Ngay khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Donald Trump đặt thuế quan làm trung tâm trục chính kinh tế – chính trị. Ông hứa hẹn việc tăng thuế nhập khẩu sẽ đưa kỹ nghệ Mỹ hồi hương, khôi phục việc làm cho tầng lớp công nhân, buộc dân chúng ưu tiên hàng nội địa, và nhờ đó nước Mỹ sẽ lấy lại địa vị siêu cường trên cả hai mặt trận kinh tế lẫn ngoại giao. Trong các cuộc vận động quần chúng, ông thẳng thừng tuyên bố: “Thuế quan là phát minh vĩ đại nhất lịch sử loài người.” Giới chuyên gia kinh tế, trái lại, gần như nhất loạt phản đối. Các nhà kinh tế uy tín, từ phái tự do mậu dịch đến phái chủ trương điều tiết, đều chỉ rõ rằng thuế quan đẩy giá hàng nhập khẩu lên cao, kéo theo lạm phát gia tăng; làm giảm giá tr đồng lương thực tế của người lao động; tăng chi phí nguyên liệu đầu vào cho xưởng sản xuất; khiến phần lớn nền công nghiệp Hoa Kỳ rơi vào thế bất lợi trên trường quốc tế. Họ còn cảnh báo thị trường chứng khoán sẽ lao dốc, kinh tế toàn cầu có nguy cơ rơi vào vòng xoáy suy thoái mới

Từ nhiều tuần lễ nay, chiến sự ở Iran đã kéo giá dầu hỏa lên từng nấc, lay chuyển các thị trường tài chánh và làm cho người dân ở hai bên bờ Đại Tây Dương đều phải nhìn bảng giá xăng với một vẻ ngao ngán. Trong bối cảnh ấy, Tổng thống Donald Trump, người chủ động mở màn cuộc chiến, bỗng đòi hỏi các đồng minh Âu Châu phải mang tàu chiến đến giải tỏa eo biển Hormuz, nơi hải quân Iran đang siết lại như một cái cổ chai. Ông trách cứ họ là “vô ơn”, rằng Hoa Kỳ đã “bảo vệ” họ bốn mươi năm nay, nay đến lúc trả nghĩa mà lại làm ngơ. Nhưng nếu nhìn vào thực tế, người ta sẽ thấy các thủ đô Âu Châu có quá nhiều lý do để nói không.

LTS: Một bản tin quốc tế hôm nay đề cập việc Donald Trump Jr. âm thầm khâm phục Andrew Tate, nhân vật mang nhiều tai tiếng về hiếp dâm và buôn người. Điều này phản chiếu thực trạng của thời đại: chính trị và danh vọng hiện phụ thuộc vào thanh thế hơn là giá trị đạo đức. Xã hội nào tôn thờ kẻ khinh miệt phụ nữ và xem quyền lực như món hàng trao đổi, xã hội ấy đã bắt đầu lạc hướng. Dưới đây là tóm lược bài viết của Megan Twohey và Isabella Kwai đăng trên tờ New York Times ngày 10 tháng 11, để bạn đọc tự xét đoán.

Trong năm đầu tiên trở lại Bạch Ốc, Donald Trump không chỉ thay đổi cách Hoa Kỳ trò chuyện với thế giới; ông đổi luôn giọng nói của quyền lực Mỹ. Những gì trước đây phải qua nhiều tầng hội nghị, bản ghi nhớ và bút phê của cả một guồng máy ngoại giao, nay có thể bắt đầu và kết thúc bằng một dòng chữ trên mạng xã hội, hay một cái gật đầu bất chợt trong Phòng Bầu dục. Đối với các đồng minh, đó là sự “linh hoạt” khó lường; đối với những người cầm quyền còn sợ uy lực Hoa Kỳ, đó là thứ quyền lực trần trụi, ít câu nệ thủ tục, coi thế giới như bàn cờ nơi một người chơi duy nhất muốn tự đặt và tự bẻ luật.

Cuối tuần qua, hai sự kiện khiến Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ náo động: một tin nhắn tưởng như gửi riêng nhưng bị công khai của Tổng thống Donald Trump cho Tổng trưởng Tư Pháp Pam Bondi, và vụ Border Czar Tom Homan bị lộ video nhận tiền mặt từ đặc vụ FBI. Cả hai đều bộc lộ mức độ rối loạn, và cho thấy Bộ Tư Pháp đang mất dần uy tín ngay trong lúc chính quyền muốn biến cơ quan này thành công cụ trả thù chính trị.

Khi “biệt phái trưởng” biên giới Tom Homan đáp xuống Minnesota cuối tháng Giêng, ông mang theo nhiệm vụ gỡ một loạt rắc rối đang đè nặng lên chính quyền Tổng thống Donald Trump. Những chiến dịch truy quét di trú bừa bãi, nhiều khi kèm bạo lực, do chỉ huy Biên phòng Gregory Bovino điều khiển đã châm ngòi làn sóng phản đối rộng khắp, kéo mức tín nhiệm của ông Trump về hồ sơ di trú – vốn là “thương hiệu” chính trị của ông – tụt dốc. Nhân viên di trú đã nổ súng bắn chết hai người; các gia đình di dân né chợ búa, phụ huynh giữ con ở nhà, lo sợ những đợt kiểm tra giấy tờ diện rộng có thể cuốn luôn cả người có quy chế hợp pháp lẫn công dân Hoa Kỳ vào lưới.

Trên những triền đồi cát đỏ ven biển Cox’s Bazar, nơi hơn một triệu người Rohingya chen chúc trong các túp lều lợp bạt giữa mưa nắng khắc nghiệt, cô gái mười bảy tuổi tên Hasina ngồi lặng bên chiếc điện thoại cũ trên đó in dòng chữ Forever Young. Với em, đó là vật kỷ niệm cuối cùng còn sót lại từ những ngày đi học – thời gian ngắn ngủi khi tuổi thơ vẫn còn có chỗ trú ngụ trong khu trại tị nạn này. Từ ngày trường học bị đóng cửa vì nguồn viện trợ quốc tế đột nhiên bị cắt, giấc mơ sách vở của em tan rã cùng sự yên ổn mong manh mà gia đình bám víu suốt gần tám năm qua.

Người dân Minneapolis đang liều cả mạng sống để ghi lại những gì đang xảy ra với thành phố của họ. Trong trường hợp của Pretti, cái giá anh phải trả là tất cả. Và chúng ta cần phải tin vào những gì mắt mình nhìn thấy, dẫu rằng “Đảng bảo bạn phải phủ nhận những gì mắt bạn thấy tai bạn nghe."*

Từ thương trường bước vào chính trường, Donald Trump mang theo cùng một thứ nhãn hiệu: tên ông. Trong thời làm ăn, đó là thương hiệu. Nó in lên cao ốc, chai rượu, thịt bít-tết. Đó là lối tiếp thị của một nhà buôn, ồn ào nhưng vẫn còn nằm trong khuôn khổ tư doanh. Nhưng khi người mang thương hiệu ấy đã thành nguyên thủ quốc gia, câu chuyện đổi tính chất. Nó không còn là quảng cáo nữa. Nó là dấu hiệu về quyền lực và về cách người cầm quyền nhìn quốc gia. Trong nhiệm kỳ thứ hai, tên Trump không chỉ là chữ trên tài sản riêng. Nó bước vào cơ quan công quyền: tòa nhà liên bang mang tên ông, băng-rôn treo mặt ông, chương trình của chính phủ in chữ ký ông, phi trường đổi sang tên ông. Tên một người đang dần đi vào các biểu tượng của quốc gia. Đó là điều mà một nền cộng hòa phải cảnh giác.

Những chi tiết mới lộ ra chỉ trong mấy ngày qua, nhờ vào công sức bền bỉ của một số ký giả không chịu buông hồ sơ, cho thấy vụ Epstein – và phần vai của Trump trong đó – còn lâu mới có thể coi là đã xuống màn.