Hôm nay,  

Thiền Và Tù Nhân

31/07/201500:00:00(Xem: 5208)

Qua hơn 20 bài nghiên cứu trước đây, độc giả hẳn còn nhớ, Thiền đi đến đâu đem an lạc hạnh phúc đến đó. Bài nầy sẽ cung cấp các tiết mục cần thiết khác: Tại sao phải dạy thiền cho tù nhân? Sáu điều nên biết. Lợi ích của Thiền trong lãnh vực nầy. (a) (a)

A

TẠI SAO PHẢI DẠY THIỀN CHO TÙ NHÂN? (1)

Đời sống của một tù nhân luôn luôn bị biệt lập với bên ngoài. Không bạn hữu không thân nhân. Không có quyền tự do đi lại hoặc muốn làm gì tùy ý. Cuộc sống không những hoàn toàn bị cô lập và căng thẳng tột độ, mà còn, bị khai thác và lợi dụng bởi một số chế độ mà tù nhân đang bị giam giữ.

Nhà tù thường ồn ào do tiếng la hét của các tội phạm. Cửa phòng bị đóng rầm rầm. Máy điều hòa cũ kỹ tiếng động cơ kêu inh ỏi. Đó là chưa nói đến việc, nhân viên giám thị và tù nhân ra vào phòng một cách huyên náo, ngay cả tại phòng Thiền. Các tệ hại nầy tác động không ít đến tâm tính và hệ thần kinh của những người trong đó.

Đời sống của tù nhân đầy giẫy chuyên quyền độc đoán và bị đối xử thậm tệ.

Các người cùng phòng không, hoặc có rất thô thiển một chút riêng tư. Phòng quá chật hẹp, ồn ào, huyên náo, nghèo nàn. Nhiều khi một tù nhân bất hạnh phải chia với 7 người khác một phòng quá chật hẹp, khó có thể ngủ được.

Cùng lúc, các bạn chung phòng có cơ hội để nghĩ và nhìn lại chính mình với những câu hỏi: Tại sao tôi phải vào đây? Tôi làm gì sai? Làm sao để thay đổi?

Tâm trạng nầy đưa một số tù nhân đến với tôn giáo, ngay cả đến với những lãnh vực tâm linh mà họ chưa hề biết đến. Nhiều người bị cuốn hút vào kỷ thuật Thiền. Vì kỷ thuật nầy có thể giúp họ đối phó với những căng thẳng, đổi thay tâm tính và cuộc đời.

Một số người theo đạo Phật, vào các trại tù, và hy vọng sử dụng phương tiện Thiền để chuyển hóa điều mà họ thấy có hiệu quả trong tiến trình tu tập. Các người tình nguyện thường phát biểu, chúng tôi cố gắng hết mình, dùng từ bi làm phương châm hành động và làm việc vì lợi ích của số đông.

Có người tâm sự, dạy Thiền trong trại tù là một trong những phần thưởng mà họ từng thực hiện trong cuộc đời. Có người phát biểu, tiếp xúc với nhiều người còn là tù nhân, nhưng trong họ cũng không thiếu những con người đặc biệt khác thường. Tâm hiền hòa, thông minh, kiên nhẫn, ân cần và khuôn mặt khả ái trong bất hạnh, làm cho tôi cảm thấy mình xấu hổ. Nhưng điều ấy cũng khuyến khích tôi thực hành thiền nhiều hơn cho chính mình. Ông ta nói thế.

Đó là một trong những kinh nghiệm sáng chói để thấy được rằng, không thể định nghĩa một người bằng cái xấu nhất mà họ đã phạm trong cuộc đời. Một người có thể phạm tội khủng khiếp nhưng cũng có thể có cơ hội để được tốt hơn.

Nhiều tình nguyện viên dạy Thiền tâm sự, tôi từng biết nhiều phạm nhân nhờ Thiền mà họ chuyển từ những tên đấu đá khủng khiếp trên đường phố thành những người dịu hiền bảo vệ những bạn tù yếu kém hơn.

Tôi đã từng thấy những phạm nhân phát triển tính kiên nhẫn để vượt qua những hoàn cảnh khó khăn.

Tôi cũng chứng kiến những người đã từng dao búa, nhưng nhiều lúc họ rất dịu dàng và quan tâm đến người khác.

Tóm gọn, tôi thấy những người từng phạm bất cứ những tội ác nào mà họ muốn - họ có thể ví như “con thú” hoặc hơn thế nữa – nhưng rồi cũng có thể trở thành những người tốt nhờ Thiền.

B

SÁU ĐIỀU NÊN BIẾT TRƯỚC LÚC HƯỚNG DẪN THIỀN TRONG NHÀ TÙ (2)

(Guidance for teaching Meditation in Prison).

1. Việc quan trọng đầu tiên là nhớ tên các tù nhân. Và gọi họ bằng tên mà người trong gia đình họ thường gọi hằng ngày. Điều nầy tù nhân cảm thấy thân mật hơn.

2. Thành thật và thực tế thay vì nói dối. Câu hỏi nào, ta không trả lời được nên thành thật thay vì “chế biến”. Người tù không những sẽ đánh giá chúng ta qua lời nói, hành động mà ngay cả con tim của ta. Do vậy, thành thật, thực tế là điều mà người hướng dẫn nên có.

3. Chào đón họ một cách niềm nở, bắt tay nếu có thể. Mỉm cười và đôi mắt từ hòa. Lắng nghe những điều họ muốn được người khác hiểu và chia sẻ.

4. Không nên dành nói một mình mà biết lắng nghe. Có nhiều người kém học vấn, khác ngôn ngữ, khác văn hóa. Do vậy, ta phải lắng nghe và biết kiến thức của họ. Nhưng cũng không thiếu những người văn chương chữ nghĩa và kiến thức hơn ta, nhất là các tù nhân khác chủng tộc, khác ngôn ngữ. Ta nên kính trọng và tìm hiểu.

5. Tìm một điểm nào đó trong mỗi tù nhân mà ta có thể quý mến. Nhưng cẩn thận, không nên đi quá xa. Họ rất nhạy bén về những suy tư mà chúng ta có thể có về họ.

6. Tránh gọi họ là tù nhân hay người ở tù, Mà có thể gọi những người trú nơi đây, hoặc những người bận áo màu xanh lơ.

KẾT QUẢ VIỆC DẠY THIỀN CHO TÙ NHÂN

Ích lợi của Thiền trong trại tù là điều hiển nhiên. Qua các thí nghiệm của nhiều tổ chức cho thấy điều đó. Bài báo trên Washington Post, một lần nữa, muốn độc giả nhìn thấy ích lợi của Thiền trong trại tù qua người hướng dẫn, và cảm niệm từ các học viên thực hành Thiền.

Tác giả, bà Amanda Abrams tường thuật trên tuần báo “The Washington Post”, 27.2.2014. Bà viết, trong căn phòng không có cửa sổ, tám người đàn ông bận đồng phục màu xanh ngồi yên lặng đợi bà (Abrams) hướng dẫn Thiền. Bà yêu cầu họ “Thở sâu, đôi mắt nhắm lại” (Take a deep breath, and let your eyes close) và làm giống như bà đang làm. Ngồi thẳng lưng nhưng thư giãn, hai vai thả lỏng, khuôn mặt thư thái. Ngồi trên ghế nhựa cứng. Một số đã chú ý tập trung, số khác vẫn thả lỏng nhưng tất cả đều nghiêm trang. Bà tiếp “bắt đầu tập trung vào hơi thở. Giản dị dõi theo cảm giác nhẹ nhàng của hơi thở vào, hơi thở ra qua lỗ mũi. Lồng ngực phồng, xẹp. Ý nghĩ thường chạy bậy nhưng không sao. Cứ để chúng đi, ta nhẹ nhàng đem chúng trở về với hơi thở.

Đây là ngày đầu tôi làm thầy giáo dạy Thiền cho tù nhân. Tôi rất lo âu và sợ hãi cho tánh mạng của mình. Nhưng rất may, tôi gặp ông Craig Ehrlich, người dạy Thiền lâu năm trong nhà tù. Tôi đi với ông đến một nhà tù khác, có chừng 25-45 người, hầu hết là người da đen. Trong số họ, có nhiều người đã từng được hướng dẫn Thiền, và am hiểu Thiền. Một tù nhân nói “Thiền là học để biết về chính mình”. “Ta tập trung chú ý vào hơi thở hay vào một đối tượng trên cơ thể mình, hoặc tiếng (sound) xung quanh, và vượt ra khỏi vòng bị trói buộc vào những ý nghĩ lung tung. Điều nầy giúp ta thấy sự vật rõ ràng hơn và biết rõ mình hơn”.


Dưới đây là ý kiến của một số tù nhân khác, sau khi được hướng dẫn những khóa Thiền trong nhà tù.

- Deacon (hầu hết các tù nhân sử dụng tên ký hiệu hay tên cha mẹ đặt) phát biểu “Tôi sẽ sống tốt hơn. Tôi đã viết trên nhật ký của mình ngay đêm ấy. Tôi cần học và thực tập Thiền nhiều hơn nữa.”

- Zio mếu máo mô tả với sự xúc động “Tôi bắt đầu cảm thấy tội lỗi vì hành động nghiện ngập hút xách của tôi mà phải bị tù. Tôi không thể có mặt trong ngày sinh nhật của đứa con gái”.

Ehrlich, người dạy Thiền, hỏi Zio và các đồng bạn, Chúng ta sẽ làm gì lúc cảm thấy muốn trở lại hành động uống rượu say sưa và hút ma túy…? Ehrlich tự trả lời Thiền giúp chúng ta có quyết định tốt hơn giữa hành động và phản ứng chống lại. Chúng ta gọi đó là giây phút “ngập ngừng thần thánh” (the sacred pause) trong việc chọn lựa. Điều đó sẽ giúp chúng ta không trở lại thói quen tai hại”.

- Ông Action, một tù nhân khác trong lớp Thiền, phát biểu, “đó là vấn nạn của tôi. Đôi lúc như chớp; tôi không kiểm soát được”.

Một số chia sẽ khác từ Hội Tăng Già trong nhà tù tại Mỹ (Prison Sangha) do nhà thơ Huyền Lam (bang Washington State) tường thuật, được tim thấy trên một số e-mail cá nhân:

- Robert - 23 tuổi: “Tôi thật sự thay đổi rất nhiều từ khi vào trại giam. Trước đây tôi rất dễ kích động đánh lộn, nhưng từ ngày tôi thực tập thiền, tôi cảm thấy an lạc. Bây giờ rất khó kích động hoặc làm tôi nổi giận. Thiền và lời Phật dạy đã thay đổi tôi hoàn toàn”.

- James - 41 tuổi: “Trước đây tôi lúc nào cũng giận dữ và sẵn sàng đánh người. Nhưng tôi quyết định khi ra tù tôi không muốn như thế. Tôi thử tập thiền để đối trị giận dữ và quả thật đã giúp tôi rất nhiều. Tôi đã học cách quán chiếu khi sân hận nổi lên và từ từ kiểm soát được cảm xúc của mình. Tôi ước mong có nhiều bạn tù tham gia vào chi hội hơn nữa, vì Phật giáo đã đem lại lợi ích cho tôi”.

- Lidarius - 24 tuổi: “Chúng tôi gây ra tội ác thường do hoàn cảnh sống khắc nghiệt, không được giáo dục, hoặc không kềm chế được tham lam, sân hận. Bây giờ tôi đã biết cách mỗi ngày dành thì giờ để thiền theo dõi hơi thở của mình, bỏ qua mọi chuyện. Chính bỏ qua mọi chuyện lại tạo những điều lành đến với tôi”.

- Sisi - 34 tuổi: “Mấy người bạn tù hỏi tôi làm cái gì thế? Tôi bảo rằng tôi muốn dành thời gian cho riêng tôi. Mà thật sự là như thế! Tôi dành thì giờ cho nội tâm của tôi! Và trong nội tâm của mọi người đều có chất thiện. Chẳng qua có người chọn con đường sai vì quên đi nội tâm. Dành thời gian để biết về nội tâm, thật sự làm tôi cảm thấy rất an lành”.

Trong những năm gần đây, khoa học gia cho thấy Thiền làm tăng hệ miễn nhiễm, tăng chất xám trong bộ não, kết nối các đường giây thần kinh – đó là chưa nói đến việc làm tăng trưởng hạnh phúc, giảm căng thẳng, cải tiến sự tập trung chú ý và gia tăng lòng từ bi. Điểm chính của các lớp Thiền trong tù là cung cấp cho họ dụng cụ để thay đổi thói quen và cuộc sống. Nhưng có thật như vậy không? Bài báo viết.

Người tốt nhất để trả lời câu hỏi nầy là ông Fleet Maull. Người sáng lập Học viện Nhà tù Chánh Niệm Providence. Ông Maull đã ở tù suốt 14 năm. Từ nơi đây, 24 năm trước, ông trở thành người dạy Thiền cho các tù nhân. Tổ chức của ông đã nghiên cứu và huấn luyện hơn 185 nhóm để dạy Thiền cho các tù phạm. Càng lúc càng có nhiều người bên ngoài muốn Thiền được đem vào nhà tù. Hơn 2.4 triệu phạm nhân được hướng dẫn Thiền trong 50.000 nhóm khác nhau.

Ông Maull nói, “Chúng tôi có cả đống hồ sơ cho thấy Thiền có khả năng cải thiện con người.”

Theo thông tin trên mạng điện tử toàn cầu, nước Mỹ có số phạm nhân cao hơn bất cứ quốc gia nào (The U.S. has the highest incarceration rate of any country). Con số nầy gia tăng liên tục từ thập niên 1980. Hiện nay có trên 2.4 triệu tội phạm.

Số tội phạm mãn hạn được thả ra, thì có đến 50% trở lại nhà tù sau 3 năm.

Theo tổ chức David Lynch Foundation, mỗi năm nhà nước phải chi tiêu 52 tỉ mỹ kim cho các nhà tù.

Giữa năm 1982 và 1984 chương trình TM được dạy cho ban Giám đốc và các tù nhân trong tất cả sáu Trung tâm Cải tạo tại bang Vermont (5), Mỹ.

Mặc dù chỉ cần 15-20 phút ngày hai lần, nhưng Thiền có khả năng làm giảm căng thẳng cho tù nhân, chuyển đổi tâm sinh lý và thái độ, giảm lòng thù hận, giảm gây hấn, lo âu, mất ngủ, loạn thần kinh (insomnia, neuroticism), phát triển tính tự trọng, thuyên giảm tình trạng tái phạm của tù nhân.

Ước lượng sự tái phạm giảm khoảng từ 35-40 % (Rates of reduction in recidivism varied from 35 to 40%).

KẾT LUẬN

Một ngày tại tù bằng ngàn năm tại ngoại. Môi trường ấy cho thấy tâm trạng chán chường, phiền não, buồn rầu, mất ngủ, căng thẳng, phát sinh đủ thứ bệnh, đã cướp đi phần lớn cuộc sống của những người trong vòng lao lý.

Nhưng may thay, Thiền được công nhận là một phương thức rất hữu hiệu giúp những người tù ý thức được chính mình, tự cải tiến cuộc sống và tránh tái phạm sau khi được trả tự do.

Mong sao xã hội ngày càng ít người phạm pháp. Và chế độ nhà tù được đối xử tử tế hơn để mỗi tù nhân có nhiều cơ hội tái lập cuộc đời. Điều nầy cũng góp phần vào việc giảm thiểu ngân sách chi tiêu của nhà tù trong cả nước.

VÀI GỢI Ý

1. Mô tả vài điều bất cập trong nhà tù.

2. Tâm trạng của các tù nhân.

3. Kể một số ích lợi của Thiền đối với người bị cải tạo.

4. Tại sao thiền có thể chuyển hóa đời sống của các phạm nhân?

5. The sacred pause là gì?

Hồng Quang

24.7.2015

Tài Liệu Tham Khảo

(a) https://www.google.com/search?q=Photos+and+Images+of+Prisons+in+the+USA+?&rlz=1C1CHYD_enUS594US596&espv=2&biw=1280&bih=869&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0CB0

(1) http://www.wildmind.org/applied/meditation-in-prisons/why-teach-meditation-in-prison.

(2) https://www.upaya.org/2011/09/guidance-for-teaching-meditation-in-prison/.

(3) http://www.washingtonpost.com/lifestyle/magazine/she-was-teaching-meditation-to-inmates-would-it-help-them/2014/02/27/46919a52-642e-11e3-91b3-f2bb96304e34_story.html.

By Amanda Abrams and Illustrations by Vivienne Flesher Feb. 27.2014.

(4) From Wikipedia, the free encyclopedia. July 2015
http://www.istpp.org/rehabilitation/page_06.html

(5) Benefits of the Transcendental Meditation (TM). Program® for Inmates.

Vào tối ngày 24/7/2026, khách sạn Waldorf Astoria ở Washington, D.C. trở thành rạp xiếc vĩ đại nhất thế giới. White House Correspondents' Dinner (WHCD) lần hai được tạo ra đúng với bản chất của rạp thủ đô: an ninh thắt chặt, trang phục đen trang trọng, và nhân vật chính xuất hiện trong kịch bản ai cũng biết trước. Ngay cả theo những tiêu chuẩn đã quen thuộc nhất, sự xuất hiện và màn trình diễn của Donald Trump tại bữa tiệc WHCD tối thứ Sáu vừa qua vẫn vượt mức kỳ lạ. Chính Trump cũng tự nhận: "Đây không phải là một buổi tối dễ chịu gì, với tất cả những giải thưởng đó. Tôi có được quyền lên tiếng không?" Nối tiếp sau đó là những lời lăng mạ, dối trá, những nỗ lực pha trò thấp kém, nhạt nhẽo, nhạt như món tráng miệng dành cho người ăn
*** Khi bài viết này vừa hoàn thành, Ngũ Giác Đài đã cập nhật lại dữ liệu về thương vong trong chiến tranh, ghi nhận thêm hơn 140 trường hợp bị thương và trả về tên của bốn binh sĩ tử trận do các cuộc tấn công của Iran vào tuần trước. Tuy nhiên, Ngũ Giác Đài không cho họ chết trong chiến dịch Operation Epic Fury – tức cuộc chiến Iran do Trump khởi xướng – mà thay vào đó là một hạng mục mới có tên “Overseas Operations” áp dụng từ ngày 7/7. Sửa chữa cuộc chiến thì khó. Sửa một trang web thì quá dễ.
Khoảng 250 năm trước, không ai có thể đoán được rằng Hiến pháp mới của Mỹ, vốn đang gây tranh cãi gay gắt vào thời điểm đó, sẽ tồn tại trong nhiều thế kỷ. Và chỉ có rất ít người tin rằng các nỗi sợ hãi mà nhiều người phản đối Hiến pháp vào lúc đó có thể sau này trở thành sự thật. Cho đến nay, lịch sử Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ đã được xem như một sự xác nhận về thành công to tát mà Hiến pháp dân chủ đầu tiên trong thời hiện đại đại diện trong lịch sử thế giới. Nhưng kể từ nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump, nhiều phản đối đã được đưa ra trong thế kỷ 18, thế kỷ chống lại Hiến pháp, một lần nữa lại mang tính thời sự một cách đáng ngạc nhiên...
Làm thơ, viết truyện, soạn kịch, soạn nhạc, hay vẽ... chúng ta sáng tác, có thể hoàn toàn không mượn từ người xưa? Hiển nhiên là chúng ta đã học từ rất nhiều vị thầy, từ ca dao, từ truyện cổ tích, từ các vị thầy nơi trường lớp, từ vô lượng các sách chúng ta đã đọc. Tuy nhiên, tới mức nào thì một bài thơ, hay lời một ca khúc có thể bị xem là vi phạm tác quyền dể bị thưa kiện, đường biên hẳn rất là mong manh. Đặc biệt là khi sáng tạo từ những ký ức chúng ta không thể nhớ tới cội nguồn. Các báo Hoa Kỳ hôm 7/7/2026 ghi nhận về phán quyết của thẩm phán Aileen Cannon của tòa liên bang tại Florida đã bác bỏ vụ kiện do nhà thơ Kimberly Marasco, cáo buộc nhạc sĩ Taylor Swift sao chép các chủ đề và ý tưởng của chính bà Marasco để sáng tác những ca khúc như "The Man", "The Great War", "I Can Do It with a Broken Heart" và nhiều bài khác.
Có những tuần trôi qua lặng lẽ. Có những tuần giống như một chuyến tàu lượn siêu tốc, nó bắt hành khách phải ôm cùng lúc nhiều cảm xúc lẫn lộn, vừa có nỗi đau, có phẫn nộ, có sợ hãi và cả sự hoài nghi. Không cho một khoảnh khắc nào để thở. Đến cả những dây thần kinh thô ráp nhất của linh hồn cũng phải trỗi dậy, để hỏi thế nào là lòng trắc ẩn? Thế nào là lương tâm của loài người?
Trong hơn 2 năm tạm cư tại Hoa Kỳ, nhờ công việc, nên tôi được đi lại khá nhiều. Từ các tiểu bang bờ Đông xuống Florida. Tại bờ Tây, tôi được đi từ tiểu bang Washington xuống dọc đến San Diego, thành phố cực nam của tiểu bang California. Tại phía Nam nước Mỹ, tôi được đi băng ngang qua nhiều tiểu bang dọc theo biên giới Mexico, kể cả một số tiểu bang miền Trung nước Mỹ, trong đó có Arkansas – nơi tôi lái xe đến thăm gia đình Luật sư Võ An Đôn.
Theo kết quả khảo sát của Pew, mức độ tin tưởng vào ông Trump đã sụt giảm tại 16 trong số 24 quốc gia so với năm ngoái, và không có quốc gia nào được khảo sát ghi nhận sự gia tăng thái độ tích cực đối với vị tổng thống này. Chỉ 23% số người được hỏi cho biết họ tin tưởng ông Trump sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn trong các vấn đề toàn cầu. Ông Wike cho biết những người được hỏi dành nhiều sự tin tưởng hơn cho Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron (43%), Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky (35%), Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (34%) và Tổng Thống Nga Vladimir Putin (31%). Chỉ có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là nhận được mức độ tin tưởng thấp hơn ông Trump, ở mức 18%.
Các bậc quốc phụ Hoa Kỳ muốn thành lập một nền Cộng hòa chớ không phải một nền Dân chủ. Tuy nhiên, ngày nay, Hoa Kỳ là một quốc gia dân chủ hơn nhiều so với những mà gì các nhà cách mạng Mỹ muốn tưởng tượng trong những giấc mơ điên rồ nhất của họ – hoặc những cơn ác mộng. Đồng thời, có một vài nỗi sợ hãi tệ hại nhất liên hệ đến thuật ngữ "dân chủ" trong thời cách mạng Mỹ dường như đang xảy ra trong hiện tại. Ngay trong bài diễn văn từ biệt năm 1796 của George Washington, tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, ông đã cảnh báo cho đồng bào về "những tác động tai hại của tinh thần đảng phái", mà nó có thể thúc đẩy cho người dân trong việc "tìm kiếm sự an toàn và yên tĩnh trong quyền lực tuyệt đối của cá nhân"...
Đối với đời người thì 250 năm đã dài gấp hai lần rưỡi tuổi thọ mà một con người có thể đạt đến nhiều nhất, nếu một người có thể sống tới 100 tuổi. Nhưng đối với một quốc gia thì 250 năm không phải là thời gian dài, bởi vì có những nước như Việt Nam có niên đại tồn tại lâu tới bốn, năm ngàn năm. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây không phải là tuổi thọ dài hay ngắn của một quốc gia hay của nước Mỹ mà là trong suốt hai thế kỷ rưỡi đó đất nước này đã làm được gì có giá trị để đời và đã đánh mất thứ gì quý giá trong những điều cốt lõi làm nên một nước Mỹ thịnh trị hùng cứ một phương.
Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.