San Antonio, Texas, ngày 8 tháng 7 — Một người con trai đã nhận ra cha mình qua một đoạn video lan truyền trên mạng: người đàn ông bị nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) bắn gục giữa đường phố Houston.
Anh Ronaldo Salgado kể lại trong buổi họp báo hôm nay, thứ Tư, giọng nghẹn lại. Anh nói anh nhận ra cha không phải qua khuôn mặt, mà qua tiếng kêu cứu yếu dần của ông khi nằm trên mặt đường.
Người cha, ông Lorenzo Salgado Araujo, 52 tuổi, sáng hôm qua rời nhà đi làm như bao ngày khác. Suốt gần ba mươi năm sống tại Hoa Kỳ, ông làm việc tại các công trường xây dựng, nuôi ba người con ăn học. Đó là công việc nặng nhọc, nhưng ổn định — và là niềm hy vọng cho một cuộc sống tốt hơn.
Đến trưa, gia đình bắt đầu lo lắng vì không liên lạc được. Người mẹ gọi cho con trai lo lắng. Anh Ronaldo lái xe đi tìm cha, nhưng không thấy tung tích. Manh mối đầu tiên xuất hiện trên điện thoại: tin từ các nhà hoạt động cộng đồng cho biết có sự hiện diện của ICE tại khu phố đông người Mexico cư ngụ.
Khi đến nơi, anh thấy chiếc xe van trắng của cha. Ít lâu sau, đoạn video xuất hiện trên mạng — ghi lại cảnh một người đàn ông bị bắn, quằn quại đau đớn trên mặt đường.
“Cha tôi,” anh nói.
Theo thông báo của Bộ Nội An Hoa Kỳ (DHS), nhân viên ICE đã nổ súng “để tự vệ” sau khi ông Lorenzo bị cho là không tuân lệnh và sử dụng xe như một phương tiện tấn công. Tuy nhiên, gia đình bác bỏ nhận định này. Gia đình không đồng ý với cách giải thích đó.
Anh Ronaldo cho biết cha anh không có tiền án, và là người hiền lành. Anh tin rằng nếu biết rõ đó là nhân viên công lực, ông đã dừng lại. Theo anh, hai chiếc xe truy đuổi không có dấu hiệu nhận diện, khiến cha anh có thể hoảng sợ, tưởng gặp nguy hiểm.
“ICE đã không xuất hiện một cách minh bạch,” anh nói.
“Ông là người luôn lo bị mất dụng cụ làm việc,” anh nói. “Có thể lúc đó ông chỉ nghĩ mình đang bị cướp.”
Ông Lorenzo được gia đình và hàng xóm nhớ đến như một người sống giản dị, cần mẫn, gắn bó với nếp sinh hoạt thường nhật. Ông kết hôn với người bạn đời từ thuở thiếu niên tại Mexico, rồi sang Hoa Kỳ lập nghiệp bằng nghề xây dựng. Nhiều người trong vùng tìm đến ông xin việc, và ông sẵn lòng giúp đỡ. Sau nhiều năm tích cóp, ông dựng được một căn nhà riêng, nơi có hiên trước để nghỉ ngơi sau mỗi ngày làm việc.
Buổi sáng cuối cùng của đời mình, ông thức dậy lúc 5 giờ, ăn sáng do vợ chuẩn bị, mang theo cơm trưa và cà phê, rồi đi làm như mọi ngày. Trước khi đi, ông hôn vợ và vuốt đầu con chó trong nhà.
Gia đình cho biết ông Lorenzo đang trong tiến trình xin giấy phép lao động hợp pháp. Hồ sơ đã nộp hơn 18 tháng, gồm cả giấy xác nhận nhân thân và dấu vân tay. Ba người con của ông đều là công dân Hoa Kỳ.
Trong thời gian gần đây, các cuộc kiểm tra di trú tại Texas gia tăng. Gia đình đã bàn với nhau: nếu bị chặn lại, ông sẽ tuân theo và chờ con cái giúp đỡ về pháp lý. Nhưng sự việc đã không diễn ra như họ nghĩ.
Khi đến bệnh viện nơi cha được đưa vào cấp cứu, anh Ronaldo không nhận được thông tin rõ ràng. Sau cùng, anh biết tin cha đã qua đời qua bản tin báo chí, trước khi có bất kỳ thông báo chính thức nào gửi đến gia đình. Anh là người gọi về báo cho mẹ.
Gia đình và các nhà hoạt động địa phương hiện kêu gọi một cuộc điều tra đầy đủ và minh bạch về vụ nổ súng. Họ cũng phản đối cách giới chức mô tả người quá cố là một “di dân bất hợp pháp,” cho rằng điều đó không phản ánh đúng con người ông — một người luôn trình diện đúng ngày, đúng giờ đầy đủ; một người chồng, người cha, người đã tạo công ăn việc làm cho nhiều người lao động khác.
Kết thúc lời phát biểu, anh Ronaldo nói bằng tiếng Tây Ban Nha:
“Cha tôi là người mạnh mẽ, không bao giờ than phiền. Nhưng tiếng kêu của ông hôm ấy — làm tim tôi tan nát.”
Nguyên Hòa tổng hợp
Nguồn: phỏng theo bài tường thuật của Arelis R. Hernández đăng trên Washington Post ngày 8-7-2026, cùng các bản tin AP và báo địa phương về vụ ông Lorenzo Salgado Araujo bị nhân viên ICE bắn chết tại Houston.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình