Bạn,
Như VB đã loan tin, hơn 1 tháng qua, gần một nửa dân số của thành phố Đà Nẵng có hơn 400,000 dân đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt để dùng trong sinh hoạt hàng ngày. Báo Người Lao Động cho biết: ở thành phố này, liên tiếp trong chưa đầy hai tháng đã có ba đợt nước bị nhiễm mặn kéo dài với độ mặn lên gấp 6-7 lần cho phép. Trong khi đó gần 10,000 hecta diện tích canh tác ở các vùng đất dọc theo bờ sông Vu Gia từ Đại Lộc, Điện Bàn, Quảng Nam về đến các xã trọng điểm huyện Hòa Vang, huyện tách từ tỉnh Quảng Nam để trở thành huyện ngoại thành của Đà Nẵng từ năm 1997, cũng đang tình trạng khan hiếm nước tưới. Và phố cổ Hội An, cũng đang trong nỗi lo bị lũ tàn phá nặng nề hơn. Tất cả bắt nguồn từ chuyện đổi dòng của một con sông.
Báo NLĐ kể lại những điều trông thấy khi đi theo thuyền máy ngược dòng Thu Bồn về ngã ba Giao Thủy, nơi hợp lưu hai dòng chảy của sông Vu Gia và Thu Bồn trước khi xuôi về phía Cửa Đại. Qua khỏi cầu Giao Thủy đến địa phận xã Đại Cường (Đại Lộc) nằm giữa ba dòng sông bao bọc là Vu Gia, Thu Bồn và Quảng Huế, điều đầu tiên đập vào mắt phóng viên là dòng sông Vu Gia dường như mở rộng hơn trước khá nhiều ở phía hạ lưu. Nhiều xóm làng trù phú trước đây hầu như biến mất, dấu vết còn lại chỉ là những gốc tre nằm chơ vơ giữa dòng chưa bị nước cuốn trôi. Hai bên bờ sông đất bị lỡ thành những vệt nham nhở, kéo theo nhiều diện tích cây trồng, nhà ở của người dân ven sông. Một chuyên viên nói: trong mấy năm gần đây do lũ lụt diễn biến phức tạp nên dòng chảy của sông có hiện tượng bị cướp dòng. Sau khi dòng sông được mở vào cơn lũ cuối cùng của năm 2000 thì vào đoạn cửa vào của sông Quảng Huế đã bắt đầu bị bồi lắp và đến nay dòng chảy của sông đã tắt. Lòng sông trước kia rộng 150 mét với độ sâu từ 3-6 mét, nay chỉ còn một con lạch nhỏ rộng chừng 50 mét và nước chỉ đến khoảng đầu gối, trong khi con sông mới ngày càng mở rộng lòng và gây xói lở mạnh vùng ven bờ. Sông ấy đã cuốn trôi gần 200 hecta đất sản xuất và thổ cư, bào mòn, phủ cát gần 100 ha đất. Và làng Phúc Mỹ (còn gọi là thôn 9) nổi tiếng bởi nghề trồng ớt và thuốc lá đã bị xóa sổ trên bản đồ hành chính xã. Hơn 200 hộ dân của thôn 9, một phần thôn 8 và thôn 10 phải di dời đến nhiều nơi. Theo các chuyên viên, con sông mới mở này có cửa vào rộng khoảng 100 mét, nước chảy xiết do độ dốc lớn và thẳng, cửa ra được nối vào đoạn cuối của sông Quảng Nam Huế cách cầu Quảng Huế khoảng 1 km về thượng lưu. Dòng chảy của sông mới chia cắt thôn 10 của xã Đại Cường thành một cù lao độc lập, ảnh hưởng trực tiếp đến các thôn Ô Gia Bắc, Thanh Lâm và hơn 200 hộ dân ở các thôn này sẽ phải di dời trước mùa mưa bão sắp tới.
Bạn,
Theo NLĐ, các chuyên viên dự báo khi mùa lũ đến, đoạn sông mới ẽ tiếp tục mở rộng lòng, gây xói lở mạnh vùng ven bờ và nguy hiểm hơn nữa là gây mất cân bằng nguồn nước cung cấp cho hầu hết hệ thống các trạm bơm điện ở các huyện phía Bắc Quảng Nam và hệ thống cung cấp nước sinh hoạt, công nghiệp cho thành phố Đà Nẵng. Thêm vào đó, do dòng chảy của con sông mới quá mạnh nên cầu Quảng Huế có nguy cơ bị sạt lở ở hai mổ cầu. Hiện tượng này có thể gây biến động về ngập lũ ở hạ lưu hai sông Vu Gia và Thu Bồn khi sông Vu Gia nghẽn dòng, nước lũ tập trung chuyển về hạ lưu sông Thu Bồn với lưu lượng dòng chảy lớn gấp nhiều lần tạo nên mức lũ cao hơn và nhiều làng sẽ bị ngập chìm.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình