LONDON (KL) – Tin của Independent – Một giả thuyết mới đã nổi lên ngày chủ nhật tại Washington về mục đích chuyến bay thám sát của Hoa kỳ và tại sao Trung quốc lại quá nhậy cảm về vấn đề này. Theo sự kể lại của các nguồn tình báo dấu tên, tờ báo Washington Times của phe bào thủ đã loan tin chiếc phi cơ Hoa kỳ thu thập các dự kiện bằng máy móc điện tử có liên quan tới một việc sắp cho thử nguyên tử ngầm dưới đất mà Hoa kỳ đã biết tin là Trung quốc đang cho sửa soạn.
Bài tường trình của Bill Getz, một ký giả của tờ báo khá thông thạo về cuộc điều tra này, đã cho biết, Hoa kỳ đã dò ra các chuẩn bị thử trong hai tuần trước khi cho thử tầm hoạt động tại Lop Nur, vùng phiá tây của tỉnh Xinjiang chuyên dùng để thử bom nguyên tử của Trung quốc. Một cuộc thí nghiệm nhỏ dưới mức độ nguy hại không vi phạm bất cứ thỏa hiệp nào, nhưng tờ báo đã chỉ rõ các cuộc thử như thế có thể thường lá một cuộc thử che giấu có thể vi phạm lệnh cấm của quốc tế trong việc thử bom ngầm dưới đất.
Trung quốc đã ký kết thoả hiệp cấm thử này năm 1996, nhưng chưa chịu phê chuẩn; Thượng viện Hoa kỳ cũng bác bỏ để phê chuẩn thoả hiệp này năm1999, đúng vào những ngày Hoa kỳ cho gửi lời xin lỗi chính thức với Bắc Kinh về vụ thả bom vào đại sứ quán Trung quốc tại Belgrade trong khi NATO đang can thiệp vào Kosovo.
Bấm thời gian cho vụ thử đó đã cho thấy rõ ràng một dấu hiệu có tính toán của Bắc Kinh, không bao lâu Bắc Kinh cho củng cố ngay cuộc khẩu chiến sau vụ thả bom.
Tởi gian hiện nay, chuẩn bị cho cuộc thử nguyên tử có thể được giải thích như báo hiệu sự phản đối của Trung quốc đối với việc Đài Loan yêu cầu được mua vũ khí mới của Hoa kỳ. Sự yêu cầu này chỉ còn chờ vào sự xét lại của Tổng thống vào những tuần sắp đến. Bất cứ chuyển động nào để tăng tốc vụ thử hiên giờ cũng có thể phát ra việc cảnh báo mặt ngoại giao trong sự căng thẳng mới về chiếc phi cơ Trung quốc bị rớt và phi hành đoàn của phi cơ do thám Hoa kỳ vẫn còn bị giam giữ tại Trung quốc.
Một trong những chức năng chính của phi cơ EP-3 do thám là thu thập các dữ kiên bằng máy móc điện tử. Các thiết bị tối tân để nghe của phi cơ này có khả năng dò ra các cuộc liên lạc xa cả ngàn dặm nằm trong nội địa Hoa lục, trong đó có vùng Lop Nur dùng làm nơi thử nguyên tử,mặc dầu phi cơ này bay trong không phận quốc tấ xa hẳn vùng duyên hải của Trung quốc.
Theo các giới chức tình báo của Hoa kỳ, việc nghi ngờ về chương trình bí mật thử nguyên tử của Trung quốc đã dược xác nhận sau khi các dại diện của Bắc Kinh đã mua thiết bị đặc biệt dùng để thử nguyên tử của Nga cách đây vài năm.
Sự kiện đã xẩy ra là chiếc phản lực cơ chiến đấu của Trung quốc đã ép buộc chiếc phi cơ do thám của Hoa kỳ phải hạ cánh sau khi xin lệnh để bắn rớt đã bị kiểm soát không lưu dưới đất bác bỏ lời yêu cầu này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình