Hôm nay,  

Dùng Lửa Dập Lửa

22/08/202500:00:00(Xem: 7177)
dung-lua-dap-lua-newsom
Thống Đốc Gavin Newsom của California bước ra, dập lửa không bằng nước, mà bằng một ngọn lửa khác. (Ảnh: Việt Báo)

Đấu trường sau 2024

Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.”  Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.

Nhưng ngay tại thời điểm này, như Chủ tịch Uỷ Ban Quốc Gia Đảng Dân Chủ Ken Martin cũng đã nói gần đây: “Trong quá khứ, tôi nghĩ rằng đảng chúng tôi nên dùng cây bút chì trong trận chiến dao găm. Nhưng bây giờ chúng tôi sẽ mang một khẩu súng đến.”

Và một nhân vật đã xuất hiện.

California vẫn đang vật lộn để hồi sinh sau cơn bão lửa lịch sử tàn phá nhiều khu vực của Los Angeles hồi tháng Giêng, và đang phải đối mặt với viễn cảnh một mùa cháy rừng dữ dội do điều kiện thời tiết nóng và khô của năm nay. Cùng lúc đó, tổng thống Trump và đồng minh Cộng Hòa ra sức dùng quạt ba tiêu thổi bùng lên cuộc chiến đảng phái khắp quốc gia, hướng thẳng ngọn lửa về California.

Thống Đốc Gavin Newsom của California bước ra, dập lửa không bằng nước, mà bằng một ngọn lửa khác, để đáp trả.

Cuộc đụng độ mới nhất của thống đốc California với Tổng thống Donald Trump và Thống đốc Texas Greg Abbott về việc tái phân chia khu vực bầu cử quốc hội đã minh họa cho chiến lược đó. Chính Newsom tuyên bố trong một video đăng trên mạng xã hội tuần trước: “Chúng tôi sẽ không ngồi yên và nhìn các ông đốt cháy dân chủ.”

Sáu tháng qua, cử tri Mỹ, dù là đảng Dân Chủ hay những người độc lập cổ súy cho nền chính trị sạch sẽ, ủng hộ sự lãnh đạo đàng hoàng, tử tế, cũng tỏ ra mệt mỏi, mất lòng tin về một đảng phái đại diện cho ngọn hải đăng Dân Chủ của thế giới. Người từng mang lại “joyfull” và hy vọng cho nước Mỹ sang trang một năm trước, nay cũng phải thốt lên trong chương trình The Late Show của Stephen Bolbert: “Tôi không có ý định trở lại hệ thống. Nó rệu rã, vỡ toang rồi.” Nước Mỹ bây giờ cũng “sang trang”, như sang một trang sách cổ thời thuộc địa. Chính bà cũng ngỡ ngàng trải lòng: “Tôi từng nói mình là người có thể dự đoán được nhiều chuyện, nhưng có một điều tôi đã không dự đoán được, đó là sự thỏa hiệp, sự đầu hàng.”

Trong bối cảnh mà chính quyền Donald Trump không mất nhiều thời gian và sức lực để trả thù, tấn công đối thủ chính trị, đàn áp thể chế Dân Chủ, thể hiện sức mạnh hành pháp ở các bang xanh và đỏ, đảng Dân Chủ cùng các đảng viên tê liệt, Gavin Newsom bước ra. Ông bước ra với tư cách đối trọng trước những chiêu trò của tổng thống và đảng Cộng Hòa, đối trọng với cả với một bộ máy tư pháp đang vận hành theo lập trình của Donald Trump và thế lực đầu sỏ sẵn sàng thách thức luật pháp.

Khi tổng thống Trump vượt quyền tiểu bang, khai triển Vệ Binh Quốc Gia để đàn áp di dân California, tiểu bang có nền kinh tế thứ 4 trên thế giới, Gavin Newsom, với vai trò là thống đốc bang, chỉ mới gầm lên tiếng gầm của “Big Bear.” Cho đến khi Greg Abbott, đồng minh trung thành tuyệt đối của Trump, triệu tập cơ quan lập pháp để thông qua kế hoạch tìm cho tổng thống năm ghế an toàn trong Quốc Hội 2026, thì Gavin Newsom cưỡi hẳn lên lưng Big Bear, dẫn đầu cuộc chiến chống lại hành động “cướp bản đồ trong vỏ bọc thủ tục pháp lý” của Texas. Nếu không ngăn cản chống lại, nó sẽ nhanh chóng lan ra khắp quốc gia, như nỗi sợ hãi và thỏa hiệp đã lan tỏa từ Capitol Hill ra khắp các tiểu bang.

Thủ thuật Gavin Newsom

Ngay từ khi bước chân vào chính trường, Gavin Newsom đã xây dựng cho mình hình ảnh của một người không ngại đối đầu, và đối đầu không khoan nhượng. Khi làm thị trưởng San Francisco, ông cấp giấy kết hôn đồng giới bất chấp chuẩn mực liên bang. Đến nhiệm kỳ thống đốc, Newsom đánh dấu phong cách lãnh đạo bằng các cuộc đụng độ về di cư, chính sách môi trường và ứng phó đại dịch.

Thống đốc California thường bước vào trận địa với tinh thần của một võ sĩ đường phố: không ngại châm chọc, không ngại kịch tính. Ông tự tin bước vào trường quay Fox News, hoặc tranh luận với Ron DeSantis ngay trên sân nhà của đối thủ, và phản pháo luật cấm phá thai của Texas bằng dự luật cho phép người dân kiện các hãng súng. Khi DeSantis bắt di dân lên máy bay như món đạo cụ cho vở tuồng chính trị, Newsom lập tức kêu gọi điều tra liên bang và mỉa mai DeSantis là “kẻ nhỏ nhen.”

Với Trump, ông không ngại dùng những tính từ như “nguy hiểm,” “tham nhũng,” hay theo kiểu đối phó bằng sự kiềm chế lịch sự, văn hoa theo phiên bản của đảng Dân Chủ.

Nhưng trong cuộc chiến tái phân chia khu vực này, ở một mức nào đó, Gavin Newsom đã nâng nó lên thành một màn trình diễn quốc gia.

Vào ngày 11/8/2025, Newsom gửi một bức thư công khai cho tổng thống Trump, thúc giục ông “lùi bước” và cảnh báo Abbott dừng việc vẽ lại bản đồ Texas, nếu không, California sẽ phản đòn “dùng lửa dập lửa.” Đến ngày 14/8, ông tiến mạnh thêm, công bố chiến dịch toàn bang cho cuộc bầu cử đặc biệt ngày 4/11 để lấy phiếu bầu vẽ bản đồ mới, lấy lại cho Dân Chủ năm ghế do Đảng Cộng Hòa nắm giữ ở California. Điều này sẽ vô hiệu hóa bất kỳ lợi ích nào từ Texas.

Chiến lược của Newsom, nếu gọi đúng tên, là dùng lửa dập lửa.

Dùng lửa dập lửa

Nước Mỹ không phải chưa có tiền lệ. Lịch sử Mỹ từng có Abraham Lincoln đã dùng lời lẽ sắc bén như dao, coi chế độ nô lệ là một sự ghê tởm về mặt đạo đức. Franklin Roosevelt đã kịch liệt chỉ trích những người theo chủ nghĩa kinh tế đầu sỏ. Cả hai nhà lãnh đạo đều hiểu rằng trong thời kỳ khủng hoảng, nền dân chủ đòi hỏi nhiều hơn là sự thỏa hiệp – đó là nhiệt huyết, sự đối đầu và quan trọng là sự sáng suốt về mặt đạo đức.

Newsom không phải là Lincoln hay Franklin Roosevelt, nhưng phong cách của ông hiện đang sử dùng truyền tải một bài học tương tự: nền Dân Chủ không thể chỉ được bảo vệ bằng những lời thì thầm. Nó cần lửa, và Newsom đang biến ngôn ngữ nóng bỏng thành một loại vũ khí.

Brett Meiselas, người sáng lập kênh Podcast đang rất phổ biến Mediastouch nhận định trong chương trình gần đây: “Gavin Newsom đang cho Trump và MAGA nếm mùi thuốc độc của chính họ. Fox, Đảng Cộng Hòa và những kẻ tuyên truyền MAGA, họ đơn giản là không biết phải làm gì. Họ không biết cách xử lý vấn đề. Chúng ta đang chứng kiến sự bất nhất về nhận thức.”

Kênh FoxNews công khai buộc Thống Đốc Newsom phải chấm dứt những bài đăng chỉ trích Donald Trump, cụ thể là những hình ảnh châm chọc, “ăn miếng trả miếng” với bất kỳ nội dung nào do Trump viết trên Truth Social Media hoặc do Tòa Bạch Ốc đăng tải. Chiến lược của Newsom đang phát huy hiệu quả một cách xuất sắc.

Brett Meiselas nói: “Bất cứ khi nào bạn thấy Fox phản ứng như vậy, đó là một chiến thắng lớn cho Gavin Newsom. Ông ấy vạch trần họ và cái đạo đức giả của họ. Bất cứ khi nào bạn thấy các MAGA cố gắng đáp trả Newsom, đó là một chiến thắng cho Newsom.”

Không giống như Tổng thống Biden, hay Obama –  hai kẻ thù “truyền kiếp” của Donald Trump, hai người mà Trump không từ bỏ bất cứ cơ hội nào để nhục mạ – Gavin Newsom không ngại nêu thẳng tên Donald Trump trong cuộc chiến. Ông thẳng thắn nói: “Chúng ta sẽ phải làm quen với việc đấu tranh với Trump ngay trên sân nhà của ông ta.” Newsom lập luận rằng Đảng Cộng Hòa, dưới ảnh hưởng của Trump, đã từ bỏ các chuẩn mực, các giá trị đạo đức chính trị, phẩm giá người lãnh đạo. “Những người này không chơi theo quy tắc. Nếu họ không thể thắng theo nguyên tắc cuộc chơi, họ sẽ chỉ phải thay đổi chúng.”

Chơi lửa, phỏng tay?

Tòa Bạch Ốc, Donald Trump, và MAGA liên tục dựng lên những hình “meme” để tôn vinh hình ảnh siêu anh hùng hoặc Đức Giáo Hoàng Donald Trump, thì Gavin Newsom dùng đúng phương thức đó để phản đòn. Texas ngang nhiên vẽ lại bản đồ khu vực không theo chu kỳ, California dẫn đầu “ăn miếng trả miếng.” Chiến dịch của Newsom trong tháng Tám này nổ tung mạng xã hội với những chữ in hoa – ‘signature’ của Trump – và video lan truyền, khích lệ Đảng Dân Chủ, thu hút hàng triệu lượt xem.

Chiến thuật “dùng lửa dập lửa” của Gavin Newsom làm nức lòng một số đông những người đang mệt mỏi vì sự ù lì của đảng Dân Chủ, đặc biệt là các nhà lập pháp Dân Chủ và cả thành viên của Ủy Ban Độc Lập. Tại cuộc họp báo của Thống đốc Newsom, một người nói: “Các vị cha già lập quốc của chúng ta đang đau khổ dưới đáy mồ khi Trump xé nát nền Dân Chủ.”

Nhưng, khi những nhà lãnh đạo như Newsom cảm thấy buộc phải “Dùng lửa dập lửa” thì đó là lúc phải thừa nhận, hệ thống đã thất bại. Trước sự mong manh của nền Dân Chủ hiện tại, thì cú phản đòn của Gavin Newsom cần phải thực hiện kỹ lưỡng, có kế hoạch. Việc phân chia khu vực bầu cử không theo truyền thống, bất kể đảng phái nào, đều có thể làm suy yếu niềm tin của người bỏ phiếu, nuôi dưỡng chủ nghĩa cực đoan, dù dưới lý do nào.

Nền Dân Chủ không chỉ phụ thuộc vào chiến thắng trong các cuộc bầu cử, mà nó còn phụ thuộc vào các chuẩn mực, và sự sẵn sàng nhượng bộ vì lợi ích quốc gia. Cách tiếp cận của Newsom – sắc bén, quyết liệt, không nao núng – liệu có nguy cơ bình thường hóa chính những gì mà ông tuyên bố sẽ phản đối? Điều gì để phân biệt những nhà lập pháp Dân Chủ với chủ nghĩa Trump?

Chưa kể đến những người Mỹ đã kiệt sức vì những sắc lệnh bất nhân của chính quyền hiện tại. Họ mong sự ổn định như người Ukraine khao khát hòa bình. Biden và Harris chiến thắng trong năm 2020 chính vì dựa trên lời hứa về sự bình yên đó. Nếu Gavin Newsom và Đảng Dân Chủ tiếp tục dùng lửa dập lửa, thì người dân không còn sự lựa chọn nào khác, ngoài bỏ chạy khỏi sức nóng của quá nhiều lò bát quái. Vì khi đó, chính sách trở thành thứ yếu. Nền Dân Chủ trở thành chương trình truyền hình thực tế đầy kịch tính.

Nước Mỹ của Trump là nơi chuẩn mực đang bị cháy rụi, và Gavin Newsom đang nhóm ngọn lửa khác để tồn tại. Ngọn lửa của Newsom sẽ soi sáng một con đường mới, hay sẽ nuốt chửng những gì còn sót lại của nền Dân Chủ đang le lói?
 
Kalynh Ngô
 

Học triết là học cách chết là nhan đề bản dịch Que philosopher, c’est apprendre à mourir chương XX, Tập I của Essais (Các bài tiểu luận) – một trong những chương nổi tiếng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Montaigne. Nhan đề này gợi lại một truyền thống tư tưởng có từ thời cổ đại, đặc biệt là quan niệm của Plato, Cicero, Seneca và các tác giả cổ điển khác về mối quan hệ giữa triết học và sự chuẩn bị cho cái chết.
Trong Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikàya), đức Phật đã nói đến sự quý giá của sự sống khi sinh được làm người qua thí dụ con rùa mù ở đáy biển. Đức Phật kể rằng có một con rùa mù ở dưới đáy biển cứ mỗi một trăm năm mới nổi lên mặt biển một lần. Trên mặt biển có một khúc gỗ rỗng ruột đang trôi nổi khắp bốn phương, đông, tây, nam, bắc, theo chiều gió thổi và dòng thủy triều. Vậy mà cơ hội để con rùa mù tìm được và chui vào khúc gỗ rỗng ruột kia lại dễ hơn cơ hội để chúng ta sinh ra được làm người. Đức Phật cũng đã từng nói rằng trong các loài hữu tình như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, phi thiên và chư thiên thì loài người có được lợi thế để đoạn tận khổ đau và đạt đến giải thoát mà các loài kia không có. Đức Phật giải thích sở dĩ như vậy là vì loài người không quá khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và không quá khoái lạc như các vị trời để khó lòng nghĩ tới chuyện tu tập mà giác ngộ và giải thoát.
Tài tử Richard Chamberlain, người đóng vai Đức Cha Ralph de Bricassart trong tác phẩm điện ảnh The Thorn Birds năm 1983, công khai mình là người đồng tính ở tuổi 69, trong cuốn hồi ký Shattered Love, xuất bản năm 2003. Khi đó, ông đã giã từ màn ảnh. Nghĩa là không có gì khiến ông phải lo sợ là hình ảnh Cha Ralph đáng kính và vô cùng tội nghiệp giữa ranh giới giữa tình yêu dành cho nàng Meggie và Chúa Jesus, sẽ bị hủy hoại trong lòng khán giả.
Và khi chính những người Cộng hòa lên tiếng phản đối, JD Vance, phó tổng thống Hoa Kỳ, bảo họ hãy im lặng. Phát biểu tại Ohio hôm thứ Tư, Vance nói ông thấy “ghê sợ” nhưng không phải vì quảng cáo, mà vì những người Cộng Hòa than phiền về nó nhiều hơn Dân Chủ. Ông ta thẳng thừng khuyên các đồng đảng “hãy thôi than vãn về một mẩu quảng cáo và hãy chiến thắng cuộc đua trong 13 ngày tới.” Khi được hỏi quảng cáo có phù hợp không, ông nói điều đó không thật sự là mối bận tâm của mình.
TNgụ ngôn Sói Và Cừu Non của Jean de La Fontaine kể chuyện một con sói đứng đầu dòng suối, thấy con cừu non đang uống nước phía dưới, liền nổi giận buộc tội cừu làm đục nước. Cừu lễ phép thưa rằng mình đứng phía hạ lưu, nước chảy từ chỗ sói xuống, làm sao có thể khiến nước phía trên đục được? Sói liền đổi tội: Năm ngoái mày đã nói xấu tao. Cừu đáp: Năm ngoái con còn chưa ra đời. Sói bảo: Vậy thì anh mày. Cừu thưa: Con không có anh. Sói kết luận: Vậy thì một đứa nào đó trong nhà mày. Nói xong, sói tha cừu non vào rừng ăn thịt. La Fontaine đặt ở đầu truyện một câu nổi tiếng: « La raison du plus fort est toujours la meilleure. » Lý lẽ của kẻ mạnh bao giờ cũng là lý lẽ thắng thế.
Chính Tổng Thống Donald Trump đã lên tiếng cảnh cáo các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện rằng ông sẽ bị luận tội lần nữa nếu Đảng Cộng Hòa mất quyền kiểm soát Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Vào ngày 6 tháng 1 năm 2026, trong một bài phát biểu kín tại hội nghị thảo luận chính sách của các dân biểu Cộng Hòa ở Kennedy Center, Trump nói với các nhà lập pháp rằng "Các bạn phải thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi vì nếu chúng ta không thắng, thì... ý tôi là, họ sẽ tìm ra lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội." Mới đây, tháng 10 năm 2026, Trump đã nhiều lần lập lại những cảnh báo và nhận định tương tự về khả năng bị luận tội lần thứ ba tại các cuộc mít tinh vận động tranh cử sau đó, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đang đến gần. Trong trạng thái quá tuyệt vọng, Trump đã quay xe 180 độ, khuyến khích cử tri bầu qua thư hay bầu vắng mặt, vì ông sợ nhiều cử tri Cộng Hòa sẽ không tham dự bầu cử.
Cuộc bầu cử giữa kỳ đã đến gần, và các cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy Đảng Dân chủ đang nhỉnh hơn Đảng Cộng hòa về ý định bầu cử. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Đảng Dân chủ có thể giành lại đa số ở Hạ viện, Thượng viện, hoặc cả hai viện. Tuy nhiên, số phận của Quốc hội không được quyết định bởi toàn thể cử tri, mà phần lớn tùy thuộc vào một số ít cuộc tranh cử gay go ở Hạ viện và Thượng viện. Theo Cook Political Report, hiện chỉ có 22 cuộc đua Hạ viện và 7 cuộc đua Thượng viện được xem là “ngựa ngang ngửa”, nghĩa là cả ứng viên Dân chủ lẫn Cộng hòa đều còn cơ hội thắng cử.
Đấu tố là hành quyết công khai không nhằm vào người bị tòa kết án. Nó nhằm vào đám đông. Nó dạy đám đông sợ hãi, vì ai cũng thấy mình có thể là người quỳ kế tiếp. Và nó biến đám đông thành đồng lõa: đứng xem, hô khẩu hiệu, thì cũng đã có phần trong đó.
Michel de Montaigne là một trong những triết gia, văn gia và chính khách tiêu biểu của thời kỳ Phục hưng Pháp, đồng thời được xem là người đặt nền móng cho thể loại tiểu luận (essay) trong nền văn học phương Tây. Ông sinh ngày 28 tháng 2 năm 1533 tại lâu đài Montaigne, vùng Périgord (nay thuộc tỉnh Dordogne, Pháp), trong một gia đình quý tộc giàu có. Dưới sự giáo dục chu đáo của người cha, Montaigne được nuôi dưỡng trong tinh thần nhân văn Phục hưng và sớm tiếp cận nền học vấn cổ điển. Trong những năm đầu đời, ông được giáo dục bằng tiếng Latinh, nhờ đó có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với kho tàng triết học và văn học Hy Lạp – La Mã cổ đại.
Ở Hoa Kỳ năm 2026, chính quyền đang cân nhắc đưa cảnh hành quyết một tử tù bằng súng lên màn ảnh cho cả thế giới xem. Gần chín mươi năm sau khi từ bỏ những cuộc hành quyết công khai, nước Mỹ lại tính quay về với cảnh tượng thời trung cổ ấy. Nước Mỹ đã đưa người lên Mặt Trăng, chế tạo trí tuệ nhân tạo, mở ra những chân trời mới cho khoa học và kỹ thuật. Nhưng tiến bộ về kỹ thuật không bảo đảm tiến bộ về đạo đức. Một quốc gia có thể tiến rất xa trên một con đường, rồi quay đầu trên một con đường khác.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.