Số trẻ mẫu giáo tại Hoa Kỳ được miễn ít nhất một mũi chích ngừa theo điều kiện nhập học đã tăng mạnh trong niên khóa vừa qua, giữa lúc bệnh sởi lan rộng tại nhiều nơi và tỷ lệ trẻ được chích ngừa tiếp tục đi xuống.
Theo số liệu Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention, gọi tắt là CDC) công bố hôm Thứ Hai, 17 tháng 8, tỷ lệ trẻ mẫu giáo được miễn một hay nhiều mũi chích ngừa tăng từ 3.6% trong niên khóa 2024-2025 lên 4.2% trong niên khóa 2025-2026, tương đương khoảng 155,000 trẻ. Đây là mức gia tăng đáng kể nhất trong nhiều năm gần đây.
Phần lớn những giấy miễn này không xuất phát từ lý do sức khỏe. Tất cả các tiểu bang đều cho phép miễn chích ngừa khi bác sĩ xác nhận một đứa trẻ không thể nhận một loại thuốc chủng ngừa vì lý do y khoa; nhiều tiểu bang còn cho phép cha mẹ xin miễn vì tín ngưỡng hoặc quan niệm cá nhân. Luật lệ thay đổi rất nhiều từ tiểu bang này sang tiểu bang khác.
CDC cho biết số trẻ được miễn tăng tại 41 tiểu bang cùng Washington, D.C., và có 24 tiểu bang nơi hơn 5% trẻ mẫu giáo được miễn ít nhất một thứ thuốc chủng ngừa. Trong khi đó, New York không còn cho phép miễn vì lý do tôn giáo hay quan niệm cá nhân; trẻ muốn được miễn phải có lý do y khoa được công nhận.
Cùng lúc, tỷ lệ trẻ được chích ngừa cũng giảm. Trong niên khóa 2025-2026, từ 92% đến 92.4% trẻ mẫu giáo đã nhận đủ những thuốc chủng ngừa được CDC theo dõi, tùy theo từng bệnh. Riêng thuốc chủng ngừa sởi, quai bị và sởi Đức (measles, mumps and rubella, gọi tắt là MMR), tỷ lệ chỉ còn 92.4%, thấp hơn mức 95% thường được xem là cần thiết để ngăn bệnh sởi lan rộng trong cộng đồng. CDC ước tính khoảng 280,000 trẻ mẫu giáo đang đến trường mà không có hồ sơ chứng minh đã hoàn tất các mũi MMR cần thiết.
Con số ấy đặc biệt đáng chú ý trong năm nay. Tính đến ngày 13 tháng 8, CDC ghi nhận 2,566 người mắc sởi được xác nhận tại Hoa Kỳ trong năm 2026, vượt cả tổng số 2,289 ca của năm 2025. Có 38 đợt lây lan được ghi nhận trong năm nay và 94% số người mắc bệnh có liên hệ với các ổ bệnh.
Utah là một thí dụ rõ nét. Tiểu bang này đang trải qua một đợt sởi kéo dài từ năm ngoái, với 715 người mắc bệnh, trong đó 518 người được ghi nhận riêng trong năm 2026 tính đến ngày 11 tháng 8. Giới chức y tế Utah cho biết phần đông người mắc sởi trong đợt này là những người chưa chích ngừa.
Các chuyên gia y tế công cộng lo rằng những con số toàn quốc trông có vẻ chỉ giảm đôi chút có thể che khuất một nguy cơ lớn hơn. Bệnh sởi lây rất dễ; chỉ cần tỷ lệ chích ngừa thấp tại một vài khu phố, trường học hoặc cộng đồng, siêu vi trùng có thể truyền từ người này sang người khác rất nhanh, ngay cả khi tỷ lệ chung của toàn tiểu bang vẫn còn tương đối cao. CDC cho biết hai liều MMR có hiệu quả khoảng 97% trong việc ngừa bệnh sởi.
Bác sĩ Sean O’Leary, thuộc ủy ban bệnh truyền nhiễm của Học Viện Nhi Khoa Hoa Kỳ, nói với The New York Times rằng mức sút giảm trong vài năm gần đây tuy nhỏ nhưng đã bắt đầu để lại hậu quả. Theo ông, Hoa Kỳ nay lại chứng kiến những bệnh mà với mức chích ngừa đầy đủ, đáng lẽ rất hiếm khi xuất hiện.
Các số liệu mới được công bố đúng một tuần sau khi Tổng Thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp ngày 10 tháng 8 nhằm sửa đổi những khuyến cáo liên bang về thuốc chủng ngừa trẻ em. Sắc lệnh chia các thuốc chủng ngừa thành nhiều nhóm: một số tiếp tục được khuyến cáo cho mọi trẻ em, một số dành cho những nhóm có nguy cơ cao, còn một số — gồm cúm và COVID-19 — được để cho bác sĩ và gia đình cùng quyết định. Sắc lệnh cũng đặt nặng quyền lựa chọn của cha mẹ và khuyến cáo các tiểu bang xét lại luật về chích ngừa khi nhập học.
Tuy nhiên, sắc lệnh của Tổng Thống không tự mình bãi bỏ các điều kiện chích ngừa tại trường học. Quyền đặt ra những điều kiện này vẫn thuộc về từng tiểu bang.
Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Hoa Kỳ cho biết CDC vẫn khuyến khích cha mẹ bàn với bác sĩ về những lựa chọn chích ngừa cho con. Các cơ quan y tế liên bang cũng tiếp tục cho rằng thuốc chủng ngừa trẻ em đã ngăn được nhiều bệnh hiểm nghèo và cứu sống rất nhiều người trong nhiều thập niên qua.
Dẫu tỷ lệ miễn chích ngừa đang tăng, phần đông phụ huynh Mỹ vẫn cho con nhận những thuốc chủng ngừa thường lệ: khoảng 92% trẻ mẫu giáo đã được chích ngừa chống sởi, bạch hầu, ho gà, bại liệt và những bệnh khác. Điều khiến giới y tế lo ngại là khoảng trống giữa 92% và mức cần thiết để bảo vệ cộng đồng không trải đều trên toàn quốc; tại một số địa phương, số trẻ chưa được chích ngừa đông hơn rất nhiều.
Bác sĩ Walter Orenstein, cựu giám đốc Chương Trình Chủng Ngừa Quốc Gia của CDC, nhận xét rằng thuốc chủng ngừa phần nào đang phải trả giá cho chính thành công của mình: nhiều thế hệ người Mỹ đã sống quá lâu mà không gặp những bệnh như sởi hay bại liệt, đến mức họ không còn nhớ những căn bệnh ấy từng nguy hiểm ra sao. (vb)
Nguồn: The New York Times; CDC; Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Hoa Kỳ; Bạch Ốc; Sở Y Tế Utah.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình