Hôm nay,  

Y Khoa Phổ Thông: Ngừa Và Chữa Phỏng

29/09/200100:00:00(Xem: 6773)
Trong biến cố vừa qua tại Nữu Ước và Hoa Thịnh Đốn, nhiều nạn nhân bị phỏng vì săng máy bay và cháy. Đây là loại phỏng nặng, tử vong cao.

Ở Mỹ, mỗi năm, ước lượng một triệu 250 ngàn người bị phỏng. 45 ngàn người phải vào nhà thương và 4 ngàn rưởi người bị chết vì phỏng. 93% bị phỏng vì tai nạn như chuyện lửa bếp núc hay nước quá nóng trong nhà tắm. 1/3 trẻ em dưới 10 tuổi bị phỏng phải vào nhà thương. Phần lớn phỏng do nước sôi, lửa, chạm phải giây điện hay rờ vào lỗ cắm điện hoặc những vật liệu nóng như bàn ủi.

Thương tích vì phỏng làm da hư, da hết khả năng giữ nước và dễ bị nhiễm trùng. Lúc đầu chỗ bị phỏng khiến mạch máu co lại làm máu khó lưu thông. Máu chảy chậm, tế bào vùng phỏng bị chết và vết phỏng sẽ nặng thêm. Bởi vậy, khi chữa phỏng cấp cứu, người ta phải sang nước biển ngay và ngừa nhiễm trùng. Bị phỏng nặng, biểu bì và mạch máu bị hư sẽ mất rất nhiều nước, nhất là sau khi bị phỏng để lâu từ 8-12 giớ, quá trễ.

Phân loại vết thương do phỏng gồm hai yếu tố căn bản để xác đinh phỏng nặng hay nhẹ và cũng tùy theo nguyên nhân gây phỏng và bề xâu của phỏng. Thêm vào, nếu thời gian bị phỏng kéo dài lâu, sẽ khó điều trị, và đây cũng là yếu tố quan trọng trong viêc chăm sóc chữa phỏng.

Phỏng vì nước sôi phần lớn ở ngoài da. Còn phỏng do điện giựt hay hóa chất tạt vào da sẽ ăn xâu dưới làn da. Con nít hay các cụ già thường bị loại phỏng nặng.

Phỏng nhẹ ngoài da biểu bì chỉ bị hư hại nhẹ, nhưng vết thương rất đau đớn. Vết phỏng khô, da đỏ lợt, có bọng nước. Khoảng 7 tới 14 ngày sau, vết phỏng sẽ lành và không để lại thẹo.

Vết phỏng ngoài da có thể làm hư biểu bì và hư gốc của lông hay tóc, móng tay chân, tuyến mồ hôi, và thần kinh súc giác. Vết phỏng xâu có thể đỏ hơn, nổi bọng nước, da ẩm như có nước. Vết phỏng làm đau đớn là bởi giây thần kinh cảm giác bị kích thích hay bị hư. Phỏng sẽ lành trong 14-21 ngày và để lại vết thẹo mờ, nhưng vết phỏng đỏ có thể kéo dài cả tháng, tồn tại chẳng bao giờ phai.

Nếu bị phỏng nặng và xâu hơn sẽ làm da lợt và có nhiều bọng nước lớn. Da biểu bì tất nhiên bị hư, móng chân tay bị loạn dưỡng, lông tóc bị cháy, hạch tuyến mồ hôi và chất nhờn hết hoạt động. Vết thẹo nhăn nheo.

Nếu bị phỏng nặng hơn nữa làm hư bì, biểu bì, và hư nhiều phần phụ thuộc da khác. Phỏng làm hư mô mỡ dưới da, mô liên kết, mô thịt và đôi khi làm hư xương. Phỏng nặng như vậy phần lớn do điện dựt, do hóa chất hay những thương tích đốt thành tro. Vêt phỏng sẽ có chỗ đỏ, chỗ lợt, chỗ vàng, nâu hay đen như than. Vì phỏng làm hư thần kinh cảm giác nên khi ấn xuống không thấy đau đớn. Phải giải phẫu thay da vì phỏng đã làm hư hại toàn diện.

Khi bị phỏng thì sẽ phải làm gì"
- Phải di chuyển lập tức bệnh nhân ra khỏi vùng gây phỏng. Dâp tắt lửa hay nguyên nhân gây phỏng bằng nước hay chăn mền.
- Gạt rửa chất hóa học khô, rội nứơc liên tục vào chỗ phỏng.
- Nếu mắt bị hóa chất tạt vào phải lâp tức xối nước vào mắt liên tục.
- Tắt cầu chì nếu đang bị phỏng vì điện dựt.
- Kêu 911. Đưa bệnh nhân tới nhà thương cấp cứu.

Sau đó, bệnh nhân cần được di chuyển tới trung tâm chữa phỏng. Vấn đề điều trị phức tạp tùy thuộc vết phỏng lớn, nhỏ, nơi cơ thể bị phỏng hay nếu trong người bị thêm những thương tích nào khác. Ngoài ra còn tùy thuộc tuổi tác, hoặc bệnh nhân có thêm những chứng bệnh trầm trọng. Tất nhiên bị phỏng nặng phải điều trị trong những trung tâm chuyên môn.

Nếu phỏng nhẹ, có thể chữa trong phòng ngoại chẩn hay văn phòng bác sĩ gia đình gồm những loại thuốc thoa như: Mafenide acetate (Sulfanylon 8.5%), Silver sulfadiazine (Silvadene SSD Cream, Thermazene 1% cream) hay Silver Nitrate (0.5% solution). Nhưng việc xác định phỏng nặng hay nhẹ rất quan trọng và cần hỏi bác sĩ.

Muốn tránh phỏng cho trẻ, phải làm gì"
- Không để trẻ nhỏ gần bồn tắm một mình, vì nưóc nóng làm phỏng rất lẹ, trong vài giây.
- Cấm trẻ lại gần lò bếp, lò sưởi hay bàn ủi.
- Không cho trẻ chơi gần hộp quẹt hay đồ bật lửa hút thuốc.
- Không để trẻ gần đồ điện nấu cà-phê hay đồ ăn có giây điện lòng thòng vì trẻ thích dựt giây điện làm đổ vào người.

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khoẻ hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: [email protected]; Điện thoại: (714) 547-3915.

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Rụng tóc trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh là hiện tượng thường gặp. Một khảo cứu đăng năm 2022 trên Menopause ghi nhận hơn phân nửa phụ nữ từ 50 đến 65 tuổi bị tóc thưa hoặc rụng nhiều. Hiện tượng này thường bắt đầu từ nhiều năm trước khi kinh nguyệt chấm dứt. Khi estrogen và progesterone giảm dần còn androgen giữ ở mức cũ, chu kỳ mọc tóc bị xáo trộn: sợi tóc yếu hơn, thời gian mọc ngắn lại, và tóc mới mọc lên chậm hơn. Bác sĩ da liễu Valerie D. Callender cho biết khi estrogen — vốn bảo vệ nang tóc — hạ xuống, androgen bắt đầu gây ảnh hưởng rõ rệt.

Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.

Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.

Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.

Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.

Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết

Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.

Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.

Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”

Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.