Cung Tiến và bạn văn nghệ sĩ: Cung Tiến, Doãn Quốc Sỹ, Trần Dạ Từ, Nguyễn Xuân Nghĩa, tòa soạn Việt Báo, 2019, Westminster
Cung Tiến là một tên tuổi lớn của âm nhac Việt Nam, nhưng ông cũng là một tác giả có nhiều đóng góp vào hai mươi năm văn học miền Nam và văn học hải ngoại. Vào những thập niên 1950 và 1960, với bút hiệu Thạch Chương, Ông đã sáng tác, nhận định và phê bình văn học, cũng như dịch thuật, cho các tạp chí Sáng Tạo, Quan điểm, và Văn. Hai trong số các truyện ngắn ông dịch và xuất bản ở Việt Nam là cuốn Hồi ký Viết Dưới Hầm của Dostoievsky và cuốn Một Ngày Trong Đời Ivan Denisovitch của Solzhenitsyn.
Mời đọc lại hai bài thơ Thạch Chương viết thời ông ở tuổi đôi mươi.
***
SONNET
Thạch Chương
Như những tiếng cầu xin cứu vớt linh hồn chúng tôi
ngoài khơi bí mật đến tự một con tàu biển;
qua những mảnh danh từ dệt nên hồn mầu nhiệm
em vẫn chỉ là tóc mây cổ nõn và môi.
Sau áo len danh từ là thế giới xa vời,
là đêm không trăng sao là trùng dương thăm thẳm;
qua những chuỗi ngọc cười, em vui nước mất đẫm
vai anh, em buồn. Đêm hồn anh dài không nguôi.
-- Kèn đồng xin loa vang đạp những thành kia xuống!
bóp nghẹt tiếng cười, và xin khô héo đôi môi;
yêu, thương, sầu, nhớ. Hãy vượt qua thành hiện tượng,
soi mặt trời mắt em, để tôi chiêm ngưỡng
hình tôi.
***
ĐỐI THOẠI
nhân vật
Sáng khuya đô thị hai giờ
Những mớ tóc yêu tinh xòa ngõ hẻm
Những bước chân giầy rộn rã
Rộn rã trong tim
căng thẳng. Và những điểm lập lòe thuốc lá
Rồi rộn rã. Rồi câm im
Rồi những thì thầm nhày nhụa
Nhưng trên kia là giải ngân hà như lụa
đôi mắt
Và chúng nó làm đầy khối không gian nhỏ
Bằng đủ loại hơi hữu cơ
Cười phì hơi dạ dày tròm mồm
Ngày dại điên cuồng bệnh hoạn là
những cặp mắt sờ
da thịt em tàn nhẫn
Ngạo nghễ như thiên thần
Em thuộc về anh em không thuộc
về chúng nó
Em đoán – bằng và qua đôi mắt
Bằng sự vắng mặt của anh
Rằng có thể người ấy vừa nhắm mắt
Hoặc có thể đang nằm bệnh viện hoặc
có thể có thể chẳng có gì
Nhưng một sự thật em chắc chắn
là em muốn cắn anh vì sự
anh thờ ơ
nhân vật
Đôi mắt dịu ăn-sâu-vào-trái-tim
theo đuổi chập chờn như một sợ hãi
Những cửa sổ đen ngòm thì thầm
Kể lể những sa đọa thường xuyên
Chứng kiến ở mỗi
sáng khuya đô thị hai giờ
Cột đèn nghiêm trang sao không nói
Cây reo lãnh đạm sao không nói
Và cầu dài câm bóng nhà cao đổ
im lìm và vườn và vườn hoa và ghế dài và
thềm nhà và
Tại sao không nói. Xin
cúi đầu van lạy đừng ruồng bỏ
Bởi biết rằng sáng mai khi mặt trời
về các người sẽ
thân yêu và tha thứ
đôi mắt
Em thề em không thuộc về chúng nó
Thương hại những mớ tóc vàng
mềm óng bồng bềnh gió biển là những
thủy thủ Noel lần đầu bến lạ
Và môi ngạc nhiên nhạo báng vô tư
Bởi những sợi tóc giả những cánh tay già
Quàng xiết bằng một đam mê lạnh
Những con mắt bốc hơi những bụng tròn
Không thở những thuốc lá quên hút
những toan tính nhày nhụa
và vải bàn trắng rượu đỏ lênh láng những
-- Chắc nền nhà đang lung linh
Mẹ và các em đang cầu kinh
Thân thể em biết phút này thôi không huyền
diệu nữa phải không anh
Nhưng còn anh em biết em
sẽ cắn anh vì sự anh thờ ơ
nhân vật
Cửa sổ đen ngòm cười mai mỉa
Đường âm tiếng giày khô
Nhạo báng
Và trên kia là giải ngân hà như lụa
Sao rơi vào mắt vào tâm hồn như mưa
Phố rỗng. Cây vắng mặt. Cột đèn bỏ quên
Hai điểm sáng long lanh tinh nghịch cầu xin
làm nhói trái tim
Trên cầu bóng loạng choạng
một thủy thủ già trên môi vừa chết đi
khúc ca chiến thắng của bản năng
Không không trăm lần không
Và sương này mưa lò cửa sổ
Gối trắng mờ sáng – đêm – chờ đợi thân yêu
Bàn ghế hòm tủ sách vở chạy sô êm đềm thăm hỏi
Và những trang vàng
Và tận cùng một quyển sách là
điểm mong manh m-ột chân lý
XII-58 Sydney
Thạch Chương
*Tài liệu từ facebook.com/huyvespa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình