Đó là một giải thưởng về thi ca: Gabo Prize. Đúng ra, tên đầy đủ của giải này là: The Gabo Prize for Literature in Translation & Multi-Lingual Texts [Summer/Fall 2015].
Giải trao cho nhà thơ Lý Đợi (đang ở trong nước) và các dịch giả (Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen) đã chuyển ngữ thơ Lý Đợi sang tiếng Anh.
Trên trang Da Màu (http://damau.org/archives/37580) hôm 8-7-2015, nhà thơ Lý Đợi qua bài viết tựa đề “Chúc Mừng Dịch Giả Thơ Tôi Thắng Giải Gabo” đã giải thích, trích:
“Tôi vừa nhận được tin những dịch giả thơ của tôi ra tiếng Anh đã thắng giải Gabo mùa Hè 2015, sau khi vượt qua vòng chung khảo với những tên tuổi xứng đáng hơn. Chúc mừng!
Gabo là tên gọi thân thiết của Gabriel García Márquez (1927 – 2014, Nobel văn học 1982), có tiểu thuyết Tình yêu thời thổ tả mà tôi kính nể.
Giải thưởng được trao với rất nhiều lời có cánh, hãy đọc kĩ hướng dẫn trước khi dùng, vì có khi đó chỉ là quảng cáo, hơi trương phồng...
Chi tiết giải thưởng The Gabo Prize for Literature in Translation & Multi-Lingual Texts [Summer/Fall 2015] có thể xem tại đây:
http://lunchticket.org/gabo-prize-literature-translation-multi-lingual-texts/gabo-prize-winners-finalists-summerfall-2015/
Và các bài thơ để trao giải thưởng:
http://lunchticket.org/poetics-of-resistance/
Điều đáng ngưỡng mộ ở đây không phải là những bài thơ của tôi, mà là công việc nặng nhọc, dũng cảm của Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen, họ đã bỏ công phu ít nhất gấp 20 lần công sức mà tôi đã làm cho bài thơ.
Tiếng Việt của Kelly Morse chắc cũng giống tiếng Anh của tôi, đủ sức để đi lạc đường mà không thể nhờ đến cảnh sát. Tôi có gặp cô ấy một lần tại Sài Gòn, uống với nhau ly cà phê, dùng mọi cử chỉ để cho cô ấy biết rằng dịch thơ, làm luận án về thơ của tôi chẳng có gì vui, nên cứ tùy ý chọn lựa bài và cách thể hiện, vì tôi không thể giúp gì được nhiều.
Và cũng vì quan điểm của tôi: Thơ không thể dịch được, nhưng không thể không dịch thơ được.
Còn Nga L.H. Nguyen thì có nói chuyện với cô ấy một lần qua điện thoại, mà chưa hề có dịp gặp nhau. Nên càng xúc động hơn.
Đã nhiều lần muốn nói lời tri ân công khai đến hai bạn, cũng như những dịch giả đã/đang dịch thơ tôi ra tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Romania, Séc…, nay "ăn ké" Gabo, tôi cảm ơn tất cả.
Lý Đợi”(hết trích)
Có một điểm cần ghi nhận, thơ Lý Đợi thuộc loại khó dịch nhất trần gian, vì ngôn ngữ rất mực riêng tư, độc đáo, mang nhiều phong cách riêng của Việt ngữ -- thường chỉ có thể hiêủ trọn vẹn, may ra, trong tiếng Việt và trong bôi cảnh xã hội của thời đại nhà thơ đang sống. Nếu không cùng hít thở không khí như nhà thơ, thí dụ, người của các thế kỷ sau, hẳn là khó nắm bắt những cảm xúc Lý Đợi muôn mô tả.
Thí dụ, chữ “luộc” trong thơ Lý Đợi. Dưới thời xã hội chủ nghĩa đương đại, chữ “luộc” đã rời nhà bếp, để mang nghĩa mới và được dùng trong rất nhiều trường hợp...
Như thế, dịch thuật là một hành vi phi thường.
Nơi đây, xin trích một số dòng thơ từ Lý Đợi được Giải Gabo (http://lunchticket.org/poetics-of-resistance/) như sau:
“Món 1: Luộc
+ Theo kiểu rau muống luộc của Bắc kỳ
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
Chưa tìm thấy thứ gì mà người Việt không thể luộc…
.
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
.
Từ luộc xe honda, nhà đất, bằng cấp, chức tước…
Từ luộc vệ sinh, an toàn thực phẩm, bảo hiểm…
Từ luộc trí tuệ, thẩm mĩ, văn hoá, nhân tính…
Từ luộc nhân quyền, tự do, tư tưởng, tâm linh…
Chưa tìm thấy điều gì mà Việt Nam không thể luộc
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
Từ luộc cho đến luộc
Người người nghĩ chuyện luộc
Nhà nhà tham gia luộc
Ngành ngành thi đua luộc…
Duy chỉ có lý do tại sao mình bị luộc: là không bị luộc
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất…”(ngưng trích)
Xin chúc mừng nhà thơ Lý Đợi, và chúc mừng 2 dịch giả tuyệt vời Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen.
Giải trao cho nhà thơ Lý Đợi (đang ở trong nước) và các dịch giả (Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen) đã chuyển ngữ thơ Lý Đợi sang tiếng Anh.
Trên trang Da Màu (http://damau.org/archives/37580) hôm 8-7-2015, nhà thơ Lý Đợi qua bài viết tựa đề “Chúc Mừng Dịch Giả Thơ Tôi Thắng Giải Gabo” đã giải thích, trích:
“Tôi vừa nhận được tin những dịch giả thơ của tôi ra tiếng Anh đã thắng giải Gabo mùa Hè 2015, sau khi vượt qua vòng chung khảo với những tên tuổi xứng đáng hơn. Chúc mừng!
Gabo là tên gọi thân thiết của Gabriel García Márquez (1927 – 2014, Nobel văn học 1982), có tiểu thuyết Tình yêu thời thổ tả mà tôi kính nể.
Giải thưởng được trao với rất nhiều lời có cánh, hãy đọc kĩ hướng dẫn trước khi dùng, vì có khi đó chỉ là quảng cáo, hơi trương phồng...
Chi tiết giải thưởng The Gabo Prize for Literature in Translation & Multi-Lingual Texts [Summer/Fall 2015] có thể xem tại đây:
http://lunchticket.org/gabo-prize-literature-translation-multi-lingual-texts/gabo-prize-winners-finalists-summerfall-2015/
Và các bài thơ để trao giải thưởng:
http://lunchticket.org/poetics-of-resistance/
Điều đáng ngưỡng mộ ở đây không phải là những bài thơ của tôi, mà là công việc nặng nhọc, dũng cảm của Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen, họ đã bỏ công phu ít nhất gấp 20 lần công sức mà tôi đã làm cho bài thơ.
Tiếng Việt của Kelly Morse chắc cũng giống tiếng Anh của tôi, đủ sức để đi lạc đường mà không thể nhờ đến cảnh sát. Tôi có gặp cô ấy một lần tại Sài Gòn, uống với nhau ly cà phê, dùng mọi cử chỉ để cho cô ấy biết rằng dịch thơ, làm luận án về thơ của tôi chẳng có gì vui, nên cứ tùy ý chọn lựa bài và cách thể hiện, vì tôi không thể giúp gì được nhiều.
Và cũng vì quan điểm của tôi: Thơ không thể dịch được, nhưng không thể không dịch thơ được.
Còn Nga L.H. Nguyen thì có nói chuyện với cô ấy một lần qua điện thoại, mà chưa hề có dịp gặp nhau. Nên càng xúc động hơn.
Đã nhiều lần muốn nói lời tri ân công khai đến hai bạn, cũng như những dịch giả đã/đang dịch thơ tôi ra tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Romania, Séc…, nay "ăn ké" Gabo, tôi cảm ơn tất cả.
Lý Đợi”(hết trích)
Có một điểm cần ghi nhận, thơ Lý Đợi thuộc loại khó dịch nhất trần gian, vì ngôn ngữ rất mực riêng tư, độc đáo, mang nhiều phong cách riêng của Việt ngữ -- thường chỉ có thể hiêủ trọn vẹn, may ra, trong tiếng Việt và trong bôi cảnh xã hội của thời đại nhà thơ đang sống. Nếu không cùng hít thở không khí như nhà thơ, thí dụ, người của các thế kỷ sau, hẳn là khó nắm bắt những cảm xúc Lý Đợi muôn mô tả.
Thí dụ, chữ “luộc” trong thơ Lý Đợi. Dưới thời xã hội chủ nghĩa đương đại, chữ “luộc” đã rời nhà bếp, để mang nghĩa mới và được dùng trong rất nhiều trường hợp...
Như thế, dịch thuật là một hành vi phi thường.
Nơi đây, xin trích một số dòng thơ từ Lý Đợi được Giải Gabo (http://lunchticket.org/poetics-of-resistance/) như sau:
“Món 1: Luộc
+ Theo kiểu rau muống luộc của Bắc kỳ
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
Chưa tìm thấy thứ gì mà người Việt không thể luộc…
.
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
.
Từ luộc xe honda, nhà đất, bằng cấp, chức tước…
Từ luộc vệ sinh, an toàn thực phẩm, bảo hiểm…
Từ luộc trí tuệ, thẩm mĩ, văn hoá, nhân tính…
Từ luộc nhân quyền, tự do, tư tưởng, tâm linh…
Chưa tìm thấy điều gì mà Việt Nam không thể luộc
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam ăn món luộc là tốt nhất
Từ luộc cho đến luộc
Người người nghĩ chuyện luộc
Nhà nhà tham gia luộc
Ngành ngành thi đua luộc…
Duy chỉ có lý do tại sao mình bị luộc: là không bị luộc
Vậy nên:
Sống ở Việt Nam luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất
Luộc là tốt nhất…”(ngưng trích)
Xin chúc mừng nhà thơ Lý Đợi, và chúc mừng 2 dịch giả tuyệt vời Kelly Morse và Nga L.H. Nguyen.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình