NGUYỄN HÀN CHUNG
Tiếng khóc tháng tư
Tôi lắng nghe tiếng khóc đâu
đó nấc lên ngày tháng tư lắng
nghe từng âm âm ức ức mà
phỏng đoán tiếng khóc
ấy là khóc mừng vui sum
họp hay tủi hờn chia ly
Tiếng khóc gào tru
tréo những cái miệng méo
xệch những bàn tay cấu vào
tấm ảnh tiếng gầm gừ ùng
ục trong cổ họng nước mắt trào
ra trộn với nước mũi chảy
xuống tận cằm dính vào những
ngấn cổ trắng nõn
Tiếng khóc ngằn ngặt của con
bé đòi bú tiếng khóc rấm
rứt của bà mẹ già tiếng khóc xé
ruột của người vợ trẻ nhỏ xuống
vầng trán của đứa con thơ từ
nay không còn bố nữa
Tiếng khóc hức hức xen
lẫn tiếng cười hả hê giọng
Nam pha Bắc mùi thuốc
lào khét nghẹt phả lên từ những
điếu cày bằng trúc bóng loáng
gợi tôi nhớ câu thơ trong bài
cáo Bình Ngô chặt hết trúc Nam
sơn không ghi hết tội
Bốn mươi năm qua rồi những
tiếng khóc xuyên thấu màng
nhĩ tôi thời trai trẻ trong giấc
mơ đồng hiện tiếng khóc mù
sương.
Tam đoạn luận thơ
1
Những người làm thơ dở ghét bỏ những người làm thơ hay
Những người làm thơ hay khinh thị những người làm thơ dở
Người không làm thơ nhưng thích thơ coi thường cả hai
2
Những người quản lý thơ coi thường ra mặt các nha lại thơ
Những nha lại thơ coi thường lén lút các nhà quản lý thơ
Những người làm thơ ngoài luồng khinh mạn cả hai
3
Những người làm thơ vần vè chê bai những người làm thơ cách tân không làm được thơ vần hay
Những người làm thơ cách tân chê bai những người làm thơ vần là tư duy nô lệ người đi trước
Những người không biết làm thơ khi đọc thơ không biết tin ai nên
chỉ ưa thích những gì họ cảm nhận được
Và họ cho đó là thơ
Vì họ cho đó là thơ.
***
TRẦN YÊN HÒA
Quên đi ngày tháng đó
Hãy quên đi ngày tháng đó
Ngày tháng hực lửa trên toàn cõi
Từ bắc chí nam
Từ trường sơn ra biển cả
Đâu đâu cũng có người chết
Máu và nước mắt
Đâu đâu cũng tan hoang những phận đời mất mát
Tôi đã nhìn thấy một tháng tư máu đỏ lòm
Máu chảy thẫm dưới đất sâu
Trên rừng núi cao
Hay ngoài biển cả
Máu và người chết từ trường sơn xuống đồng bằng
Quảng Trị Thừa Thiên Huế
Đại lộ kinh hoàng
Đà Nẵng Tam Kỳ Hội An
Rùng mình hoảng loạn
Pleiku Ban Mê Thuột Tỉnh lộ 7
Ngập xác người
Thù và bạn
Sài Gòn thất thủ
tan hoang
Nhớ làm gì những tên người
hồ chí minh võ nguyên giáp phạm văn đồng lê duẩn trường chinh lê đức thọ văn tiến dũng trần văn trà
ngô đình diệm nguyễn văn thiệu nguyễn cao kỳ nguyễn văn toàn, lâm ngươn tánh...
Nhớ làm gì nhớ làm gì
Họ đã về với đất
Tiếng thơm, tiếng ô nhục
Có cả
Vắt trên hai vai
Hãy quên đi ngày tháng đó
Hãy vô cảm
Lạnh băng
Hơn bốn mươi tám năm qua
Như một cơn kinh hoàng đã ngủ
Hãy để nó ngủ đi
Hãy quên nó đi
Quên
Tôi quên
Tôi cố quên
Ngậm đắng nuốt cay quên
Những huênh hoang
Của kẻ thắng cuộc
Những đau thương
Của kẻ thua cuộc
Chung quy cũng là
Cái tôi
Tôi
Cái tôi
Là Tự Do
Là Dân chủ
Không ai biết điều này
Tôi
Tôi thôi
Xin công bố
30-4-2023
Quên
Quên tất cả
Hãy quên
Nhưng Tự Do
Tôi xin viết hai chữ Tự Do
Viết hoa
Bằng Máu và Nước Mắt
Em yêu dấu!
Hãy cho anh
Được Tự Do.
Nói
Và Viết
Em Yêu Dấu
Cảm ơn em
Đã cho anh
Cái Tự Do đó
(30-4-2023)
Thơ (Xuôi, Xui) Tháng Tư
Tháng tư nằm nhà nghe gió thốc tháo ngoài hiên
Nghe mưa từ sáng sớm rầm rì trên mái tôn tí tách
Mưa đồng nghĩa với nỗi buồn, đồng nghĩa với sự cô đơn khiến ta thầm thì độc thoại
Mưa đồng nghĩa với nỗi nhớ em, nhớ muôn vàn, nhớ đến từ mọi ngả, dầu đầu óc kín bưng không muốn mở ra một nơi nào của trang ký ức.
Tháng tư đặc quánh những ngã đường đi và đến không ai cho mình đến và chẳng ai cho mình đi
Ở nhà, ở nhà như một lệnh gọi từ con tim nhân gian.
Em không phải là một hình ảnh có màu sắc, có hình hài
Em của ngày xưa áo trắng, xanh, vàng, tím, em học trò, em dạy học, em bán buôn, em chợ trời, em công chức, em làm neo, em linh tinh, lang tang trên mọi nẻo đường, cùng khắp trong tâm trí ta một thời lộng gió
Em trở về từ bản ngã, từ thiện tâm, từ muôn trùng ý tưởng buông xuôi vô vọng
Em bây giờ, ở đâu? hở nhỏ
Những ngày tháng tư, anh chỉ thấy những con đường vắng hoe người đi lại, thành phố vắng hoe, xe cộ vắng hoe không tiếng nói.
Những ngày tháng tư, không chợ búa, không gặp bạn bè, không lai rai ba sợi kể cả không em, là thế đó.
Những ngày tháng tư, không trường học, không tiếng ê a của lũ trẻ. Tất cả đã vắng hoe lòng ta, như vắng hoe một tình yêu dạo nọ.
Thôi thì trùm mền ngủ cho xong, nhưng có ngủ cũng phải thức dậy để thấy vắng tanh, rỗng không, một tháng tư này
Còn lại là nhớ về nơi, cố xứ
Cố xứ
Cố xứ
Cố xứ
Ơi! cố xứ thân yêu, của tôi.
***
Lại nhớ lại một tháng tư, xưa
Một ngày tháng tư máu đỏ lòm từ long khánh đồng nai ngã ba dầu dây cầu bình triệu
Người người lê thê lếch thếch bế bồng nhau đi tìm con đường sống
Ai ai cũng chạy cũng muốn tránh xa cơn đại dịch chiến tranh đã đè lên cổ người dân suốt hai mươi mốt năm ròng
Trên những chặng đường chạy giặc
Giặc từ trên cao, là đạn pháo, là bom
Giặc từ dưới đất, là mìn,
Giặc từ đường bộ, là đắp mô,
Giặc từ trong bìa rừng, trong hốc đá, bên lũy tre, trong các chòi canh, bắn xối xả xuống dân, những vết đạn thù
Bắn thì bắn, dân cứ chạy đi, chạy đi, chạy đi
Dân như con sâu, cái kiến, con ốc sên, loài bò sát
Dân hy vọng mơ hồ, chạy là sẽ thoát,
Để thoát khỏi bị chặt móng tay, bị chặt móng chân, bị cắt lỗ tai hay bị bắn trực xạ bằng những lọat tiểu liên AK-47.
Chạy được, là sẽ thoát.
Thoát khỏi bị cắt quần ống loe, tóc hippy dài ngoẵng, dài ngoằng
Chạy từ Tam Kỳ, Đà Nẵng.
Chạy từ Quảng Ngãi Chu Lai Qui Nhơn Bình Định Tuy Hòa Nha Trang Phan Thiết
Chạy từ Long Khánh đến Sài Gòn
Chạy bộ bằng hai chân trần nứt nẻ tươm máu dưới những viên đá ba lát trên đường quốc lộ số một hay trên đường rầy xe lửa
Điểm dừng cuối cùng, ở đó, Sài Gòn
Nhưng rồi phải chạy tiếp
Phải chạy ra biển bằng thuyền, hay, đeo bám trên máy bay trực thăng
Đeo bám được là sẽ thoát
Nhưng hai cánh tay đeo bám mỏi nhừ đành thả lỏng rơi tòm xuống biển sâu
Biển sâu quá không thấy tăm hơi
Chắc làm mồi cho cá
Những người không chạy thoát được đều bị lùa vào những trại tập trung
Trảng Lớn Long Giao Long Khánh Suối Máu Thành Ông Năm Xuân Phước
Hay được đưa ra bắc trong những chiếc tàu chở súc vật đến những trại Hà Nam Ninh, Cổng Trời
Không bị chặt móng tay cắt móng chân cạo trọc đầu hay cắt quần ống loe
nhưng đau thương khổ hạnh bằng lao động cưỡng bách suốt năm năm mười năm mười lăm hay mười bảy năm
Khổ hạnh như một loài ma trơi
Sống không bằng chết
Bây giờ tháng tư về cận kề là nỗi hoang mang bơ vơ tận cùng đơn độc
Ta bị chôn chân tại nhà bị những con vius corona vây khốn
Tháng tư nào cũng bị vây khốn là nghĩa làm sao
Tháng tư với những chiếc mặt nạ (khẩu trang)
Những chiếc mặt nạ xanh màu hy vọng
Những chiếc mặt nạ đen
Đen một màu đen ma quái chết chóc
Những mặt nạ cười
Ai cũng đeo trên mặt mình chiếc mặt nạ của riêng mình
Chiếc mặt nạ đánh bóng hay bôi đen
Như một tháng tư được nhìn dưới những khuôn mặt
Không phải của mình
Rồi sẽ hết tháng tư
Sẽ hết những con virus chết tiệt
Sẽ nhận được tiền một ngàn hai mà báo đài la ó hơn cả tháng qua.
– Trần Yên Hòa
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình