Người ta chưa thấy hai ứng viên tổng thống Mỹ tung chiêu bất ngờ trong tháng Mười thì hình như al Qaeda đã ra tay trước. Kết quả: Bush 1, Kerry 0.
Đúng một ngày trước khi hai ứng cử viên Bush và Kerry tái đấu trên diễn đàn tranh luận thì một loạt ba vụ nổ đã làm rung chuyển biên giới Israel với Egypt. “Độc chiêu tháng Mười” mà tác giả bài này đã viết hồi đầu tuần (Việt Báo, số Thứ Hai, mùng bốn) quả là đến hẹn lại lên, nhưng từ một nơi bất ngờ.
Xin hãy nói trước về diễn biến, sau đó là phần diễn giải.
Hai nước cừu thù ngày xưa là Egypt và Isreal nay đã có quan hệ tương đối bình thường - điều khá bất thường tại Trung Đông. Du khách Israel thường đổ qua nghỉ mát tại bán đảo Sinai, ven Hồng Hải trong vịnh Eilat của Egypt. Hôm mùng bảy, liên tiếp ba trung tâm du lịch Taba (cách biên giới Israel chưa đầy 400 thước), Nuweiba và Ras al-Shitan bị đánh bom khi hơn 15.000 khách Do Thái qua đó nghỉ mát nhân mùa lễ Sukkot. Thiệt hại: 35 người chết, hơn 160 bị thương, đa số là du khách Do Thái, và khách sạn Hilton tại Taba của Egypt bị tiêu hủy.
Chuyện đó có liên hệ đến Hoa Kỳ.
Ngay sau vụ nổ đầu tiên, tổ chức khủng bố Hamas của Palestine đã tự nhận công trạng, nhưng điều đó đáng ngờ. Sau đấy, tới lượt một tổ chức chưa ai biết là gì dưới danh xưng rất mới Jemaah Islamiyah đã nhận công. Nhóm này có thể chỉ là một diện khác của al Qaeda, cùng tên như nhóm Jamaah Islamiyah tại Indonesia (Nam Dương).
Về Hamas thì các nhóm võ trang Palestine khó có khả năng thực hiện việc đó, lại trên đất Egypt là quốc gia yểm trợ Palestine và đang làm môi giới dàn xếp giữa chính quyền Palestine, các nhóm khủng bố và chính quyền Israel. Vẫn biết rằng nhiều thủ lãnh al Qaeda là người Palestine (như Tư lệnh lực lượng võ trang Abu Zubaydah của al Qaeda bị bắt tại Pakistan năm 2002), nhưng tự thân, Hamas khó tiến hành nổi một việc có quy mô như vậy trên đất Ai Cập. Cùng lắm thì chỉ giữ vai trò chỉ điểm và yểm trợ.
Yểm trợ cho ai" Câu trả lời có thể là al Qaeda, với kỹ thuật đánh nhồi rất đặc thù.
Hãy phân tách chuyện này mà xem.
Dư luận Mỹ thường chú ý tới nhãn hiệu hơn là nội dung cho nên nói tới al Qaeda là nghĩ đến bin Laden nay vẫn chưa sa lưới và cho rằng Hoa Kỳ chưa làm nên chuyện.
Hôm mùng một tuần trước, al Qaeda đã tung ra băng ghi âm của lãnh tụ số hai sau Osama bin Laden, là Ayman al-Zawahiri. Cuốn băng kêu gọi thanh niên Hồi giáo chú ý vào cuộc xung đột giữa Palestine và Egypt và còn khẳng định rằng Thánh Chiến phải mở rộng tới các quốc gia ủng hộ Israel. Al-Zawahiri là người Egypt (Ai Cập). Loạt khủng bố vừa qua có thể là một minh chứng của al Qaeda, nối tiếp lời kêu gọi của al-Zawahiri.
Các lãnh tụ al Qaeda thực ra có thể đang thất thế và còn bị thế giới Hồi giáo than phiền là chỉ lo đánh Mỹ mà không thiết thực hỗ trợ các cuộc đấu tranh của Hồi giáo, thí dụ như của dân Palestine. Ngoài ra, al Qaeda cũng có nhu cầu đốt ngọn đèn sáng thể thu hút nhân sự Palestine cực đoan, như đặc công của Hamas hay Thánh Chiến Palestine (Palestinian Islamic Jihad - PIJ). Vì hai lý do ấy, giả thuyết al Qaeda ra tay tại Egypt không là mơ hồ.
Huống hồ là vai trò của người Egypt trong al Qaeda.
Về tư tưởng, tổ chức khủng bố này thành hình từ phong trào phát xít Hồi giáo hoạt động tại Egypt từ thời Nasser. Về lịch sử, các nhóm khủng bố cực đoan đã từng hành động tại Egypt, nổi tiếng nhất là vụ ám sát Tổng thống Anwar Sadate năm 1981, lần cuối là vụ tấn công Luxor năm 1997. Sau vụ Luxor, chính quyền của Tổng thống Hosni Mubarak thẳng tay càn quét, chủ mưu là nhóm Gama’ah al Ismamiyadh bị vỡ đôi. Phân nửa chuyển qua đấu tranh ôn hoà, phân nửa trở thành Mặt trận Thánh Chiến Hồi giáo của bin Laden. Lãnh tụ là Abu Yasser Rifai Ahmad Taha của nhóm này hiện ở đâu người ta chưa rõ. Có thể là từ Afghanistan nay đã trở về cùng nhiều tay đặc công khác.
Đã vậy, về nhân sự, dân Egypt cũng chiếm tỷ lệ cao trong hàng ngũ lãnh đạo al Qaeda.
Ngoài al-Zawahiri còn có Tư lệnh Võ trang Saif al-Adel là dân Egypt, cũng như kẻ trực tiếp chỉ đạo vụ khủng bố 9-11 tại Mỹ là Mohammed Atta. Một lãnh tụ khác gốc Egypt đã bị Mỹ hạ sát tại Afghanistan năm 2001 là Mohammed Atef (cũng có tên là Abu Hafs al-Masri). Các nhóm khủng bố đã ra tay gần đây, từ Tây Ban Nha qua Bắc Phi đến Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey), đều xưng danh là “Lữ đoàn Abu Hafs al-Masri”, và là chi nhánh của al-Qaeda.
Cho nên, al Qaeda có điều kiện và cơ sở để chiêu mộ được nhiều phần tử Egypt cực đoan nhằm mở màn tấn công từ lãnh thổ Palestine qua Israel, Egypt và vào cả Hoa Kỳ, mà dư luận Hoa Kỳ mới chỉ biết gần đây thôi.
Kết cuộc gần và nhỏ là Isreal có lý: rằng Hamas, Thánh Chiến Palestine (PIJ) hay al Qaeda cũng là nhiều mặt của một phong trào khủng bố toàn cầu. Dân Mỹ gốc Do Thái có thể vì đó mà thiên về Tổng thống Bush nhiều hơn là truyền thông Mỹ dự đoán. Cạnh đó, chính quyền Egypt cũng thông cảm hơn với quan điểm chủ chiến của Bush và dè dặt hơn với việc yểm trợ Palestine khi đã bị khủng bố - có thể cả al Qaeda lẫn tay chân Hamas - tấn công vào một kỹ nghệ trọng yếu của nền kinh tế là du lịch. Người Mỹ gốc Ả Rập vì vậy chưa chắc đã ngả theo John Kerry như người ta dự đoán. Ở một nơi xa xôi là Úc Đại Lợi, vụ khủng bố tại Egypt gợi nhớ đến vụ Bali của Indonesia do Jamaah Islamiyah - cánh tay nối dài của al Qaeda tại Đông Nam Á - gây ra ngày 12 tháng 10 năm 2002, gần đúng hai năm trước, làm 202 người thiệt mạng, đa số là du khách Úc. Biến cố tại Egypt có lợi cho lập trường cứng rắn và thân Mỹ của Thủ tướng John Howard trong cuộc bầu cử ngày Thứ Bảy mùng chín (cùng ngày với cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên trong lịch sử Afghanistan).
Kết cuộc riêng tại Hoa Kỳ là sự củng cố lý luận của Bush-Cheney: trận chiến chống khủng bố Hồi giáo có tính toàn cầu và đa diện, không chỉ thu hẹp vào chuyện Iraq có võ khí tàn sát hay không.... Vài ngày nữa, khi tin tức về khủng bố tại Egypt đã ngấm trong dư luận, dân Mỹ sẽ thấy lập trường của Bush không đến nỗi phiêu lưu hay gian trá.
Ngược lại, hình như John Kerry vẫn chưa đánh giá được cho đúng nguy cơ khủng bố nên vẫn tập trung vào vụ Iraq với sự phụ họa của truyền thông (đây lại là chuyện khác: bản phúc trình về Iraq của thanh tra Charles Duelfer bị đơn giản hoá thành chuyện Saddam Hussein không có khả năng chế tạo võ khí tàn sát; muốn biết rõ hơn, có thể tham khảo phúc trình trên website http://www.cia.gov/cia/reports/iraq_wmd_2004/index.htm.
Như vậy, nếu đúng thì chiêu độc tháng 10 của al Qaeda lại gây phản tác dụng: giúp cho Bush thắng lý, nếu chưa thắng cử. Ông thắng lý muộn màng sau cuộc tranh luận bết bát tuần trước về an ninh!
Đúng một ngày trước khi hai ứng cử viên Bush và Kerry tái đấu trên diễn đàn tranh luận thì một loạt ba vụ nổ đã làm rung chuyển biên giới Israel với Egypt. “Độc chiêu tháng Mười” mà tác giả bài này đã viết hồi đầu tuần (Việt Báo, số Thứ Hai, mùng bốn) quả là đến hẹn lại lên, nhưng từ một nơi bất ngờ.
Xin hãy nói trước về diễn biến, sau đó là phần diễn giải.
Hai nước cừu thù ngày xưa là Egypt và Isreal nay đã có quan hệ tương đối bình thường - điều khá bất thường tại Trung Đông. Du khách Israel thường đổ qua nghỉ mát tại bán đảo Sinai, ven Hồng Hải trong vịnh Eilat của Egypt. Hôm mùng bảy, liên tiếp ba trung tâm du lịch Taba (cách biên giới Israel chưa đầy 400 thước), Nuweiba và Ras al-Shitan bị đánh bom khi hơn 15.000 khách Do Thái qua đó nghỉ mát nhân mùa lễ Sukkot. Thiệt hại: 35 người chết, hơn 160 bị thương, đa số là du khách Do Thái, và khách sạn Hilton tại Taba của Egypt bị tiêu hủy.
Chuyện đó có liên hệ đến Hoa Kỳ.
Ngay sau vụ nổ đầu tiên, tổ chức khủng bố Hamas của Palestine đã tự nhận công trạng, nhưng điều đó đáng ngờ. Sau đấy, tới lượt một tổ chức chưa ai biết là gì dưới danh xưng rất mới Jemaah Islamiyah đã nhận công. Nhóm này có thể chỉ là một diện khác của al Qaeda, cùng tên như nhóm Jamaah Islamiyah tại Indonesia (Nam Dương).
Về Hamas thì các nhóm võ trang Palestine khó có khả năng thực hiện việc đó, lại trên đất Egypt là quốc gia yểm trợ Palestine và đang làm môi giới dàn xếp giữa chính quyền Palestine, các nhóm khủng bố và chính quyền Israel. Vẫn biết rằng nhiều thủ lãnh al Qaeda là người Palestine (như Tư lệnh lực lượng võ trang Abu Zubaydah của al Qaeda bị bắt tại Pakistan năm 2002), nhưng tự thân, Hamas khó tiến hành nổi một việc có quy mô như vậy trên đất Ai Cập. Cùng lắm thì chỉ giữ vai trò chỉ điểm và yểm trợ.
Yểm trợ cho ai" Câu trả lời có thể là al Qaeda, với kỹ thuật đánh nhồi rất đặc thù.
Hãy phân tách chuyện này mà xem.
Dư luận Mỹ thường chú ý tới nhãn hiệu hơn là nội dung cho nên nói tới al Qaeda là nghĩ đến bin Laden nay vẫn chưa sa lưới và cho rằng Hoa Kỳ chưa làm nên chuyện.
Hôm mùng một tuần trước, al Qaeda đã tung ra băng ghi âm của lãnh tụ số hai sau Osama bin Laden, là Ayman al-Zawahiri. Cuốn băng kêu gọi thanh niên Hồi giáo chú ý vào cuộc xung đột giữa Palestine và Egypt và còn khẳng định rằng Thánh Chiến phải mở rộng tới các quốc gia ủng hộ Israel. Al-Zawahiri là người Egypt (Ai Cập). Loạt khủng bố vừa qua có thể là một minh chứng của al Qaeda, nối tiếp lời kêu gọi của al-Zawahiri.
Các lãnh tụ al Qaeda thực ra có thể đang thất thế và còn bị thế giới Hồi giáo than phiền là chỉ lo đánh Mỹ mà không thiết thực hỗ trợ các cuộc đấu tranh của Hồi giáo, thí dụ như của dân Palestine. Ngoài ra, al Qaeda cũng có nhu cầu đốt ngọn đèn sáng thể thu hút nhân sự Palestine cực đoan, như đặc công của Hamas hay Thánh Chiến Palestine (Palestinian Islamic Jihad - PIJ). Vì hai lý do ấy, giả thuyết al Qaeda ra tay tại Egypt không là mơ hồ.
Huống hồ là vai trò của người Egypt trong al Qaeda.
Về tư tưởng, tổ chức khủng bố này thành hình từ phong trào phát xít Hồi giáo hoạt động tại Egypt từ thời Nasser. Về lịch sử, các nhóm khủng bố cực đoan đã từng hành động tại Egypt, nổi tiếng nhất là vụ ám sát Tổng thống Anwar Sadate năm 1981, lần cuối là vụ tấn công Luxor năm 1997. Sau vụ Luxor, chính quyền của Tổng thống Hosni Mubarak thẳng tay càn quét, chủ mưu là nhóm Gama’ah al Ismamiyadh bị vỡ đôi. Phân nửa chuyển qua đấu tranh ôn hoà, phân nửa trở thành Mặt trận Thánh Chiến Hồi giáo của bin Laden. Lãnh tụ là Abu Yasser Rifai Ahmad Taha của nhóm này hiện ở đâu người ta chưa rõ. Có thể là từ Afghanistan nay đã trở về cùng nhiều tay đặc công khác.
Đã vậy, về nhân sự, dân Egypt cũng chiếm tỷ lệ cao trong hàng ngũ lãnh đạo al Qaeda.
Ngoài al-Zawahiri còn có Tư lệnh Võ trang Saif al-Adel là dân Egypt, cũng như kẻ trực tiếp chỉ đạo vụ khủng bố 9-11 tại Mỹ là Mohammed Atta. Một lãnh tụ khác gốc Egypt đã bị Mỹ hạ sát tại Afghanistan năm 2001 là Mohammed Atef (cũng có tên là Abu Hafs al-Masri). Các nhóm khủng bố đã ra tay gần đây, từ Tây Ban Nha qua Bắc Phi đến Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey), đều xưng danh là “Lữ đoàn Abu Hafs al-Masri”, và là chi nhánh của al-Qaeda.
Cho nên, al Qaeda có điều kiện và cơ sở để chiêu mộ được nhiều phần tử Egypt cực đoan nhằm mở màn tấn công từ lãnh thổ Palestine qua Israel, Egypt và vào cả Hoa Kỳ, mà dư luận Hoa Kỳ mới chỉ biết gần đây thôi.
Kết cuộc gần và nhỏ là Isreal có lý: rằng Hamas, Thánh Chiến Palestine (PIJ) hay al Qaeda cũng là nhiều mặt của một phong trào khủng bố toàn cầu. Dân Mỹ gốc Do Thái có thể vì đó mà thiên về Tổng thống Bush nhiều hơn là truyền thông Mỹ dự đoán. Cạnh đó, chính quyền Egypt cũng thông cảm hơn với quan điểm chủ chiến của Bush và dè dặt hơn với việc yểm trợ Palestine khi đã bị khủng bố - có thể cả al Qaeda lẫn tay chân Hamas - tấn công vào một kỹ nghệ trọng yếu của nền kinh tế là du lịch. Người Mỹ gốc Ả Rập vì vậy chưa chắc đã ngả theo John Kerry như người ta dự đoán. Ở một nơi xa xôi là Úc Đại Lợi, vụ khủng bố tại Egypt gợi nhớ đến vụ Bali của Indonesia do Jamaah Islamiyah - cánh tay nối dài của al Qaeda tại Đông Nam Á - gây ra ngày 12 tháng 10 năm 2002, gần đúng hai năm trước, làm 202 người thiệt mạng, đa số là du khách Úc. Biến cố tại Egypt có lợi cho lập trường cứng rắn và thân Mỹ của Thủ tướng John Howard trong cuộc bầu cử ngày Thứ Bảy mùng chín (cùng ngày với cuộc bầu cử tổng thống đầu tiên trong lịch sử Afghanistan).
Kết cuộc riêng tại Hoa Kỳ là sự củng cố lý luận của Bush-Cheney: trận chiến chống khủng bố Hồi giáo có tính toàn cầu và đa diện, không chỉ thu hẹp vào chuyện Iraq có võ khí tàn sát hay không.... Vài ngày nữa, khi tin tức về khủng bố tại Egypt đã ngấm trong dư luận, dân Mỹ sẽ thấy lập trường của Bush không đến nỗi phiêu lưu hay gian trá.
Ngược lại, hình như John Kerry vẫn chưa đánh giá được cho đúng nguy cơ khủng bố nên vẫn tập trung vào vụ Iraq với sự phụ họa của truyền thông (đây lại là chuyện khác: bản phúc trình về Iraq của thanh tra Charles Duelfer bị đơn giản hoá thành chuyện Saddam Hussein không có khả năng chế tạo võ khí tàn sát; muốn biết rõ hơn, có thể tham khảo phúc trình trên website http://www.cia.gov/cia/reports/iraq_wmd_2004/index.htm.
Như vậy, nếu đúng thì chiêu độc tháng 10 của al Qaeda lại gây phản tác dụng: giúp cho Bush thắng lý, nếu chưa thắng cử. Ông thắng lý muộn màng sau cuộc tranh luận bết bát tuần trước về an ninh!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình