Bạn,
Đa số các bậc cha mẹ Việt Nam khi đặt tên cho con thì đều chọn những cái tên đẹp, có ý nghĩa, nói lên kỳ vọng của cha mẹ đối với người con: thành đạt trong học vấn, giàu sang, hạnh phúc, may mắn, hay sống có đạo lý với nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, còn với con gái thì công, dung, ngôn, hạnh. Thế nhưng cũng có một số người lại quan niệm rằng cái tên là một danh từ riêng dùng để phân biệt tên các đứa con trong gia đình và thân quyến trong dòng họ.
Đa số các bậc cha mẹ Việt Nam khi đặt tên cho con thì đều chọn những cái tên đẹp, có ý nghĩa, nói lên kỳ vọng của cha mẹ đối với người con: thành đạt trong học vấn, giàu sang, hạnh phúc, may mắn, hay sống có đạo lý với nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, còn với con gái thì công, dung, ngôn, hạnh. Thế nhưng cũng có một số người lại quan niệm rằng cái tên là một danh từ riêng dùng để phân biệt tên các đứa con trong gia đình và thân quyến trong dòng họ.
Theo báo Thanh Niên, chính sự xem nhẹ việc đặt tên cho con ở Việt Nam đã dẫn tới trường hợp nhiều người phải gánh suốt đời cái tên ngộ ngĩnh kỳ quặc như Nguyễn Văn Chó Nhỏ, hay khó phát âm, phải uốn lưỡi, ngọng mồm như Tăng Quốc Quới. Trong khi đó, có người lại đặt tên cho con cái tên rườm rà đến 6, 7 tiếng như Bùi Hoàng Hoa Kim Vân Trang. Số khác lại đặt tên cho con quá đài các, diễm tình, trả thù đời hay bộc lộ những ham muốn tầm thường như Tiền, Vàng... Hiện nay tên đệm Thị (phái nữ), Văn (phái nam) ngày càng ít sử dụng nên không ít người bị ghi lộn về giới tính.
Cái tên do cha mẹ đặt đã ảnh hưởng sâu xa đến đời sống của mỗi con người. Báo Thanh Niên ghi lại trường hợp nhiều người khóc dở, mếu nhỡ khi phải mang cái tên xấu hoắc, không giống ai, đi đâu cũng bị châm chọc như Âu Kính Lu, Nguyễn Ngàn Vốn, Trần Thị Chằn, Bùi Văn Chim, Hồ Văn Thối. Nhiều người cha, người mẹ không mấy quan tâm đến việc đặt tên cho con trong giấy khai sinh. Nhiều ông bố đã mượn khai sinh của người khác để cho con đi học, sửa khai sinh để tăng tuổi, giảm tuổi, trong giấy khai sinh của con lại ghi tên mẹ là một người khác, điều đó dẫn đến nhiều rắc rối cho đứa con khi nó lớn lên.
Ngoài chuyện đặt tên, cải tên cho con, nhiều gia đình đã gặp rắc rối do việc ghi sai họ của cha mẹ và con. Báo Thanh Niên đã ghi lại một trường hợp như sau: Theo đơn kiện của 5 người con, sau khi chết gần một năm, ông Đường N.S sinh năm 1934 mới được tòa án ở Sài Gòn cải chính tên, trả lại cho ông cái tên cúng cơm cha mẹ đặt cho. Vì là người Hoa, nói tiếng Việt không sõi, lại mù chữ nên ông Đường N.S không phân biệt được hai tiếng Dương và Đường. Do vậy, dù là họ Đường nhưng trong giấy khai sinh, tờ khai gia đình đã ghi lộn biến ông thành công dân Dương N.S, trong khi đó 5 đứa con ông thì mang họ Đường. Khi các con ông làm thủ tục khai tử và ghi nhận quyền thừa kế họ mới té ngửa vì không được hưởng tài sản của cha do trong giấy tờ ghi họ là con ông Đường N.S chứ không phải là Dương N.S. Thế là các con đành phải ra tòa yêu cầu xác nhận ông Đường N.S và ông Dương N.S là một người, đổi họ trong giấy tờ từ họ Dương sang họ Đường.
Bạn,
Với những người con lai, việc đặt họ và tên cũng vô cùng quan trọng, như câu chuyện sau đây được Báo Thanh Niên thuật lại: Sau khi chết 28 năm, ông Nguyễn Ngọc Minh tức là Francois Robert Hamisultane (sinh năm 1946) mới được trả lại cái tên Tây của mình. Ông có cha là người Pháp, khi ông được 8-9 tuổi thì người cha về Pháp. Vì chiến tranh loạn lạc, mẹ ông đã đổi tên ông thành Nguyễn Ngọc Minh. Ông Minh đi lính VNCH tử trận vào năm 1972 để lại 3 cô con gái. Cuối năm 1999, sau khi có giấy xác nhận của cha ruột ông Minh gửi từ Pháp về, vì quyền lợi của các con, vợ ông Minh đã xin xác nhận ông Nguyễn Ngọc Minh còn có tên Pháp là F.R. Hamisultane, đồng thời xin cải chính tên cha trong giấy khai sinh của 3 cô con gái để các cô được mang họ Hamisultane. Nhờ được mang họ của ông nội, ba cô gái này hy vọng một ngày kia sẽ được đi Tây.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình