Cali: 4 Cú Động Đất, May Không Hư Hại

Các cuộc khảo sát trên khắp Mỹ Latin cho thấy 67% người được hỏi xem tình trạng mất an ninh là quan trọng nhất, trên cả vấn đề dân chủ, pháp lý, nhân quyền. Các nền dân chủ đang thất bại trong việc đưa ra các giải pháp cho vấn đề này. Có vẻ như những gì đang xảy ra với nền chính trị Hoa Kỳ cũng là khuynh hướng của một số các nước láng giềng phương Nam.

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, người tự nhận là người đi đầu trong mô hình "dân chủ phi tự do" và là một trong những nhà lãnh đạo cực hữu nổi bật nhất thế giới, đã thừa nhận thất bại trong một cuộc bầu cử với kết quả áp đảo, chấm dứt 16 năm nắm quyền của ông. Tờ New York Times (NY) gọi Viktor Orban là “một ngôi sao dẫn đường đối với các chiến binh văn hóa thuộc phong trào MAGA cũng như những người theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu tại châu Âu.” Orbán đã chấp nhận thua Péter Magyar, vốn là một cựu nhân vật trung thành của Orbán, nay là lãnh đạo đảng đối lập Tisza và sẽ là tân thủ tướng Hungary ngay khi Quốc Hội mới đắc cử nhóm họp. Với hơn 80% số phiếu đã được kiểm đếm, đảng Tisza chiếm khoảng 53,7% phiếu bầu theo danh sách đảng và 138 trong tổng số 199 ghế trong Quốc Hội. Liên minh Fidesz-KDNP của Orbán tụt xuống còn 37,7% và chỉ còn 55 ghế. Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt kỷ lục 79,5%, cao nhất trong kỷ nguyên hậu cộng sản của Hungary...

Ayatollah Ali Khamenei - giáo sĩ Hồi giáo phái Shiite từng đứng sau sân khấu trong cuộc Cách mạng Hồi giáo, hai lần giữ chức tổng thống vào thập niên 1980 và hơn ba thập niên nắm trọn quyền lực với chức lãnh tụ tối cao Iran, đã bị hạ sát hôm thứ bảy trong một cuộc không kích phối hợp giữa Israel và Hoa Kỳ - thọ 86 tuổi.

Tính đến tháng 1, 2026, phần lớn dân Mỹ phản đối sự can thiệp quân sự trực tiếp của Hoa Kỳ vào Iran, với các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy đa số cử tri phản đối sự can thiệp này, bao gồm cả sự phản đối mạnh mẽ từ cả hai đảng. Mặc dù hầu hết người Mỹ đều nhận thức Iran là một mối đe dọa, nhưng chỉ một tỷ lệ nhỏ ủng hộ các cuộc tấn công quân sự hoặc xâm lược.

Chính phủ của Thủ tướng François Bayrou, mới nhậm chức chưa đầy chín tháng, đã sụp đổ hôm thứ Hai sau cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm với kết quả 364 chống và 194 thuận tại Hạ viện, tờ New York Times đưa tin. Đây là lần thứ tư trong vòng 20 tháng nước Pháp thay thủ tướng, cho thấy tình trạng bất ổn chính trị thường trực trong khi quốc gia phải đối diện gánh nặng tài chính chồng chất. Bayrou kêu gọi tiết kiệm 51 tỉ Mỹ kim mỗi năm để đối phó nợ công, cảnh báo “sự thống trị của chủ nợ cũng dẫn đến mất tự do,” nhưng đề nghị thắt lưng buộc bụng bị cả cực hữu lẫn cánh tả bác bỏ. Chính phủ của Thủ tướng François Bayrou, mới nhậm chức chưa đầy chín tháng, đã sụp đổ hôm thứ Hai sau cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm với kết quả 364 chống và 194 thuận tại Hạ viện, tờ New York Times đưa tin. Đây là lần thứ tư trong vòng 20 tháng nước Pháp thay thủ tướng, cho thấy tình trạng bất ổn chính trị thường trực trong khi quốc gia phải đối diện gánh nặng tài chính chồng chất.

✱ TT Putin: “Mục tiêu của chúng tôi không phải là đẩy nhanh guồng máy xung đột quân sự, mà trái lại là chấm dứt cuộc chiến hiện nay” - "Chúng tôi sẽ cố gắng chấm dứt cuộc chiến này, và tất nhiên là càng sớm càng tốt." ✱ PNV/TBÔ John Kirby: Ông Putin "hoàn toàn không cho thấy dấu hiệu nào rằng ông ta sẵn sàng đàm phán" để chấm dứt chiến tranh - Ông Biden sẵn sàng đàm phán với ông Putin, nhưng chỉ khi nào nhà lãnh đạo Nga "thể hiện sự nghiêm túc về đàm phán"...

Mãi cho đến dạo gần đây, hầu hết những ai không sống ở Iran có thể sẽ chưa bao giờ nghe đến cụm từ ‘cảnh sát đạo đức,’ chứ đừng nói là biết được vai trò rộng lớn của họ ở đất nước này. Tuy nhiên, ngày 16 tháng 9 năm 2022, cái chết của Jina Mahsa Amini đã làm dấy lên hàng loạt cuộc biểu tình trên đường phố Iran và các nơi khác, và tới này vẫn chưa có dấu hiệu dịu đi. Amini đã bị Gasht-e-Ershad, tên tiếng Ba Tư của lực lượng cảnh sát khét tiếng này, giam giữ vì tội “không buộc khăn trùm đầu phù hợp.”

Thế giới đang đối mặt với một bước ngoặt của thời đại: một sự thay đổi kiến tạo cho thời đại. Cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Nga đã kết thúc một kỷ nguyên. Các cường quốc mới đã hoặc tái xuất hiện, bao gồm một Trung Quốc hùng mạnh về kinh tế và kiên quyết về chính trị. Trong thế giới đa cực mới này, các quốc gia và mô hình chính phủ khác nhau đang cạnh tranh về quyền lực và ảnh hưởng.