Hôm nay,  

Cây đèn Hoa Kỳ

05/06/201710:03:00(Xem: 13477)

Cây đèn Hoa Kỳ

Lưu Dân (05.06.2017)

 

Nếu phải gọi tên cho đúng lý lịch, nó là cây đèn Ba Lan. Nó được sáng chế từ năm 1853 bởi nhà phát minh người Ba Lan Ignacy Lukasiewicz khi kỹ nghệ điện lực chưa được phát triển.

Nhưng khi sang Việt Nam vào quãng đầu thế kỷ trước, nó bỗng nhiên đổi tên thành… cây đèn Hoa Kỳ (ở miền Nam gọi là “đèn Huê Kỳ”). Lý do là vào thời gian đó Hoa Kỳ tặng không dụng cụ này để bán kèm loại dầu kerosene (paraffin) mà người dân quen gọi là dầu hôi hoặc dầu lửa để thay cho loại đèn dầu lạc (dầu phọng) rất bất tiện và ít tỏa sáng. Loại đèn Hoa Kỳ vẫn còn thông dụng cho đến ngày nay, nhất là ở những vùng nông thôn chưa được phủ lưới điện hoặc trong những dịp giỗ chạp, lễ lạc truyền thống.

Thân phận khiêm nhượng của dụng cụ thắp sáng đó thật ra chẳng có gì đáng nói nếu không có chuyến Mỹ du của ông Thủ tướng “Ma-dê in Việt Nam” Nguyễn Xuân Phúc hồi tuần trước.

Kèm theo những hợp đồng làm ăn trị giá bạc tỷ và đoàn tùy tùng hùng hậu, ông Phúc đã ra mắt Tổng thống Donald Trump tại Tòa Bạch cung với một món quà lưu niệm đặc biệt: cây đèn Hoa Kỳ. Báo chí trong nước tung hô ý nghĩa của món quà này đến tận mây xanh. Dường như không một mỹ từ nào được tiết kiệm cho công tác tuyên truyền đó. Thậm chí, người biết chuyện còn cảm thấy ngượng vì sự lố lăng như vậy.

Cây đèn bình thường bỗng được khoác lên những ý nghĩa biểu tượng cực kỳ quan trọng, như “hơi ấm và ánh sáng của mối quan hệ toàn diện Việt – Mỹ”, “chiều dài lịch sử trong giao thương giữa hai nước”, “đỉnh cao của kỹ xảo thủ công của nghệ nhân Việt Nam” và vân vân…

Rồi một cơn “bão mạng” nổi lên với những lời bàn nhảm của các Mao Tôn Cương thời đại, trong đó có cả nhiều trí thức tên tuổi nhắm mắt ăn theo; nào là “một món quà ở đẳng cấp ngoại giao giữa hai quốc gia”, rồi đến lời diễn dịch ngất trời “hình tượng (trên chiếc bầu đựng dầu) lúa non mang ẩn ý về nền văn hóa lúa nước của Việt Nam và hoa sen biểu trưng cho tính hướng thiện của tâm hồn người Việt…” (*)

Phía Hoa Kỳ chẳng nói lời nào về món quà đặc biệt này. Thậm chí, cả chuyến đi của ông Phúc cũng không được nhắc tới trên các tờ báo hoặc đài phát thanh, truyền hình Mỹ.

Bỗng dưng, trước khi ông Phúc lên máy bay trở về nước, tất cả những bài viết về cây đèn Hoa Kỳ bị đồng loạt gỡ xuống trên các cơ quan truyền thông “lề đảng”, không một lời giải thích mà cũng chẳng kèn trống tiễn đưa như khi chúng được lên sàn.

Ủa, chuyện gì vậy?

Giá không có vụ… “chuyển sang từ trần” đột ngột này, mọi việc có thể đã trôi qua êm xuôi như bao nhiêu chuyện “sai chút xíu, lỗi tày đình” từ bấy lâu nay. Nhưng hành động lấp liếm vội vàng đó đã khiến người ta chúi mũi vào vạch lá tìm sâu.

A, con sâu thật bự đây rồi!

 

blank

 

Nằm chình ình trên chiếc bầu đựng dầu của cây đèn là hai lá cờ Việt – Mỹ cắm chéo nhau, vẽ bằng tay bởi một (hoặc nhiều?) họa sĩ ưu tú được chọn kỹ. Quốc kỳ của người tặng thì dễ rồi, chỉ việc copy lá cờ của tỉnh Phúc Kiến bên Tàu (từ năm 1933) là y chang. Nhưng quốc kỳ của người được tặng lại có phần rắc rối hơn, không những về hình dáng mà còn cả ý nghĩa nội dung của nó.

Cờ sao sọc của Hoa Kỳ gồm hai phần: ở phía trên góc trái là một hình chữ nhật nhỏ nền xanh dương với 50 ngôi sao trắng tượng trưng cho 50 tiểu bang và phần còn lại là 13 sọc đỏ trắng (7 đỏ, 6 trắng – 7 ngắn, 6 dài) tượng trưng cho 13 tiểu bang nguyên thủy thành lập liên bang Hiệp chủng Quốc. Phần sọc đỏ có 4 ngắn và 3 dài. Phần sọc trắng có 3 ngắn và 3 dài.

 

blank

 

Vậy mà cây đèn Hoa Kỳ do ông Phúc mang tặng lại vẽ cờ Hoa Kỳ có 3 sọc đỏ ngắn và 4 sọc đỏ dài, 2 sọc trắng ngắn và 4 sọc trắng dài. Không biết ý tứ đàng sau của người tặng quà là gì, nhưng người ta hiểu lý do tại sao ông Trump không nhận một món quà… "đồ đểu" kiểu đó!

Mèn ơi, ông Phúc mang thân đi làm chuyện quốc gia đại sự mà sai phạm một lỗi sơ đẳng như thế à? Huống chi, bên cạnh ông còn có các quan văn võ đầu triều như Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, Bộ trưởng Công an Tô Lâm và Đại sứ “ta” ở nước Cờ Hoa cùng hàng chục cố vấn siêu hạng. Nghe nói họ đều là những người… có bằng cấp đại học. Té ra chỉ là một đám ăn hại! Ai đời đi sang nước người ta, cầu cạnh người ta bắt tay giao hảo với mình mà mình chẳng chút coi trọng người ta thì thiệt là… no water to talk (hết nước nói)!

Nhưng đây không phải là lần đầu tiên đảng và nhà nước CSVN bị “hố” như vậy. Nhớ lại chục năm trước (năm 2006), khi Tổng bí thư đảng kiêm Chủ tịch nước CSTQ Hồ Cẩm Đào sang thăm Việt Nam, “đảng và nhà nước ta” đã lùa dân ra đứng đường chào đón ở Hà Nội với rừng “cờ đỏ 6 sao” trong khi quốc kỳ của khách chỉ là cờ đỏ 5 sao (1 ngôi sao lớn tiêu biểu cho dân tộc Hán và 4 ngôi sao nhỏ bao quanh là các dân tộc thiểu số Mông, Hồi, Mãn, Tạng). Dạo ấy, dân chúng đã la rầm lên phản đối vì cho rằng đó là lá cờ bán nước vì ngôi sao nhỏ thứ năm là… dân tộc Việt.

Cờ Tàu đã sai, cờ Mỹ cũng trật. Dù sao hai “đế quốc sừng sỏ” nhất nhì thế giới này đã từng bị Việt Nam đánh te tua rồi, “ta” làm quấy chút xíu chắc cũng chẳng hề gì. Chẳng biết mai mốt “ta” có ý định lấy "cờ in máu chiến thắng" (**) thay thế luôn cờ Liên Hiệp Quốc hay không?

Thôi, nói nữa càng thêm bực!

___________________

 

Chú thích:

(*) Các câu in nghiêng trong đoạn này là trích dẫn từ các báo mạng trong nước; như xaluan.com, VnExpress và Tuổi Trẻ.

(**) Lời trong bài quốc ca của CHXHCN Việt Nam.



In Trang
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối

*** Khi bài viết này vừa hoàn thành, Ngũ Giác Đài đã cập nhật lại dữ liệu về thương vong trong chiến tranh, ghi nhận thêm hơn 140 trường hợp bị thương và trả về tên của bốn binh sĩ tử trận do các cuộc tấn công của Iran vào tuần trước. Tuy nhiên, Ngũ Giác Đài không cho họ chết trong chiến dịch Operation Epic Fury – tức cuộc chiến Iran do Trump khởi xướng – mà thay vào đó là một hạng mục mới có tên “Overseas Operations” áp dụng từ ngày 7/7. Sửa chữa cuộc chiến thì khó. Sửa một trang web thì quá dễ.

Khoảng 250 năm trước, không ai có thể đoán được rằng Hiến pháp mới của Mỹ, vốn đang gây tranh cãi gay gắt vào thời điểm đó, sẽ tồn tại trong nhiều thế kỷ. Và chỉ có rất ít người tin rằng các nỗi sợ hãi mà nhiều người phản đối Hiến pháp vào lúc đó có thể sau này trở thành sự thật. Cho đến nay, lịch sử Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ đã được xem như một sự xác nhận về thành công to tát mà Hiến pháp dân chủ đầu tiên trong thời hiện đại đại diện trong lịch sử thế giới. Nhưng kể từ nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump, nhiều phản đối đã được đưa ra trong thế kỷ 18, thế kỷ chống lại Hiến pháp, một lần nữa lại mang tính thời sự một cách đáng ngạc nhiên...

Làm thơ, viết truyện, soạn kịch, soạn nhạc, hay vẽ... chúng ta sáng tác, có thể hoàn toàn không mượn từ người xưa? Hiển nhiên là chúng ta đã học từ rất nhiều vị thầy, từ ca dao, từ truyện cổ tích, từ các vị thầy nơi trường lớp, từ vô lượng các sách chúng ta đã đọc. Tuy nhiên, tới mức nào thì một bài thơ, hay lời một ca khúc có thể bị xem là vi phạm tác quyền dể bị thưa kiện, đường biên hẳn rất là mong manh. Đặc biệt là khi sáng tạo từ những ký ức chúng ta không thể nhớ tới cội nguồn. Các báo Hoa Kỳ hôm 7/7/2026 ghi nhận về phán quyết của thẩm phán Aileen Cannon của tòa liên bang tại Florida đã bác bỏ vụ kiện do nhà thơ Kimberly Marasco, cáo buộc nhạc sĩ Taylor Swift sao chép các chủ đề và ý tưởng của chính bà Marasco để sáng tác những ca khúc như "The Man", "The Great War", "I Can Do It with a Broken Heart" và nhiều bài khác.

Có những tuần trôi qua lặng lẽ. Có những tuần giống như một chuyến tàu lượn siêu tốc, nó bắt hành khách phải ôm cùng lúc nhiều cảm xúc lẫn lộn, vừa có nỗi đau, có phẫn nộ, có sợ hãi và cả sự hoài nghi. Không cho một khoảnh khắc nào để thở. Đến cả những dây thần kinh thô ráp nhất của linh hồn cũng phải trỗi dậy, để hỏi thế nào là lòng trắc ẩn? Thế nào là lương tâm của loài người?

Trong hơn 2 năm tạm cư tại Hoa Kỳ, nhờ công việc, nên tôi được đi lại khá nhiều. Từ các tiểu bang bờ Đông xuống Florida. Tại bờ Tây, tôi được đi từ tiểu bang Washington xuống dọc đến San Diego, thành phố cực nam của tiểu bang California. Tại phía Nam nước Mỹ, tôi được đi băng ngang qua nhiều tiểu bang dọc theo biên giới Mexico, kể cả một số tiểu bang miền Trung nước Mỹ, trong đó có Arkansas – nơi tôi lái xe đến thăm gia đình Luật sư Võ An Đôn.

Theo kết quả khảo sát của Pew, mức độ tin tưởng vào ông Trump đã sụt giảm tại 16 trong số 24 quốc gia so với năm ngoái, và không có quốc gia nào được khảo sát ghi nhận sự gia tăng thái độ tích cực đối với vị tổng thống này. Chỉ 23% số người được hỏi cho biết họ tin tưởng ông Trump sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn trong các vấn đề toàn cầu. Ông Wike cho biết những người được hỏi dành nhiều sự tin tưởng hơn cho Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron (43%), Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky (35%), Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (34%) và Tổng Thống Nga Vladimir Putin (31%). Chỉ có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là nhận được mức độ tin tưởng thấp hơn ông Trump, ở mức 18%.

Các bậc quốc phụ Hoa Kỳ muốn thành lập một nền Cộng hòa chớ không phải một nền Dân chủ. Tuy nhiên, ngày nay, Hoa Kỳ là một quốc gia dân chủ hơn nhiều so với những mà gì các nhà cách mạng Mỹ muốn tưởng tượng trong những giấc mơ điên rồ nhất của họ – hoặc những cơn ác mộng. Đồng thời, có một vài nỗi sợ hãi tệ hại nhất liên hệ đến thuật ngữ "dân chủ" trong thời cách mạng Mỹ dường như đang xảy ra trong hiện tại. Ngay trong bài diễn văn từ biệt năm 1796 của George Washington, tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, ông đã cảnh báo cho đồng bào về "những tác động tai hại của tinh thần đảng phái", mà nó có thể thúc đẩy cho người dân trong việc "tìm kiếm sự an toàn và yên tĩnh trong quyền lực tuyệt đối của cá nhân"...

Đối với đời người thì 250 năm đã dài gấp hai lần rưỡi tuổi thọ mà một con người có thể đạt đến nhiều nhất, nếu một người có thể sống tới 100 tuổi. Nhưng đối với một quốc gia thì 250 năm không phải là thời gian dài, bởi vì có những nước như Việt Nam có niên đại tồn tại lâu tới bốn, năm ngàn năm. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây không phải là tuổi thọ dài hay ngắn của một quốc gia hay của nước Mỹ mà là trong suốt hai thế kỷ rưỡi đó đất nước này đã làm được gì có giá trị để đời và đã đánh mất thứ gì quý giá trong những điều cốt lõi làm nên một nước Mỹ thịnh trị hùng cứ một phương.

Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.

Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ.
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.