Hôm nay,  

Bệnh Chóng Mặt Đa Dạng

23/03/200200:00:00(Xem: 9961)
Bệnh chóng mặt rất phức tạp và có nhiều nguyên nhân khác nhau. Bệnh nhân thường than phiền trong 3 trường hợp sau đây:

1. Chóng mặt xuất hiện khi bất chợt đứng dậy. Cộng thêm chứng nhức đầu, choáng váng. Bệnh nhân thường bị chóng mặt vào buổi sáng, nhưng nếu nằm ngửa sẽ đỡ chóng mặt hơn. Nguyên nhân chính của chứng chóng mặt là bởi luồng máu lên não sụt giảm đột ngột khi đổi từ tư thế ngồi sang đứng.

Triệu chứng chóng mặt cũng do loạn thần kinh (dysautonomia) hay mạch máu trong não bị thun nhỏ lại. Kết quả của hai nguyên nhân kể trên là máu lên não bộ bị giảm, gây chóng mặt. Chứng loạn thần kinh (dysautonomia) là hiện tượng sắp sửa bị ngất (presyncope), do sự công phạt của thuốc trị cao huyết áp hay thuốc chữa tim thất nhịp.

Người già dễ bị chóng mặt kiểu này. Nhất là đối với những bệnh nhân bị tiểu đường hay bệnh tim mạch. Bệnh nhân vừa mới định đứng dậy là thấy chóng mặt ngay.

Phương pháp giản dị tránh chóng mặt là khi đứng lên hay ngồi xuống phải từ từ, nhẹ nhàng. Bệnh nhân phải lưu ý điều chỉnh thuốc men trị cao huyết áp hay chữa bệnh tim thất nhịp để giúp thuyên giảm chứng chóng mặt.

2. Chóng mặt vì mất thăng bằng (ataxia). Bệnh nhân than phiền không đi đứng được bình thường vì chóng mặt. Lý do chính là bởi mắt bệnh nhân không nhận thức kịp thời môi trường xung quanh, làm té ngã. Mất thăng bằng thể loại này do nhiều thứ bệnh: từ bệnh thoái hoá trong cơ thể tới bệnh tim mạch, hay từ dinh dưỡng sai lệch tới bướu mọc vùng tiểu não hoặc hệ thống thần kinh tuỷ sống-tiểu não (spinocerebellar).

3. Đôi khi bệnh nhân có cảm giác mơ hồ như chóng mặt và bị mất thăng bằng. Nhưng niều khi bệnh nhân diễn tả những triệu chứng chóng mặt cũng không được chính xác cho lắm. Chẳng hạn, bệnh nhân có cảm giác khác biệt, liên quan gần xa với môi trường xung quanh. Cộng thêm cảm thấy trong đầu như căng thẳng, nặng chĩu. Triệu chứng liên hệ tới vấn đề tâm lý cũng làm chóng mặt. Nói chung, phần lớn do căng thẳng tâm trí.

Nguyên nhân chóng mặt:

1. Chóng mặt do bệnh từ trung ương não bộ: Chóng mặt do ảo tưởng xung quanh gây cảm giác như muốn ói, quay cuồng. Chóng mặt do bệnh từ trung tâm não bộ, thí dụ do tai biến mạch máu não, nghẹt máu tiểu cầu, bệnh xơ cứng rải rác (multiple sclerosis), bệnh tai trong Menière, hay do bướu mọc trong thần kinh thính giác (acoustic neuroma), v..v..

2. Chóng mặt vì lý do ngoại biên: Phần lớn liên hệ tới tai trong và giây thần kinh số 8. Bệnh nhân nghe không được rõ. Khi đầu bất chợt nghiêng qua lại hay nhìn ngước lên cao sẽ làm chóng mặt, lâu khoảng mấy giây tới một phút. Bệnh nhân chóng mặt thuyên giảm mau lẹ, nhưng cũng có trường hợp kéo dài hàng tháng. Tập luyện giản dị như giúp đầu thay đổi vị trí (Epley canalith repositioning maneuver) sẽ giúp khỏi bệnh chóng mặt dễ dàng.

Chóng mặt kéo dài nhiều phút hay hàng giờ cộng thêm những triệu chứng từ trung ương thần kinh có thể liên hệ bệnh tiểu não, chẳng hạn nghẹt huyết mạch lưu thông.

Chóng mặt lâu hàng giờ do bệnh Menière cộng thêm bệnh nhức nửa đầu (migraine headaches). Bệnh nhân mất khả năng thính giác. Bệnh nhân bị chóng mặt, tai lùng bùng, nghe không rõ, vì nước tích tụ ở tai trong.

Còn loại chóng mặt kéo dài từ ngày này qua ngày khác, tuần này qua tuần khác, là do viêm giây thần kinh tai trong. Bệnh nhân thấy ói mửa, nhưng tai vẫn còn nghe rõ và hệ thống thần kinh vẫn bình thường. Bệnh sẽ từ từ thuyên giảm.

Nói tóm lại, bệnh chóng mặt phức tạp và đa dạng, đôi khi cần những bác sĩ chuyên môn về thần kinh (Neurologist) hay Tai Mũi Họng (E.N.T. specialist) chẩn đoán bệnh cho chính xác.

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: [email protected]; Điện thoại: (714) 547-3915.

In Trang
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối

Bằng cách bắt chước cơ chế bảo vệ của cơ thể chống lại nhiễm trùng do vi khuẩn, một nhóm nghiên cứu ở Lund, Thụy điển hy vọng có thể ngăn chặn tình trạng viêm phát triển thành nhiễm trùng máu, theo đài truyền hình SVT, Thụy điển. Nhiễm trùng máu là tình trạng nhiễm trùng có thể đe dọa tính mạng. Thông thường nguyên nhân là do viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu hoặc nhiễm trùng vết thương. Nghiên cứu từ Lund cho thấy hiện nhiễm trùng huyết phổ biến hơn so với trước đây.

Ngày nay, có nhiều người lớn hơn bao giờ hết đang phải đối mặt với chứng rối loạn khả năng tập trung- thiếu khả năng chú ý, hay ADHD. Người ta nghi ngờ nguyên nhân chính của vấn đề này là do công nghệ hiện đại đang gây áp lực lên não bộ của họ. Trong khi có gần 10% trẻ em được chẩn đoán mắc chứng ADHD, một phân tích tổng hợp gần đây từ nhiều nghiên cứu cho thấy gần 6.8% người lớn mắc chứng ADHD – tăng từ 4.4% vào năm 2003.

Bộ não của chúng ta thường có khuynh hướng tìm kiếm và phản ứng với những điều mang lại sự hài lòng, gọi là phần thưởng. Khi chúng ta đói, bộ não hiểu rằng thức ăn là một phần thưởng, còn khi ta khát, nước sẽ là phần thưởng. Nhưng lạm dụng các chất gây nghiện như rượu và các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến các con đường tìm kiếm phần thưởng tự nhiên trong bộ não, tạo ra những ham muốn khó kiểm soát và làm giảm khả năng kiểm soát hành vi của chúng ta.

Aissam Dam, cậu bé 11 tuổi, lớn lên trong một thế giới im lặng tuyệt đối. Em sinh ra đời đã bị điếc và chưa bao giờ nghe thấy bất kỳ tiếng động nào. Khi sống trong một cộng đồng nghèo ở Maroc, em đã học cách diễn đạt bằng ngôn ngữ ký hiệu do chính mình phát minh ra và không được đi học. Năm ngoái, sau khi chuyển đến Tây Ban Nha, gia đình đưa em đến gặp một chuyên gia về thính giác, người đã đưa ra một gợi ý đáng ngạc nhiên: Aissam có thể đủ điều kiện tham gia thử nghiệm lâm sàng sử dụng liệu pháp gen. Vào ngày 4 tháng 10, Aissam được đưa đến điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia, trở thành người đầu tiên được điều trị bằng liệu pháp gen ở Hoa Kỳ cho bệnh điếc bẩm sinh. Mục đích là cung cấp cho em thính giác, nhưng các nhà nghiên cứu không biết liệu phương pháp điều trị này có hiệu quả hay không, và nếu có thì em sẽ nghe được bao nhiêu.

Sau mùa lễ cuối năm là lúc các bậc phụ huynh lo lắng về con đường đại học của con cháu mình. Những con số điểm, những chữ viết tắt như GPA, SAT và ACT sẽ làm phụ huynh nhức đầu và chúng ta sẽ bàn lại về vai trò các điểm này và nhất là tương quan giữa SAT và IQ trong khung cảnh của các thay đổi gần đây ở Mỹ. Năm ngoái, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ quyết định cấm dùng màu da, nguồn gốc sắc tộc để quyết định tuyển chọn một ứng viên, từ chối không cho Đại học Harvard thực hành “tác dụng khẳng định” (affirmative action) để tăng sỉ số da màu không được đại diện đúng mức so với tỷ lệ trong dân số nói chung. Một trong những biện pháp được dùng để giảm bớt sỉ số dân Á Châu là gạt bỏ kết quả kỳ thi SAT hoặc giảm bớt tầm quan trọng của SAT, vì người gốc Á Châu có điểm SAT cao hơn nhiều so với các sắc dân khác.

Hội chứng người cứng đơ (Stiff Person Syndrome – SPS) là một căn bịnh có thể gây co thắt dữ dội và làm suy nhược các cơ, nhưng hầu hết mọi người đều không biết gì về nó mãi cho đến cuối năm ngoái, khi nữ danh ca Celine Dion công bố tình trạng bịnh của mình. Chứng rối loạn thần kinh và tự miễn dịch hiếm gặp này được cho là chỉ ảnh hưởng đến 1 hoặc 2 người trong một triệu người – và hai phần ba trong số những người bị là phụ nữ.

Tạp chí Consumer Reports vừa công bố phát hiện rằng nhựa vẫn hiện diện “rộng rãi” trong thực phẩm bất chấp các nguy hại về sức khỏe, và kêu gọi các cơ quan chức trách đánh giá lại mức độ an toàn của nhựa khi tiếp xúc với thực phẩm trong quá trình sản xuất. Tổ chức vô vụ lợi này cho biết rằng 84 trong số 85 mẫu thực phẩm ở siêu thị và thức ăn nhanh mà họ vừa kiểm tra gần đây có chứa “chất hóa dẻo” (plasticizers) được gọi là phthalates, một loại hóa chất được sử dụng để làm cho nhựa bền hơn.

Cách đâu 30-40 năm, lúc người tỵ nạn Việt mới định cư ở Mỹ và bắt đầu làm quen với các tập tục kể những tập quán về y tế ở Mỹ, trong y giới Mỹ cũng như các nước tây phương khác đang tranh cãi rất nhiều về chỉ định có nên cắt bao quy đầu theo thông lệ (routine circumcision) cho trẻ em sơ sinh hay không. Thuật ngữ “circumcision”, gốc latinh “circumcisio”. Từ "cắt bao quy đầu" xuất phát từ các từ Latin circum và caedo (circum: “xung quanh”; caedo: “tôi cắt”), có nghĩa đen là "cắt xung quanh". Từ epitome trong tiếng Hy Lạp cũng có nguồn gốc từ gốc có nghĩa là "cắt" hoặc "vết mổ". Trong tiếng Hebrew (Do Thái), phép cắt bao quy đầu được gọi là “peritomy”, xuất phát từ tiếng Hy Lạp peritomy.

Người ta vẫn thường nói “You are what you eat” (Những gì bạn ăn thể hiện bạn là ai). Nhưng có lẽ sẽ đúng hơn khi nói rằng những gì chúng ta ăn sẽ khiến chúng ta có những cảm xúc gì, bởi vì những tiến bộ trong lĩnh vực dinh dưỡng tâm thần học cho thấy chế độ dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe tâm thần của chúng ta.

Đặng Đình Bách: Tấm gương sáng về tinh thần đoàn kết cộng đồng và câu chuyện đau buồn về sự bất công cần phải khắc phục tại Việt Nam...
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.