và đỏ trong góc vườn của mẹ.
Mẹ kể cho bé nghe
Về cây cà chua
Trong một góc vườn
Của tuổi thơ
Mẹ bảo
Ngày ấy
Mẹ còn bé lắm thôi
Bé như con bây giờ
Có khi còn gầy hơn con nữa là khác
Ngày ấy
Những người bạn của mẹ
Là những trái cà chua
Là những con ốc sên
Và những trái khổ qua
Trong góc vườn của ngoại
Ngày ấy
Những bữa cơm của mẹ
Là những nồi canh chua rau muống
Là những dĩa khổ qua trộn suông
Đắng nghét
Cay xè
Ngày ấy
Những người bạn của mẹ
Là những con ốc sên
Bò qua bò lại chậm chạp
Thật chậm chạp
Vì chúng không thể bỏ rơi
Một người bạn cô độc
Lẻ loi, như mẹ
Ngày ấy, con biết không
Mẹ nâng niu từng trái cà chua,
từng trái khổ qua
Còn đối với những con ốc sên
Chỉ có chúng là bạn của mẹ
Nên mẹ quí chúng đến dường nào
Tuổi thơ của mẹ
Không bao giờ vượt quá
Diện tích mảnh vườn bé xíu
Trong ngôi nhà lụp xụp của ngoại
Những người bạn của mẹ
Không ai khác hơn ngoài ốc sên
Và những bữa cơm của mẹ
Lúc nào cũng là khổ qua nấu suông hay cà chua dầm nước muối
Con biết không
Bao năm qua rồi
Từ ngày mẹ rời khỏi mảnh vườn tuổi thơ Từ ngày mẹ lìa bỏ bầy ốc sên
Và những trái cà chua, khổ qua
Để ra đi mãi mãi
Bao nhiêu ngày tháng rồi
Từ ngày mẹ lìa bỏ quê hương
Và lũ bạn thời thơ ấu
Để không bao giờ trở lại
Mẹ đã không đem theo được ốc sên
Cũng không trồng được cây khổ qua
Trên mảnh đất mới
Mảnh đất của quê hương thứ hai
Mảnh đất của xứ người
Con thương yêu
Mẹ chỉ gieo được hạt giống cà chua
Và hạt giống đó đã đâm chồi nẩy lộc
Ra hoa kết trái
Để tới một ngày
Mẹ có trái cà chua trên tay
Xoay một vòng trên cái cuống của nó
Hít hà...
Chỉ cần hít một hơi thôi
Đã nhận ra cái mùi ngai ngái
Của trái cà
Cái mùi mà mẹ không thể quên được
Mùi của quê hương
Của mảnh vườn bé nhỏ
Trong căn nhà tăm tối, nghèo nàn
của ngoại
Chỉ cần hít thêm một hơi thôi
Mẹ đã có cả quê hương trong lòng
Và có cả quê hương trong tim
Một quê hương
Thứ nhất và duy nhất
Cảm ơn cây cà chua
Cảm ơn cây khổ qua
Cảm ơn ốc sên
Xin cảm ơn lũ bạn thời thơ ấu
Côâ độc, ngây dại
Xin cảm ơn tất cả.
Đậu Phộng và Mẹ
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình