Trong hai năm qua, những phát biểu của ông Võ Văn Kiệt về hoà giải dân tộc đã được nhiều người quan tâm.
Năm 2005, nhân kỷ niệm 30-4, ông Kiệt nói: “Ngày 30-4 có triệu người vui nhưng cũng có triệu người buồn.” Câu nói đó từ một người cộng sản từng giữ chức thủ tướng Việt Nam là một đề xướng để đặt lại cho đúng ý nghĩa về dấu mốc thời gian này trong lịch sử dân tộc. Những năm đầu, 30-4 được mừng gọi là “ngày giải phóng miền Nam” hay “ngày chiến thắng đế quốc Mỹ xâm lược”. Dần sau này, các cơ quan thông tin nhà nước nhấn mạnh đến việc thống nhất đất nước.
Tháng Tư vừa qua, ông Võ Văn Kiệt đã dành cho phóng viên chương trình Việt ngữ của đài BBC một cuộc phỏng vấn dài. Lần này ông nói rõ hơn những suy nghĩ của ông về vấn đề hoà giải dân tộc.
Tôi tán đồng những phát biểu của ông, nhất là về tinh thần yêu nước mà không phân biệt chính kiến, không nhất thiết phải yêu chủ nghĩa xã hội. Ông cũng nói “chính kiến khác nhau, ý kiến khác nhau là bình thường, và điều quan trọng là cần phải có đối thoại, nói chuyện với nhau một cách sòng phẳng.”
Tôi tâm đắc với cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt và tin vào thiện tâm hoà giải của ông. Nhưng từ thiện tâm, để đưa đến những hành động hoà giải của chính phủ hiện thời còn phải chờ thời gian trả lời, và hơn nữa để nước Việt Nam có những cơ sở pháp lý vững vàng về hoà giải thì còn là một bước xa.
Xin đề nghị mấy điều:
1/ Sông Bến Hải và cầu Hiền Lương là nơi đã chia cắt hai miền đất nước trong suốt chiều dài của cuộc chiến tranh Nam-Bắc 1954-1975, đề nghị chính phủ chọn cầu Hiền Lương và quy hoạch một phần đất ở hai bên cầu làm khu di tích lịch sử, xây đài tưởng niệm những người đã chết trong cuộc chiến này, không phân biệt Nam Bắc.
2/ Tu chính bộ luật hình sự, đặc biệt là điều 88 và những điều luật tương tự, để minh bạch những hành động cụ thể nào sẽ bị ghép tội chống lại tổ quốc Việt Nam mà không chà đạp lên quyền tự do phát biểu chính kiến được hiến pháp bảo vệ.
3/ Ban hành luật cho phép các đảng chính trị hoạt động và tham gia ứng cử các cấp.
Như thế chính phủ mới tìm được sự đồng thuận của người trong nước, cũng như từ kiều bào ở nước ngoài để đóng góp vào việc xây dựng quốc gia. Vì có những người Việt Nam, trong cũng như ngoài nước, yêu nước mà không yêu chủ nghĩa xã hội, nếu không có những đảng khác hơn là đảng Cộng Sản thì ai sẽ là đại diện cho họ và chỗ đứng của họ là ở đâu trong lòng đất nước.
Khi việc tham gia vào chuyện xây dựng quốc gia mà không phân biệt chính kiến được luật pháp cho phép và bảo vệ, khi đó tinh thần hoà giải dân tộc sẽ hiển hiện lên.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình