tự hỏi

Những hy vọng sẽ là lời ca ngợi khổ đau

Hay nụ cười thinh không

Ngoài bờ cõi nghi hoặc

Không một tiếng trả lời

Eâm ái như những lần bỏ nhau đi,

Biệt tích.

Ngón tay đặt lên môi

Xóa đi một nụ cười

Tiếng gió hú qua gềnh đá

Là tiếng khóc vỡ nát

Thể tích nào của đời sống

Đóng khung trong con mắt giông bão

Khóe mắt ánh lên nỗi khổ hạnh

Cắm nhành mai vào đất tuyết

Hái nụ sương mù.

“Hai mươi bài thơ tình và một bản bi ca”

Lời bí mật cuối đời

Hay bông hoa từ giã

Bạc nắng ngày tháng

Không,

Chỉ giản dị thôi

Như cuộc đời, như mọi người

Như anh và em đã được sống sót

Và thấy nhau thêm một lần nữa

Nghe lá cỏ lướt qua bờ tuyết

Khói chiều hồn nhiên.

Có một lần

Thống khổ và hạnh phúc

Không đến nữa.

Cánh đồng yên nghỉ trong lòng bàn tay em,

Sẽ là hoang phế

Căn nhà xanh đóng kín

Và cửa sổ vỡ nát

Anh sẽ tìm về chữ nghĩa

Bụi sách mờ trang giấy thảo nguyên

Nhìn đôi mắt mờ khói cà phê

Nhìn em dao động với chữ nghĩa

Như Nữu Ước dao động dưới trăng.

Nếu em nghĩ về tiếng vang

Em sẽ không bao giờ hiểu anh

Phiến âm thanh

Như một công án khắc vào đá

Dấu lặng nằm ở cuối phím đàn

Cánh rừng lớn

Rung lên ngày du thủ

Khúc Pasacaglia

Đêm ngủ trong rừng lạnh

Đêm ngủ trong thạch thất.

“Hai mươi bài thơ tình và một bản bi ca”: Pablo Neruda, “Twenty Love Poems and a Song of Despair”.


***



Thơ tình giữa trời

Đã có một ngày tận cùng ảm đạm

Như lời kinh lặng lẽ

Của một người ra đi không về

Thức giấc

Hoài niệm ngày vui trong nắng

Thủy mặc xanh màu lá cây

Ơû ngoài đời gió bão

Đã có một ngày gió thưa xuôi ngược

Anh gọi em một tiếng thảng thốt

Khơi động dấu tích trong tinh thạch

Đã khuất bóng

Như cổ tích nhạt màu trang sử

Đã có lúc gió hú lời trốn nắng

Lời chân mây

Lời bi ca trầm tủa

Dấu tái sinh ở đâu

Khi lá phong nhuốm màu gió bấc

Sẽ có lúc không còn thấy nhau nữa

Âm thừa cho đời sau đã tắt

Như giòng sông trên nguồn đã cạn

Nhưng còn dấu tro than, dấu thủy trúc

Dấu sương bay ngày du thủ

Dấu lá cỏ cứa ngang tâm huyết

Dấu đêm cánh bướm chạm mi dài

Đôi khi đêm như cánh tay trần

Quàng vai giấc ngủ

Ẩn mật dấu trăng

Khuất trong thâm tâm một lời từ biệt

Trời sao một lúc sẽ tắt

Nói chi điều vĩnh cữu

Trong màu xanh của lá cây

Em sẽ nhận ra màu xanh của tuổi thơ

Con mắt mở to

Cho thấy hết những bình phàm

Rồi giây phút nào, sẽ là điều màu nhiệm

Anh sẽ nhóm cho em một đêm

Đám lửa gai ấm môi trừ tịch

Lúc ấy còn điều gì

Nồng nàn hơn là nằm ngủ dưới trời sao

Ngỏ lời rơm rạ

Nhành cây cỗi sẽ trổ lá

Ngón tay tuyết sẽ tan thành giọt nắng

Và như thế anh sẽ giữ cho em

Chùm lá reo

Rưng rưng ngày bồng gió

Khi quàng cổ nhau

Như mùa xuân quàng cổ cuộc đời.

1993

Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Mưa có lạnh không em Dúi ngón chân son dưới lòng cát ấm Cát sẽ phủ chân em Biển vuốt ve trìu mến Sóng nhấp nhô mưa đời
Tam quan mái lạnh người không tới | Cả ngôi chùa đứng khóc trong mưa.
Trước khi là một bài thơ, "Hòn Đá Làm Ra Lửa" đã là một hành vi kỳ lạ đối với chính khái niệm văn bản. Nó ra đời không trên trang giấy mà trong trí nhớ, giữa hai trại tù Gia Trung và Hàm Tân, suốt gần một thập niên, chỉ được ghi thành chữ lần đầu khi tác giả đã đặt chân tới Thụy Điển, theo tài liệu, nhưng tôi nghĩ, phải trước đó, khi ra khỏi tù hay đến chốn an toàn, phải ghi lại dù không được tề chỉnh như sau này. Phần đông người đọc dừng lại tắc lưỡi, xem đây là một chi tiết cảm động về nghị lực.
Tôi gặp lại anh bên kia ngọn núi / Trong nắng chiều sắp tối / Sao anh không về nhà? / Cha khóc con tàn hết mùa hoa / Mẹ chờ con khuyết cả trăng rằm / Nhà xưa em vẫn đợi / Đó không phải là nhà / Đó là cái còn lại / Của bóng tối. Khuôn mặt tôi không còn nữa / Bên kia cánh cửa: không ai chờ / Làng quê xa vời vợi: tiếng gà gáy sáng / Chó sủa đêm trăng.
Như đứa trẻ nghịch ngợm xé ra trên mặt nước những vòng tròn quấn quít trăm điểm mở
buổi chiều trở về từ cuộc đi bộ | nghe chút hương thơm của hoa jasmin | trắng như bạch ngọc
Cách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.
Thưa Công nương mắt hương thu u uất Mùa thu không trở lại trong đôi mắt đại dương xanh đầy móng vuốt và, tiếng hát của nàng rắc hoa trên đường về quê cũ xa xăm. Công nương không tin ư
Chuỗi hạt mẹ nằm trên trang | Ý thờ sâu lắng miên man niệm tình
Trận Mậu Thân xãy ra, đơn vị tôi đánh nhau với vc ngay sân nhà.Trận Gò Me Biên Hòa cách hậu cứ tôi chừng 500 mét. Thằng em tôi, thằng em… tôi vừa cưới vợ cho nó nằm lại cùng chiến trường. Vợ nó đón đơn vị quay về ngay tại sân cờ, nhìn quanh không thấy nó, mang cái bầu, xông thẳng đến tôi, không một giọt nước mắt đấm vào ngực tôi bình bịch ‘chồng em đâu, mất rồi hả anh hai’. Vâng đời lính là vậy, vợ lính là vậy.
Để hiểu một nhà thơ, đôi khi phải bắt đầu từ chỗ thân xác họ đã đi qua. Với Nguyễn Hoàng Nam, chỗ ấy là một chiếc ghe đánh cá ra cửa biển Rạch Giá. Trong bài Về nguồn (1990), ông ghi lại khoảnh khắc mửa thốc mật xanh trong hầm ghe, và chính trong cơn say sóng kinh hoàng đó, ký ức quê nhà bật lên: xứ Bưởi Biên Hòa, căn nhà số 66 đường Phan Đình Phùng nơi người mẹ mang ông trong lòng. Rồi đến trại tị nạn Songkhla ở Thái Lan với nắng cháy tóc và sứa lửa phỏng da, sau những bữa ăn cá sình rau vụn. Rồi đến Bolsa, đến tượng Phước Lộc Thọ, đến những bãi biển California.
Môi thầm ngậm nửa lời kinh | Tưởng như thập giá ẩn mình trong sương | Trả lại Chúa những vết thương
tâm trí và khói lang thang | bên này, bên kia trái đất | hồ nước cạn, con đường ngập | cánh rừng tự thiêu | tảng băng bắc cực lững lờ