...Obama bắt đầu vung chưởng mạnh thì hậu thuẫn của ông tăng vọt, khiến bà Clinton phải đỡ đòn...
Cuộc tranh cử tổng thống Mỹ ngày càng hấp dẫn qua các màn tố khổ lẫn nhau ngày càng nặng nề giữa các ứng viên cả hai phe Dân Chủ và Cộng Hòa.
Giữa hai chính đảng thì dĩ nhiên có những khác biệt căn bản về đường lối chính sách trị nước an dân, nhưng ngược lại giữa các ứng viên cùng đảng thì những khác biệt về chính sách tổng quát này không đậm nét lắm. Quan trọng là các yếu tố khác như cách thi hành chính sách, kinh nghiệm cá nhân, tư cách, khả năng thực hiện những thay đổi cần thiết, tính đáng tin cậy, v.v….. Hiện nay, chúng ta vẫn còn trong giai đoạn tranh cử sơ bộ giữa các ứng viên cùng đảng, do đó các ứng viên hiện chú tâm vào những yếu tố này nhiều hơn là vào các chính sách lớn.
Ví dụ điển hình là tất cả các ứng viên Dân Chủ đều chủ trương gia tăng các chương trình xã hội y tế và sẽ tài trợ các chương trình đó bằng cách tăng thuế. Nhưng làm cách nào để đồng tiền thuế của dân chúng được sử dụng hữu hiệu nhất" Đó là điều quan trọng hiện nay. Và điều quan trọng này sẽ được quyết định bởi khả năng thực hiện cải cách dựa trên kinh nghiệm chính trị của mỗi ứng viên.
Đó là lập luận của những người đặt nặng vai trò của “kinh nghiệm”.
Dĩ nhiên là khi đặt nặng vai trò kinh nghiệm, những người tự đó tư cho là mình có nhiều kinh nghiệm, như bà Clinton chẳng hạn. Trái lại, những người chưa nhiều kinh nghiệm thì hô hào “ddổi mới”, phải thay đổi. Không thể dựa trên kinh nghiệm cũ - hàm ý là lỗi thời, lạc hậu - mà phải là dựa trên viễn kiến và khả năng phán đoán, như ông Obama chẳng hạn.
Trong đảng Dân Chủ hiện nay, cuộc đấu trí đang đến mức căng thẳng giữa hai ứng viên hàng đầu là hai Nghị sĩ dù sao cũng thuộc loại "junior", đắc cử sau một đồng viện trong cùng đơn vị, đó là Hillary Rodham Clinton và Barack Hussein Obama. Và biến cố gây chú ý là lần đầu tiên Obana đã có vẻ thắng điểm Clinton trong cuộc thăm dò dư luận tại Iowa là tiểu bang sẽ có cuộc đầu phiếu sơ bộ đầu tiên trước một loạt tiểu bang khác để dẫn tới ngày mùng năm tháng Hai, "Ngày Thứ Ba Vĩ Đại"!
Dựa vào việc bà đã từng là đệ nhất “phụ tá” cho chồng khi ông Clinton còn làm thống đốc Arkansas và sau đó làm tổng thống Mỹ, bà Clinton tự cho là người có kinh nghiệm cùng mình về chuyện kinh bang tế thế Mỹ. Do đó là người sẵn sàng và biết cách để đổi mới mọi chính sách hiện hữu, và dĩ nhiên chê ông Obama là tay mơ. Ông Obama bèn đáp lễ, rằng mình cũng kinh nghiệm đầy mình, nhưng là một loại kinh nghiệm khác, không bị hoen ố bởi những thất bại và sai lầm từ trước đến nay như bà Clinton. Do đó, ông sẽ dễ dàng thay đổi qua cái mới và cái hay, chứ không phải đổi mới về cái sai lầm cũ.
Hai người cãi qua tranh lại, chỉ làm dân Mỹ có đôi chút hiểu biết phải cười mỉm chi, vì rõ ràng cả hai bên đều… xạo như nhau!
Không ai chối cãi được sự kiện ông Clinton đã từng làm thống đốc Arkansas trong mười hai năm, và tổng thống Mỹ trong tám năm, và bà vợ ông như vậy đã là đệ nhất phu nhân Arkansas, và sau đó đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ, trong thời gian tổng cộng hai mươi năm.
Nhưng người ta thắc mắc không hiểu tại sao bà lại cho rằng hai chục năm đó đã cho bà dư thừa kinh nghiệm để làm tổng thống Mỹ. Bà là vợ của thống đốc và vợ của tổng thống, chứ có phải là thống đốc và tổng thống gì đâu. Chắc chắn là bà có xiá vào chuyện chính sự quốc gia, làm thầy bàn hay thầy dùi như tất cả các bà vợ đa sự ưa làm, nhưng khó mà cho rằng đó thực sự là “kinh nghiệm”. Một bà vợ ông tướng thỉnh thoảng chắc cũng góp ý với chồng kiểu... “ông ơi, mình mang lính công binh về xây nhà cho đỡ tốn”! Nhưng như vậy không có nghĩa bà này dư thừa kinh nghiệm chỉ huy một cuộc hành quân tác chiến chống địch quân trong rừng.
Thực tế bà Hillary đã được đức lang quân TT Clinton bổ nhiệm làm chủ tịch một tiểu ban đặc nhiệm thành lập năm 1992 để cải tổ hệ thống và chính sách y tế Mỹ. Nhưng ủy ban này thất bại ê chề, phải bị giải tán, và đi vào lịch sử như thất bại lớn nhất của chế độ Clinton khiến đảng Cộng hoà chiếm đa số tại Quốc hội năm 1994. Giờ đây, bà đã dựa trên thất bại ấy để khoe là có kinh nghiệm và bảo đảm lần sau chắc chắn sẽ thành công. Cũng kiểu như anh phi công hứa hẹn với hành khách “Xin quý vị đừng lo, tôi là phi công đầy kinh nghiệm, đã từng làm rớt tàu bay trong chuyến bay trước, nhờ vậy bây giờ tôi biết làm sao đề tàu bay khỏi rớt nữa rồi”.
Nếu có quý độc giả nào có gan lên tàu bay với phi công này thì xin tùy tiện.
Tất nhiên, bà Hillary có thể trả lời - và đã trả lời - rằng ngoài ra, bà có góp ý rấtnhiều với đức ông chồng. Mình có thể tin con người có đầy tham vọng và quyền uy này, rằng bà ta không an phận nội trợ nướng bánh ở nhà - như bà ta đã có lần mỉa mai. Nhưng, trong trường hợp đó, xin đề nghị bà Nghị sĩ trưng bày lại mọi tờ trình lên tổng thống mà có ghi lại vài ba lời vàng ý ngọc của bà. Điều ấy hơi kẹt vì cho tới nay bà từ chối công bố mọi văn kiện của hai người mặc dù đã được yêu cầu. Có những niềm riêng... làm sao dám nói"
Phần mình, ông Obama thì quả thật là nai tơ mới mon men nơi ven rừng nên kinh nghiệm chính trường Mỹ chẳng có gì để vỗ ngực. Nhưng không phải vì vậy mà ông chịu thua.
Ông Obama khoe về vấn đề an sinh thì ông đã có kinh nghiệm sinh hoạt chẵn tròn một năm trong một tổ chức thiện nguyện của cộng đồng Mỹ da màu ở Chicago, kiểu như ủy viên xã hội của Hội Tương Tế Kontum ra tranh cử tổng thống Việt Nam chẳng hạn.
Sau khi tuyên bố sẵn sàng nói chuyện vô điều kiện với bất cứ nhà lãnh đạo nào trên thế giới, kể cả mấy trự độc tài kẻ thù của Mỹ như tổng thống Iran, thì ông Obama bị chê là ngây thơ, thiếu kinh nghiệm giao dịch quốc tế. Ông vội vã khoe đã từng sống ở Indonesia bốn năm, và kinh nghiệm sống ở nước ngoài này đã giúp ông hiểu rõ mọi khúc mắc của chính trị quốc tế. Ai nghe lời nói này cũng đều phải khâm phục ông Obama quả là... thần đồng hiếm có.
Obama sống ở Indonesia từ năm lên sáu đến năm lên 10. Ở cái tuổi đó, tất cả chúng ta còn lo bắn bi, đá cầu, hay nhẩy giây, vậy mà ông Obama đã biết lợi dụng những năm thơ ấu ở nước ngoài đó để “nắm bắt” hết những khúc mắc chính trị quốc tế. Còn gì đáng phục hơn"
Nói về “ddổi mới” thì đây không phải lần đầu các chính khách ra tranh cử hứa hẹn đổi mới. Từ hơn hai ngàn năm trước Thiên Chúa, các dân biểu Hy Lạp khi ra tranh cử cũng đã biết ca bài đổi mới này rồi.
Khi bà Clinton hô hào “ddổi mới” thì bị ngay các đồng chí Dân Chủ đặt vấn đề:
Bà đã từng ủng hộ Bush đánh Iraq, và hiện nay, tuy đòi hỏi phải rút quân Mỹ về, nhưng nhất định không chịu ấn định ngày giờ dứt khoát. Cũng chẳng khác gì lập trường của Bush cho lắm. Thế thì có gì thay đổi"
Bà tính hủy bỏ những cắt giảm thuế do Bush ban hành đối với giới “nhà giàu”, nhưng không chấp nhận tăng thuế quy mô đối với giới trung lưu như Obama chủ trương. Như vậy thì lấy tiền đâu ra để cải cách an sinh, y tế…"
Bà chủ trương cố gắng cân bằng lại ngân sách bằng cách tiết giảm tối đa chi tiêu của nhà nước. Có phải là lại trở về mô thức trị nước kiểu vô vi, nghĩa là “không làm gì cả”, của ông chồng hay không" Như vậy thì thay đổi ở đâu"
Bà cũng là người có nhiều quan hệ mật thiết và nhờ vả nhiều vào giới tài phiệt và các đại tổ hợp kinh doanh, như vậy thì, như ông John Edwards tố cáo, bà chỉ thay thế tài phiệt Cộng Hòa bằng tài phiệt Dân Chủ thôi. Có gì mới"
Ông Obama dĩ nhiên có nhiều tự do hơn trong vấn đề hứa hẹn thay đổi. Từ trước đến giờ ông chưa làm chuyện gì cả thì tất nhiên bất cứ làm chuyện lớn nhỏ gì thì cũng đều là mới lạ và có… cải cách rồi. Cải cách được việc hay không là chuyện chẳng ai tiên đoán được. Đến khi biết được thì đã quá muộn, ông Obama đã là tổng thống rồi.
Nói về tư cách cá nhân thì bà Clinton bị ông Obama chỉ trích vì lập trường bất nhất, mập mờ, một người tráo trở, thủ đoạn và xảo quyệt không thua gì Nixon ngày xưa. Một hình ảnh tương phản với hình ảnh thư sinh ngây ngô Obama mà bà Clinton đang cố vẽ ra. Đảng viên Dân Chủ có một lựa chọn khá rõ ràng rồi.
Nhưng quan trọng hơn nữa, bà Clinton bị tố cáo là… nói chuyện sao mà nghe giống như… Bush! Từ chuyện cẩn trọng rút quân khỏi Iraq đến giảm chi tiêu Nhà Nước và không tăng thuế giới trung lưu, cũng như chuyện ưu đãi giới tài phiệt, sao mà có vẻ giống chủ trương của Bush quá.
Trong tuần qua, TT Bush lên tiếng đoán mò là chắc chắn bà Clinton sẽ đắc cử, đại diện cho phe Dân Chủ và bà sẽ là một địch thủ đáng ngại nhất cho phe Cộng Hòa. Đây là lần thứ hai ông Bush lên tiếng như vậy. Có người nhận định Bush làm như vậy để cảnh giác và khích động mấy anh bảo thủ Cộng Hòa đang hận thù bà Clinton đến tận xương tủy.
Nhưng cũng có người cho rằng ông Bush thực sự đang vận động cho bà Clinton vì xét cho cùng, trong đám ứng viên Dân Chủ, bà có nhiều điều tuy khác ý nhưng tương đối - tương đối thôi - lại gần với Bush và đảng Cộng Hòa nhất. Đối với Bush và mấy anh bảo thủ Cộng Hòa, bà Clinton thật là con người đáng ghét và cần truy diệt, nhưng nếu không diệt được thì ít nhất lập trường chính trị của bà Clinton cũng đỡ thiên tả hơn mấy vị Obama hay Edwards. Chưa kể là trong ngần ấy ứng viên Dân chủ, Hillary Clinton là người có tỷ lệ "đáng ghét" cao nhất. Nên rất dễ cho đảng Cộng Hoà xoay trở.
Cuộc chiến giữa bà Clinton và ông Obama ngày càng hào hứng, và chắc chắn sẽ còn hào hứng hơn nữa. Lý do giản dị là dân Mỹ có vẻ khoái những màn đánh nhau càng tàn bạo càng tốt, theo đúng truyền thống cao bồi Mỹ. Sau khi ông Obama bắt đầu vung chưởng mạnh thì hậu thuẫn của ông tăng vọt, khiến bà Clinton phải đỡ đòn, đánh mạnh trở lại.
Hy vọng các ứng viên tiếp tục mạnh tay lột áo nhau để chúng ta có dịp biết nhiều, biết rõ hơn về họ.
20-11-07
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình