Bạn,
Theo các nhà nghiên cứu nhân văn, kiến trúc nhà gỗ Việt Nam trước đây ít nhiều được xây dựng theo nghệ thuật phong thủy du nhập từ Trung Hoa và lâu dần đã được Việt hóa. Nó được gắn liền với môi trường thiên nhiên, xã hội với các quan niệm về vũ trụ, nhân sinh, phong tục, tập quán, ý tưởng, thẩm mỹ của từng cộng đồng tồn tại, của từng vùng, miền. Báo điện tử CA Sài Gòn ghi nhận về những đặc điểm của nhà gỗ VN như sau.
VN nằm ở khu vực nhiệt đới, rừng ở Việt Nam chạy dài từ Bắc xuống Nam đan xen mấy tầng cây nhiệt đới là nguồn cung cấp vô tận không chỉ những vật liệu xây dựng nhà cửa thông thường như: luồng, tre, nứa, lá cọ... mà vô số rừng cây to, gỗ quý như lim, sến, trắc, táu, kền kền... Tận dụng lợi điểm được thiên nhiên ban tặng, người Việt xưa đã làm các công trình kiến trúc mang đậm tính dân tộc, tồn tại nhiều thế kỷ qua.
Nói đến việc làm nhà người Việt thường nói đến hai chữ "thổ, mộc" (đất và gỗ). Đất và gỗ là nền tảng đầu tiên để kiến tạo nên không gian cư trú. Có đất thì mới dựng nhà. Người nghèo, dân thường thì dựng nhà bằng các vật liệu thông thường như tranh, tre, nứa, lá... Nhà giàu, vua quan thì làm nhà gỗ. ..Kiến trúc nhà gỗ Việt Nam được coi như một di sản văn hóa quý giá, bởi đây như là điển hình của một nền kiến trúc mang đậm tính nhân văn được tạo dựng qua nhiều thời kỳ lịch sử. Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, khoa học đã đi tìm cội nguồn những nét đặc trưng của kiến trúc nhà gỗ cổ của người Việt ở cả ba miền: Bắc, Trung, Nam của các cung đền, lăng, tẩm, chùa chiền...
Nghệ thuật trang trí và chạm khắc đã từ lâu gắn bó khăng khít trong những ngôi nhà gỗ cổ của làng quê Việt Nam.Trong trang trí nội, ngoại thất căn nhà giống như một tác phẩm nghệ thuật mang đậm bản sắc dân tộc và tính nhân văn cao. Từ bố cục tổng thể, hình khối không gian và nhất là các đường nét góc cạnh của căn nhà cho đến những trang trí nội, ngoại thất làm sao cho thật hài hòa đẹp mắt. Chạm khắc các hoa văn, gờ, chỉ, chạm lọng (thủng), chạm nổi được các nghệ nhân tài hoa xử lý linh hoạt để làm tăng sự tinh xảo, thẩm mỹ. Rồi những mái, bệ cửa, bậc cấp, lan can cho đến cột, kèo, cù, xà, xiên, cửa võng, cửa đi, cửa sổ... Việc chạm, trổ đó tùy theo quy mô và thứ bậc của căn nhà. Ở đó những người thợ theo ý tưởng của chủ nhân mà để lại các dấu ấn của chế độ, của xã hội đương thời hoặc tôn giáo, tín ngưỡng hay những sinh hoạt dân gian làng xã của từng vùng, miền trên các tác phẩm chạm khắc của mình.
Bạn,
Cũng theo báo CA Sài Gòn, trong tiến trình sáng tạo, nghệ thuật trang trí bằng chạm khắc những người thợ tài hoa còn biết cách điểm, tạo nhấn các đề tài nói trên cùng với những chữ Nôm, chữ Hán như: Phúc, Lộc, Thọ. Trong các bức phù điêu hoặc những câu đối được đục khắc công phu để mang đậm tính nhân văn. Cầu chúc cho cuộc sống của mọi người, của gia chủ giàu có, phúc đức để cho đời sau con cháu.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình