Từ những trang thơ
Hồ Thanh Nhã
Phần 1- Lăn theo vết xích.
Nhà thơ Thiết giáp Hồ Thanh Nhã nguyên quán ở Bến Tre. Thuở nhỏ cha mẹ gọi là con mọt sách, thích văn chương, biết làm thơ từ năm 16 tuổi. Lớn lên anh nhập ngũ khóa 25 sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức. Mãn khóa Sĩ quan bộ binh, anh tình nguyện gia nhập binh chủng Thiết giáp. Đang thụ huấn khóa Sĩ quan căn bản Thiết giáp tại Trường Thiết giáp thì xảy ra biến cố Tết Mậu Thân 1968. Cả khóa anh 60 người phải lên xe M113 đi hành quân giải tỏa áp lực địch đang xâm nhập vùng ven đô Sài Gòn, chết hết 2 người bạn cùng khóa. Mãn khóa Thiết giáp anh được thuyên chuyển về phục vụ đơn vị tác chiến là Thiết Đoàn 5 kỵ binh hành quân vùng Long Khánh và các tỉnh miền Đông. Năm 1970 tham dự cuộc hành quân ngoại biên vượt qua đất Miên, đánh vào các mật khu địch tại vùng biên Ba Thu, Mõ Vẹt. Đụng nhiều trận lớn ở đây: đồn điền cao su Chup, Liên tỉnh lộ 7 Krek, Dambe. .
Năm 1971 thuyên chuyển về Thiết đoàn 19 đóng ở Pleiku. Tham dự cuộc hành quân giải tỏa Quốc lộ 14 từ Pleiku đi Kontum. Năm 1972 phá được chốt chặn núi Chu Pao đẩy lui địch ra khỏi thị xã Kontum. Sau đó ít tháng tham dự hành quân tái chiếm 3 quận Bắc Bình Định là Bồng Sơn, Tam Quan và Hoài Ân. Năm 1973 thuyên chuyển về Thiết đoàn 6 Kỵ binh đóng ở Mỹ Tho, và phục vụ tại đây cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975. Tại đây anh có dịp gặp Thiếu tướng Nguyễn Khoa Nam Tư Lịnh Sư đoàn 7 Bộ binh. Cảm phục về đức tính can trường, tuẩn tiết năm 1975 của Tướng Nam nên sau nầy nhà thơ Hồ Thanh Nhã đã viết bài thơ Tướng giữ thành (Trang 97-Thi phẩm Hương thơ đầu gió ). Trích:
Điếu Bastos trong gạt tàn đầy ắp
Dòng khói xanh còn lan tỏa triền miên
Tư lịnh nhíu mày lòng đau như cắt
Dấu chân chim hằn gương mặt chữ điền
Gió sông Hậu thổi qua giòng Bassac
Mang niềm đau về cửa biển sông Tiền
Tin chiến bại khiến lòng quân ngơ ngác
Lan xa dần qua biên giới Việt Miên
Người nằm xuống cùng hồn thiêng sông núi
Chết hiên ngang linh khí kết thành thần
Ơn nghĩa nặng nề quê hương bờ cõi
Tiếng còn lưu danh tướng chết theo thành
Sau biến cố 1975, hầu hết các Sĩ quan QLVNCH đều đi tù, người ở trại nầy, kẻ ở trại khác. Trích Trại tù Sơn La-trang 36 – Thi phẩm Giọt Nắng Thiên Thu:
Sơn La nước độc giòng trong vắt
Trót hẹn cùng nhau một quảng đời
Thăm thẳm chin tầng sâu địa ngục
Chín tầng mòn mỏi cuộc rong chơi
Nơi đây điểm hẹn bờ sinh tử
Dãy trại ven đồi vắng…vắng thêm
Nước độc rừng thiêng đêm chướng khí
Huyệt sâu xí xóa kiếp ưu phiền
Sơn La cũng có đoàn sơn nữ
Thắm đậm tình người nghĩa quới nhân
Lên núi chặt măng triền bát ngát
Cho anh từng ống nứa cơm lam
Những gái Mường xưa giờ ở đâu
Gùi măng xuống núi trắng hoa đào
Sơn La đất chết tình sao đẹp
Mãn kiếp lưu đày cũng nhớ nhau
Cuộc chiến đã đi qua hơn 40 năm. Những người lính trẻ Thiết giáp năm xưa bây giờ đã già. Lưu lạc nơi xứ người lâu năm, họ nhớ quê hương, thân bằng quyến thuộc, nhớ đến những ngày tháng bảo vệ tổ quốc năm xưa. Họ hứa với nhau là về tham dự Đại hội Thiết giáp thế giới, tổ chức 2 năm một lần luân phiên tại nhiều tiểu bang. Gặp nhau để mừng mừng tủi tủi, ôn lại những kỹ niệm xưa, nhớ lại hình bóng bạn bè đã nằm xuống , . Kỷ niệm chập chùng đã đi qua cuộc đời hơn 40 năm. nhưng tâm tình những người lính Thiết giáp già vẫn y nguyên như ngày xưa còn khoát áo lính. Đó là tình huynh đệ chi binh. Xin trích bài Hội ngộ – Trang 32 – Tập thơ Giọt Nắng ThiênThu:
Anh đến từ bờ Đông
Mùa nầy cây đỏ lá
Nghẹn ngào nơi xứ lạ
Bát ngát tình núi sông
Anh về nơi biển Nam
Mưa sụt sùi bán đảo
Vài con chim báo bảo
Trốn gió bờ đá xanh
Anh mang thắm thiết tình
Chút nắng vàng châu Úc
Xa rồi thời hỏa ngục
Cửa khép đời chiến chinh
Long lanh hàng nước mắt
Rõ trên bờ mi đen
Bàn tay nghe ấm áp
Ánh nắng bờ sông Seine
Người đi qua cõi chết
Người từ giã lao tù
Người về từ xứ tuyết
Người đến từ thiên thu
Bây giờ những người Kỵ binh năm xưa đã già, một số mang nhiều thương tích trong chiến trận kể cả lao tù:
Người về từ An Lộc
Người đến từ Chu Pao
Đánh lớn vùng Tam giác
Vết thương chiều Xuân nào ?
Điếu thuốc chuyền tay đỏ
Trên đỉnh đèo An khê
Dãy Poncho nằm đó
Chờ trực thăng đưa về.
Sau một trận đánh lớn, buổi chiều rút quân ra vùng an toàn, nhiều khi cả xa đội chỉ còn 1 điếu thuốc . Ba bốn người chuyền tay nhau chia từng hơi thuốc. Đúng là tình huynh đệ chi binh. Bên cạnh xe Thiết giáp là dãy xác chết đồng đội bó trong tấm vải áo mưa Poncho chờ trực thăng đưa về nghĩa trang. Thật là những hình ảnh bi tráng trong trận chiến mà những người lính Thiết giáp vào sinh ra tử khó lòng quên dù đã xảy ra trên 40 năm rồi:
Bồ đào mỹ tửu dạ quang bôi
Dục ẩm tì bà mã thượng thôi
Túy ngọa sa trường quân mặc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỹ nhân hồi
( Bồ đào chén ngọc khuyên mời
Tiếng tì trên ngựa dục người ra đi
Sa trường nghiêng ngã cười chi
Xưa nay chinh chiến mấy khi trở về )
Đó là 4 câu thơ cổ của Vương Hàn trong bài Lương Châu Từ. Kể lại cuộc đời chinh chiến bi hùng của người lính kỵ binh ngày xưa thế nào thì người lính kỵ binh thời đại nầy cũng như thế ấy. Khi tử trận, người tử sĩ kỵ binh ngày xưa được bọc thây bằng da chính con ngựa của chính mình. Còn tử thi người kỵ binh ngày nay được gói kín bằng chiếc áo mưa Poncho của chính họ, được lãnh từ ngày đầu nhập ngủ. Sau một trận đánh lớn, từng dãy Poncho xác chết nằm kế bên chiến xa chờ trực thăng tới chở về nghĩa trang .
Người lính Kỵ binh đi vào cuộc chiến với tâm tình trong sáng của tuổi trẻ, một lòng một dạ chiến đấu vì quê hương. Nhưng mũi tên lằn đạn biết đâu mà lường. . Trong Chinh phụ ngâm có các câu:
Hồn tử sĩ gió ù ù thổi
Mặt chinh phu trăng dõi dõi soi
Phải ! Cái chết đến với người lính bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu trong cuộc chiến vừa qua. Trong bài Nghĩa Trang – trang 90 – Thi phẩm Giọt Nắng Thiên Thu:
Ở đây lớp lớp mồ vô chủ
Nào có ai dành một nén hương
Ở đây tối tối hồn oan khóc
Tiếng dế đêm sâu não nuột buồn
Bao nhiêu mộ chí nằm nghiêng đỗ
Bạn với trâu bò mỗi giấc trưa
Lối nhỏ hoang tàn gai mắc cở
Nào ai thăm viếng lúc sang mùa
Trong nghĩa trang nầy, tất cả đều bình đẳng. Mộ họ nằm kế bên nhau, không phân biệt cấp bậc, chức tước. Mộ anh binh nhì nằm kế mộ ông Tướng, tất cả đều bình đẳng như khi họ còn sống. Tình huynh đệ chi binh được biểu hiện rỏ ràng trên từng giòng chữ khắc trên mộ chí:
Ở đây bình đẳng nằm thanh thản
Kẻ trước người sau những dãy mồ
Ở đây tất cả là huynh đệ
Mật thiết nhau từ mảnh vải sô
Người sống hôm nay còn thẹn mặt
Với hồn tử sĩ với trăng sao
Ngoài kia pho tượng đi đâu mất
Chiếc bệ còn nguyên nỗi nghẹn ngào
Từ đấy miền Nam thành khánh tận
Sạch trơn bờ cỏi trắng tay chung
Nổi trôi vận nước bèo mây dạt
Xí xóa cho rồi cuộc phế hưng
Tủi thân người lính nằm trong mộ
Nợ máu xương nầy biết hỏi ai
Đêm bấc hồn oan theo bóng đóm
Vật vờ ghềnh bãi. . ánh ma trơi
Nhà thơ Thiết giáp Hồ Thanh Nhã đã đưa hết cuộc đời chinh chiến của mình: Lăn theo vết xích, vào 2 Thi phẩm:-Giọt Nắng Thiên Thu , tái bản lần thứ 2 và Hương Thơ Đầu Gió –Xuất bản tháng 12 năm 2016. Ai cần xin vui lòng liên lạc với tác giả.
Phần 2: - Tình bạn tri kỷ giữa nhạc sĩ Hào Quốc – Canada – và nhà thơ Thiết giáp Hồ Thanh Nhã - Nam California –USA.
Năm 2010 Nhà thơ Thiết giáp Hồ Thanh Nhã thường gởi Thơ đăng ở tuần báo Thời Báo –Toronto-Canada. Nhạc sĩ Hào Quốc ở gần Vancover-Canada –đọc được bài thơ Tìm mộ, xúc động và viết ngay bản nhạc cùng tên trong vòng 30 phút. Sau nầy nhạc sĩ Hào Quốc liên lạc với ông Đỗ Quân –chủ bút tuần báo nầy để xin địa chỉ Email của nhà thơ Hồ Thanh Nhã và hai bên liên lạc với nhau từ đấy. Hào Quốc Mail cho Hồ Thanh Nhã cho biết là anh vừa viết bản nhạc Tìm mộ vừa khóc vì xúc động. Chỉ có 30 phút là đã hoàn thành xong 1 bản nhạc hay. Xin trích bài Tìm mộ -Trang 40-Thi phẩm Hương Thơ Đầu gió:
Anh nằm giữa đỉnh đồi hoang vắng
Mát rượi tàng cây dưới bóng sao
Con suối vòng cung qua mấy trại
Nhảy tung bọt sóng tháng mưa rào
Anh đến Sơn La rồi ở lại
Bạn bè sau đó cũng về Nam
Chiều nay trở lại tìm anh đó
Chớp mắt qua rồi mấy chục năm
Cây sao cổ thụ giờ đâu mất
Còn chỉ mênh mông sắn phủ đồi
Cách ngã ba nầy trăm rưởi thước
Mồ hoang viễn xứ lạnh mưa rơi
Năm xưa bẻ tạm ba que nhỏ
Làm nén hương lòng tiễn bạn đi
Gạo muối cũng không lòng thấy trống
Tủi thân manh chiếu rách đôi lề
Tôi dắt con anh trở lại đây
Mênh mông nghĩa tận khói hương dầy
Về Nam hương hỏa mồ yên tịnh
Chắc cũng còn hơn thổ trạch nầy
Vài tuần sau nhạc sĩ Hào Quốc lại phổ thêm nhạc phẩm thứ hai: Mùa Hạ -Trang 30-Thi phẩm Giọt Nắng Thiên Thu:
Hạ về Ca Li có hoa phượng tím
Tan sở anh về đường vắng mưa bay
Cánh hoa tím rụng trên cần quạt nước
Một vòng quay…tan biến giấc mơ dài
Hạ về quê hương có hoa phượng đỏ
Có tiếng ve sầu dỗ giấc ngủ trưa
Cô gái nhỏ chờ ai tan buổi học
Tay mân mê vành nón lá hững hờ
Hạ về quê hương có đầm sen trắng
Hương thơm lan từ nhụy đọng sương trong
Có một cánh diều lẻ loi trong gió
Chiều mênh mông theo làn khói đốt đồng
Gần Tết năm 2012 Hào Quốc lại phổ thêm bản nhạc thứ 3 dựa theo bài thơ Vú Sữa Lò Rèn – Trích trang 9-Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Tiếng chim sáo hót trên cành trúc
Gọi gió Xuân về đón khách xa
Từ hướng sông Tiền nghe mát mặt
Gió từ Xoài Hột gió bay qua
Tay cô chủ trắng lông tơ mịn
Lụa Thái da mềm sữa nhú lên
Vú sữa Lò Rèn đây có phải
Bao tiền một ký vậy cô em ?
Đứng lên…bao trái sao mà nặng
Càng nặng tình quê buổi gặp nầy
Tuổi cũng tròn trăng vừa chin tới
Cũng mềm vú sữa…mát hơi tay
Tới năm 2014 nhạc sĩ Hào Quốc lại phổ thêm bản nhạc thứ 4 dựa theo bài thơ Bến Nước Cù Lao – Trích trang 14 – Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Năm xưa một chuyến thăm cồn Ốc
Sóng nước Hàm Luông bát ngát bờ
Sông cái đôi giòng ôm đất mới
Mây trời man mác gió xa đưa
. . Con gái cù lao da rám nắng
Tóc thề xanh mộng gió xa bay theo
Một con xuồng nhỏ ven sông cái
Chèo mỏi đường xa tắt bóng chiều
. . Sau đó mấy lần ra Bến Lỡ
Chẳng hề gặp lại chiếc xuồng xưa
Con sông thì vẫn con sông ấy
Giòng nước hình như cũng hửng hờ
Bao giờ trở lại cù lao Ốc
Ăn ốc len om nước cốt dừa
Nghe gió đổi chiều con nước lớn
Cánh buồm no gió lướt trong mưa
Bốn bài thơ và bốn bản nhạc trên của hai người bạn văn nghệ ở 2 nước khác nhau là nhà thơ Hồ Thanh Nhã và nhạc sĩ Hào Quốc đã được nhà báo Phan Tấn Hải, chủ bút nhật báo Việt Báo –Nam California sưu tầm trên mạng Youtube và đang lưu giữ. Trong bài “ Trân trọng với cuộc đời ‘ đăng trên Việt Báo online ngày Dec-24-2016 giới thiệu 2 tập Thơ: Giọt Nắng Thiên Thu và Hương Thơ Đầu Gió của Hồ Thanh Nhã , nhà báo Phan Tấn Hải có trích đăng bản nhạc Tìm mộ của Hào Quốc trên Youtube.
Hào Quốc và Hồ Thanh Nhã coi như hai người bạn tri âm vong niên từ năm 2010 đến nay là 7 năm rồi. Quen nhau trong tình văn nghệ, mến tài nhau nhưng họ vẫn chưa biết mặt nhau. Cho đến sáng ngày Chúa nhật Jan-15-2017 nhạc sĩ Hào Quốc bay từ Canada qua California chơi, lúc đó họ mới gặp nhau lần đầu tại phòng khách Thiền viện Sùng Nghiêm, có sự tham dự của nhà báo Phan Tấn Hải-nhật báo Việt Báo. Các ni sư Thiền viện Sùng Nghiêm –Nam California tổ chức tiệc trà mời nhạc sĩ Hào Quốc hát 4 bản nhạc của Hào quốc phổ nhạc từ 4 bài thơ của nhà thơ Hồ Thanh Nhã suốt 7 năm qua. Hào Quốc vừa đàn vừa khóc vì cảm tình của mọi người dành cho nhạc sĩ sáng hôm ấy. Quen nhau từ năm 2010, họ chỉ gặp nhau một lần duy nhất vào ngày hôm ấy . Thật cũng là một giai thoại văn nghệ đáng nhớ.
Phần 3: Lối vào của Tâm.
Nhà thơ Thiết giáp Hồ Thanh Nhã làm thơ từ hồi 16 tuổi. Lớn lên đi lính cũng có viết nhiều bài Thơ trên các báo Quân Đội. Sang Mỹ năm 1993 theo diện H. O. anh cộng tác trên các trang Thơ nhiều tuần báo ở Nam –Bắc California- USA và nhiều báo ở Toronto-Canada. Anh đã xuất bản 2 Tập thơ:
1-Giọt Nắng Thiên Thu – In năm 2009 và tái bản tháng 12-2016.
2-Hương Thơ Đầu Gió –In tháng 12-2016.
Trong 2 tập thơ trên, anh có nhiều bài viết về Phật pháp đi vào nội tâm. Xin xem bài Ẩn sĩ –Trích trang 15 – Thi phẩm Giọt Nắng Thiên Thu:
Đường về Đại Ẩn Sơn
Chập chùng mây xuống thấp
Vài con ong hút mật
Cành hoa dại sườn non
Đường khúc khuỷu ổ gà
Cơn xốc nào rêm nhức
Hòn đá rơi xuống vực
Tiếng vọng tít mù xa
Từ giã chốn phong ba
Khách giang hồ chôn kiếm
Tiếng chuông chùa Lộc Uyển
Lồng lộng bóng mây qua
Nhà sư già ngoại quốc
Gió phơ phất tăng bào
Ẩn sĩ quay về núi
Am nhỏ sườn núi cao
Tiếng chuông ngân trầm ấm
Nhắc một lời tỉnh tâm
Hơi thở dài sâu chậm
Quên thế sự thăng trầm
Hoặc tìm: Lối vào của Tâm -qua một bài Thơ lục bát khác – Trích bài Sơn Đạo-Trang 111-Thi phẩm Giọt Nắng Thiên Thu:
Đường lên đỉnh núi quanh quanh
Hạt sương sơn đạo nặng cành cỏ non
Hoặc đi sâu vào thâm sâu tâm thức:
Dù chưa gậy trúc gậy vàng
Cũng xem nhẹ gánh một phần biển dâu
Tìm trâu. . trâu lạc tìm đâu
Tìm đâu giữa lúc mái đầu điểm sương
Như một gả chăn trâu đi tìm trâu lạc, qua nhiều biến chuyển phức tạp của nội tâm:
Đá con lăn xuống vệ đường
Tiếng vang còn vọng qua sườn núi xa
Áo lam thoáng bóng sư già
Non phơi vóc hạc…Pháp Hoa chuông về
Hoặc:
Gốc sồi ắt hẳn trăm năm
Con sâu đo mãi độ sần của da
Đo bao nhiêu lượt chiều tà
Làm sao đo hết tuổi già của cây
Một đoàn hành hương đi đến chùa Tam Bảo Sơn-một ngôi chùa hẻo lánh thuộc tỉnh bang Montreal-Canada. Trích bài Thơ: Tam Bảo Sơn-Trang 26- Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Ba tháng ẩn cư chờ tuyết rả
Lòng không
Nhẹ bổng áng mây ngàn
Hành giả thong dong đi giữa chợ
Lợi danh
Đầu cỏ hạt sương tan
Lão ni vản cảnh ven đường núi
Thong thả trần ai một gậy vàng
Lối vào của Tâm còn tìm thấy trong bài: Con Muỗi-Trang 42- Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Trả ba giọt máu cho chồng cũ
Nàng hiện nguyên hình một tử thi
Xác rữa hóa thân thành kiếp muỗi
Vo ve đòi nợ lúc đêm về
Vô minh từ một duyên tiền kiếp
Nợ cứ vay hoài chẳng trả xong
Con muỗi ngàn năm còn kiếp muỗi
Đầy tâm sân hận đến đâu cùng
Xin trích bài “ Nắm tro “ – Trang 46 – Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Tro bay theo gió lưng trời
Tro trôi trên sóng quên đời gió sương
Nắm tro từ cõi vô thường
Trời xanh mây trắng con đường sắc không
Cũng xin trích bài Quan Âm Áo Trắng –Trang -78 – Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió:
Áo trắng Quan Âm
Tấm lòng mẹ mỡ
Mỡ cửa trái tim
Con bước vào đời
Đường con còn dài tuổi đời mẹ ngắn
Như đóa phù dung sớm nở tối tàn
Trích “ Tướng Quân Quét Lá “ – Trang 118 – Thi phẩm Hương Thơ Đầu Gió ( Viết về cuộc đời về chiều của tướng Đồng văn Khuyên ):
Sáng đi trên lối cỏ
Bước thiền hành nhẹ tênh
Sương tan đầu ngọn gió
Nghe cuộc đời biến thiên
Hơi thở dài sâu chậm
Đi tận cùng phế nang
Thẳng lưng lòng trống rổng
Máu tuần hoàn khắp thân
Lỡ không tròn mộng lớn
Vẫy tay chào cố nhân
Thiền môn nghe vắng lặng
Nhẹ gánh đời tướng quân
Một thời khoát chinh y
Mộng vá trời lấp núi
Giang sơn giờ đã đổi
Khung trời mây bay đi
Quét làm sao cho hết
Tâm bao giờ thấy an
Thân chưa vào thanh tịnh
Thao thức chiều gió sang
Tướng quân thường quét lá
Chiều xuống lại chiều lên
Tăng bào theo bóng gió
Phơ phất trời lãng quên
Một lần nữa, xin giới thiệu quí vị độc giả 2 Thi phẩm của nhà thơ Hồ Thanh Nhã là:
1-Giọt Nắng Thiên Thu –tái bản lần thứ 2.
2- Hương Thơ Đầu Gió – in tháng 12 năm 2016.
Muốn mua sách xin liên lạc với tác giả ở địa chỉ sau đây:
Hồ Thanh Nhã
9791 Ashford Ave
Westminster, CA 92683 –USA.
Email: - nhaho2009@yahoo. com
Hồ Thanh Nhã
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình