TỈNH LONG AN
Tỉnh Long An, diện tích 4.500 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.449.000 người, mật độ 323 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Miên, Hoa... Gồm có: Thành phố Tân An và 13 huyện: Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Thạnh, Tân Trụ, Thạnh Hóa, Thủ Thừa, Vĩnh Hưng, Tân Hưng. Tỉnh lỵ ở thành phố Tân An. Long An bắc giáp Tây Ninh và Cao Miên, tây giáp Đồng Tháp, nam giáp Tiền Giang, đông giáp Sài Gòn. Nhiệt độ trung bình 27 độ C. Long An ruộng đồng màu mỡ, kinh tế phát đạt, giao thông thuận tiện. Tỉnh có hai sông lớn: Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây. Kênh lạch khắp nơi.
Lịch sử tỉnh Long An: Sau khi Pháp chiếm trọn Nam Kỳ, chia 6 tỉnh cũ ra thành 21 tỉnh. Tỉnh Gia Định tách ra để thành lập 3 tỉnh mới là: Tỉnh Tân An, Tây Ninh và Chợ Lớn; tỉnh Định Tường tách ra làm 3 tỉnh mới là: Tỉnh Mỹ Tho, Gò Công, Sa Đéc. Đất đai của Long An ngày nay, vào thời đó thuộc tỉnh Tân An, Chợ Lớn và một phần Sa Đéc. Ngày 24-8-2009, thành lập thành phố Tân An thuộc tỉnh Long An.
Long An có nhiều chùa như: Kim Cang, Linh Sơn... Chùa Tôn Thạnh ở huyện Cần Giuộc là chùa cổ nhất ở Long An, xây năm 1808, nơi đây có bia kỷ niệm nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.
Di tích Bình Tả ở huyện Đức Hoà, cụm di tích gồm có: Gò Xoài, Gò Đồn, Gò Năm Tước, khi khai quật thấy có đồ xưa của Phù Nam, tượng thần Siva, Vinu; linh vật Yoni, Linga của Bà La Môn giáo. Chữ Phạn cổ trên tấm vàng mỏng, ghi kinh Phật giáo.
Tỉnh Long An có lăng mộ Nguyễn Huỳnh Đức (1748-1819), ông phò Nguyễn Ánh, lập được nhiều chiến công hiển hách. Năm 1816, ông làm tổng trấn Gia Định. Sau khi ông mất, được lập lăng mộ, triều đình truy tặng chức Thái Phó Quận Công.
Khu sinh thái Đồng Tháp Mười, thuộc các huyện: Mộc Hóa, Vĩnh Hưng, Thạnh Hóa và Tân Thạnh, dùng thuyền để vào rừng tràm rộng bạt ngàn, mùa tràm trỗ hoa, hương thơm thoang thoảng, lưa thưa trên mặt nước là hoa sen, hoa súng khoe màu rực rỡ.
Long An cây cối sum sê, ở huyện Châu Thành nổi tiếng về thanh long và dưa hấu, những loại trái này có hương vị ngọt mát. Tại thành phố Tân An, có vườn hoa kiểng Thanh Tâm, với nhiều cây kiểng Bon Sai đã trên 100 tuổi. Làng trống Bình An ở huyện Thủ Thừa, qua nhiều thế hệ nổi tiếng. Muốn làm trống tốt, phải chọn da trâu trên 10 tuổi, biết cách căng mặt trống. Thợ kinh nghiệm trên 10 năm, mới đủ khả năng chuốt bào da trâu đúng độ mỏng yêu cầu khác nhau từ tâm mặt trống đến vành, tiếng trống mới thanh rền, vang xa.
Long An, Vàm Cỏ hai sông
Lúa vàng ngào ngạt, ruộng đồng thênh thang
.
Cảm tác: Non nước Long An
Long An Vàm Cỏ, có hai sông(*)
Giáp giới Sài Gòn ở phía đông
Kinh tế vững vàng, đồ sộ phố
Ruộng vườn tươi tốt, phẳng phiu đồng
.
Chùa Tôn Thạnh, toả ngạt ngào hương
Đồ Chiểu náu nương chốn Phật đường
Cửa Phật văn thơ, mài miệt viết
Vân Tiên tích truyện, đậm đà thương
.
Gò Xoài, Bình Tả ở Long An
Khai quật tìm tòi thấy rõ ràng
Chữ Phạn xa xưa, còn dấu tích
Phù Nam, vĩnh viễn mất giang san!
.
Nguyễn Huỳnh Đức, phò trợ Gia Long
Quang phục giang sơn, sốt sắng lòng
Lăng miếu rỡ ràng, hình cổ kính
Hương thơm nghi ngút, khói bềnh bồng
.
Long An cây cối thật sum sê
Đi đến Tân An hết muốn về
Cây cảnh bon sai, nhìn đẹp đẽ
Thanh long, dưa hấu thấy tràn trề
.
Bình An làm trống, tiếng tăm thanh
Khéo léo chuốc bào, thợ thập thành
Tiếng trống âm thanh, nghe giục giã
Long An cảnh sống, thật an lành
__________
(*) - Sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây.
Nguyễn Lộc Yên
Tỉnh Long An, diện tích 4.500 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.449.000 người, mật độ 323 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Miên, Hoa... Gồm có: Thành phố Tân An và 13 huyện: Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Thạnh, Tân Trụ, Thạnh Hóa, Thủ Thừa, Vĩnh Hưng, Tân Hưng. Tỉnh lỵ ở thành phố Tân An. Long An bắc giáp Tây Ninh và Cao Miên, tây giáp Đồng Tháp, nam giáp Tiền Giang, đông giáp Sài Gòn. Nhiệt độ trung bình 27 độ C. Long An ruộng đồng màu mỡ, kinh tế phát đạt, giao thông thuận tiện. Tỉnh có hai sông lớn: Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây. Kênh lạch khắp nơi.
Lịch sử tỉnh Long An: Sau khi Pháp chiếm trọn Nam Kỳ, chia 6 tỉnh cũ ra thành 21 tỉnh. Tỉnh Gia Định tách ra để thành lập 3 tỉnh mới là: Tỉnh Tân An, Tây Ninh và Chợ Lớn; tỉnh Định Tường tách ra làm 3 tỉnh mới là: Tỉnh Mỹ Tho, Gò Công, Sa Đéc. Đất đai của Long An ngày nay, vào thời đó thuộc tỉnh Tân An, Chợ Lớn và một phần Sa Đéc. Ngày 24-8-2009, thành lập thành phố Tân An thuộc tỉnh Long An.
Long An có nhiều chùa như: Kim Cang, Linh Sơn... Chùa Tôn Thạnh ở huyện Cần Giuộc là chùa cổ nhất ở Long An, xây năm 1808, nơi đây có bia kỷ niệm nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.
Di tích Bình Tả ở huyện Đức Hoà, cụm di tích gồm có: Gò Xoài, Gò Đồn, Gò Năm Tước, khi khai quật thấy có đồ xưa của Phù Nam, tượng thần Siva, Vinu; linh vật Yoni, Linga của Bà La Môn giáo. Chữ Phạn cổ trên tấm vàng mỏng, ghi kinh Phật giáo.
Tỉnh Long An có lăng mộ Nguyễn Huỳnh Đức (1748-1819), ông phò Nguyễn Ánh, lập được nhiều chiến công hiển hách. Năm 1816, ông làm tổng trấn Gia Định. Sau khi ông mất, được lập lăng mộ, triều đình truy tặng chức Thái Phó Quận Công.
Khu sinh thái Đồng Tháp Mười, thuộc các huyện: Mộc Hóa, Vĩnh Hưng, Thạnh Hóa và Tân Thạnh, dùng thuyền để vào rừng tràm rộng bạt ngàn, mùa tràm trỗ hoa, hương thơm thoang thoảng, lưa thưa trên mặt nước là hoa sen, hoa súng khoe màu rực rỡ.
Long An cây cối sum sê, ở huyện Châu Thành nổi tiếng về thanh long và dưa hấu, những loại trái này có hương vị ngọt mát. Tại thành phố Tân An, có vườn hoa kiểng Thanh Tâm, với nhiều cây kiểng Bon Sai đã trên 100 tuổi. Làng trống Bình An ở huyện Thủ Thừa, qua nhiều thế hệ nổi tiếng. Muốn làm trống tốt, phải chọn da trâu trên 10 tuổi, biết cách căng mặt trống. Thợ kinh nghiệm trên 10 năm, mới đủ khả năng chuốt bào da trâu đúng độ mỏng yêu cầu khác nhau từ tâm mặt trống đến vành, tiếng trống mới thanh rền, vang xa.
Long An, Vàm Cỏ hai sông
Lúa vàng ngào ngạt, ruộng đồng thênh thang
.
Cảm tác: Non nước Long An
Long An Vàm Cỏ, có hai sông(*)
Giáp giới Sài Gòn ở phía đông
Kinh tế vững vàng, đồ sộ phố
Ruộng vườn tươi tốt, phẳng phiu đồng
.
Chùa Tôn Thạnh, toả ngạt ngào hương
Đồ Chiểu náu nương chốn Phật đường
Cửa Phật văn thơ, mài miệt viết
Vân Tiên tích truyện, đậm đà thương
.
Gò Xoài, Bình Tả ở Long An
Khai quật tìm tòi thấy rõ ràng
Chữ Phạn xa xưa, còn dấu tích
Phù Nam, vĩnh viễn mất giang san!
.
Nguyễn Huỳnh Đức, phò trợ Gia Long
Quang phục giang sơn, sốt sắng lòng
Lăng miếu rỡ ràng, hình cổ kính
Hương thơm nghi ngút, khói bềnh bồng
.
Long An cây cối thật sum sê
Đi đến Tân An hết muốn về
Cây cảnh bon sai, nhìn đẹp đẽ
Thanh long, dưa hấu thấy tràn trề
.
Bình An làm trống, tiếng tăm thanh
Khéo léo chuốc bào, thợ thập thành
Tiếng trống âm thanh, nghe giục giã
Long An cảnh sống, thật an lành
__________
(*) - Sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây.
Nguyễn Lộc Yên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình