(LTS: Bài viết sau đây là chuyện có thật, nhưng tên các nhân vật đã được thay đổi, vì chuyện đã được dàn xếp ngoài tòa. Kinh nghiệm này cho thấy đồng hương cần cảnh giác trước nhiều kiểu lừa gạt mới cực kỳ tinh vi.)
Đã nhiều năm, ông Nguyễn văn Xuân vẫn điều hành một cơ quan từ thiện do một nhóm các thiện nguyện viên cùng chí hướng lập ra. Trong khi chờ đợi sự trợ giúp của các ân nhân, Mạnh Thường Quân, và của chính phủ để tiếp tục chương trình từ thiện, bác ái của mình, ông gặp cô Lê qua một người bạn, ông Lựu, đang lo giúp đỡ cho chương trình của ông được phát triển mạnh. Cô Lê, người thiếu phụ trẻ này, một cựu nhân viên Cảnh Sát, đã mau mắn đặt ra nhiều kế hoạch rất hấp dẫn nhằm hỗ trợ cho việc làm từ thiện của ông. Ngoài việc hai cô hứa hẹn sẽ tặng cho cơ quan của ông một hệ thống máy móc computer trị giá vài chục ngàn đô, cô Lê sẽ kiếm riêng cho cơ quan của ông một số tiền là $50,000 để đẩy mạnh việc phát triển cơ sở từ thiện này.
Cô Lê nói, giọng chững chạc:
-Sở dĩ em có thể hứa với anh việc này là vì em đang làm hồ sơ vay một số nợ gần $500,000 cho công ty của em. Nhưng vì em cũng đang phát triển công ty, nên phải vay nhiều nơi khác, vì thế "crêđít" của em hơi thấp. Nếu anh có thể cùng ký với em trong giấy nợ với tư cách là người "cô sai", thì nhất định sẽ được chấp thuận. Sau khi được chấp thuận rồi, anh lập tức làm ngay một giấy từ chức, trong khi đó, em lại làm một giấy khác với anh, nhận tất cả số nợ về công ty mình, thì anh không còn trách nhiệm nữa. Lúc ấy, công ty em sẽ ký tặng anh $50,000, số tiền này sẽ được trừ thuế cho công ty em, nên cả hai bên đều có lợi."
Nghĩ là mình không có thiệt gì, chỉ ký "cô sai", không phải người mượn nợ chính, mà lại có lợi cho cơ sở từ thiện của ông, nên ông Xuân lật đật làm theo những điều cô Lê chỉ dẫn là ký tên vào một giấy nợ mà không để ý rằng chỉ có tên ông được ghi trong tấm giấy nợ kia mà thôi, mà không có tên cô Lê.
Những ngày đầu tiên rất vui vẻ, máy móc về, được lắp đặt đàng hoàng. Ông Lựu chứng tỏ làm việc đàng hoàng, trong khi cô Lê ký tặng ông trước một tấm check $2,000.00, rồi hứa hẹn "ngày mai, tiền sẽ tới..."
Ngày mai trôi qua, ngày mốt, tuần sau... chưa thấy tiền về, mà chỉ thấy tấm "chếch" không tiền bảo chứng trở lại. Ông Xuân giật mình, thắc mắc với ông Lựu, người giới thiệu ông làm quen với cô Lê. Ông Lựu vội vàng gọi cô Lê cho biết sự tình. Cô Lê chỉ trả lời ấm ớ rồi khất sẽ nói rõ chi tiết sau. Và rồi, những chi tiết lần lượt được giải đáp. Một thư đòi tiền từ một cơ quan cho mượn tiền gửi về nhà ông cho biết ông đã đến kỳ phải trả góp hơn $1,000. Lật đật, ông liên lạc ngay và tá hỏa tam tinh khi biết cô Lê đã dùng tất cả "info" về ông để vay một số tiền $9,000 trả thành $40,000 sau khi hoàn tất số nợ!
Ông hoảng hốt kêu ông Lựu đến ngân hàng mà cô Lê đã dụ ông ký tên mượn tiền để rút tên ra, nhưng đã trễ. Cô Lê đã dùng tên ông để tạo một "credit line" dưới tên ông và đã nợ gần $3,000. Rồi lần lượt, các món nợ $15,000 máy móc, $5,000 cũng máy móc, và ... nhiều nhiều giấy nợ khác đến từ từ...
Ông Xuân muốn khóc được khi mà bao nhiêu năm gầy dựng cái "rê đít" của ông đã tiêu ra mây khói, chưa kể mấy món nợ kia, làm thế nào trả được. Người thiếu phụ trẻ, cựu Cảnh Sát kia đã tà tà lấy ra xài cho cô ta tỉnh bơ. Gọi điện thoại, không nhấc, ông Xuân chỉ còn nước gọi ông Lựu, người đã giới thiệu ông với cô Lê, để giải quyết. Cũng may, ông Lựu là người đàng hoàng, nên cho ông biết tên của người em cô Lê, cũng làm trong ban giám đốc của công ty nơi cô Lê làm việc. Ông Xuân vội mời người em này đến văn phòng luật sư của mình, nói chuyện về tất cả các diễn tiến liên hệ đến cô Lê. Ông em này, sau khi nghe rõ chuyện, vì không muốn chị mình phải đi tù về tội trộm thông tin cá nhân (identity theft - tội này tù mút chỉ), nên viết giấy xác nhận với luật sư, có chứng thực bởi chưởng khế (nôtari) là sẽ tìm cách từ từ trả hết nợ cho chị.
Ông Xuân đã may mắn, không phải cầu cứu đến cảnh sát và quan tòa. Nhưng mọi việc đã để lại cho ông bao kinh nghiệm thương đau. Dù là cho việc từ thiện, bác ái, cũng không thể tin người, nhất là người ấy lại là một phụ nữ, cựu cảnh sát viên, hay là nhân viên cao cấp của một công ty tài chánh.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình