Ngày 29 tháng Năm này, dân Pháp được trưng cầu ý kiến xem có chấp nhận Hiến pháp Âu châu hay không. Cho đến nay, đa số trả lời là không… Âu châu thiếu Pháp"
Tối Thứ Năm 14 vừa qua, Tổng thống Pháp Jacques Chirac đã lên truyền hình vận động dân Pháp ủng hộ Hiến pháp mới của Liên hiệp Âu châu, bằng cách bố trí một cuộc phỏng vấn với 83 người thuộc "giới trẻ", từ 18 đến 30 tuổi. Kết quả coi bộ không được như ý - thiếu sức thuyết phục - và vài giờ trước cuộc phỏng vấn, một kết quả khảo sát cho thấy đa số chống từ 53% đã nhảy lên 55%… Nếu dân Pháp lắc đầu thì tình hình Liên Âu sẽ ra sao"
Do cựu Tổng thống Pháp Valéry Giscard d'Estaing cầm đầu ban soạn thảo, bản Hiến pháp sẽ được các hội viên Âu châu biểu quyết ("Thỏa ước Hiến pháp Âu châu") nhằm thay thế Thỏa ước Nice cho đến nay vẫn là văn kiện lập quy của Liên Âu. Thỏa ước Nice thành hình qua những đổi chác trong vội vã nên không có quy định chặt chẽ về quyền quyết định và gây cảm tưởng là trao quá nhiều quyền hạn cho bộ máy thư lại ở thủ đô Âu châu (Bruxelles) mà hy sinh chủ quyền các nước lẫn quyền lợi cụ thể của người dân. Hiến Pháp mới sẽ cho phép Hội đồng Âu châu (quy tụ các quốc trưởng) bầu lên một Tổng thống (Chủ tịch có lẽ đúng hơn) Liên hiệp Âu châu. Cơ chế điều khiển cần hai loại đa số là số quốc gia hội viên (55%) và dân số (65%). Hiến pháp mới cũng hạn chế quyền quyết định của Liên Âu trong một số vấn đề then chốt như quốc phòng, di dân, nhân dụng và thuế khóa. Nhược điểm quan trọng nhất của bản Hiến pháp là quá dày (470 trang!) và quá rắc rối, có chừng 450 trang chi tiết phức tạp làm dân chúng thấy phân vân bỡ ngỡ. Ban soạn thảo bị quá nhiều áp lực nên phải làm vừa lòng mọi người với một văn kiện rườm rà, khó hiểu và dễ gây tranh cãi khi áp dụng.
Đến nay, mới chỉ có bốn nước biểu quyết đồng ý (Lithuania, Hungary, Slovenia và Spain), Pháp và nhiều xứ khác còn nghe ngóng, trưng cầu dân ý hoặc có bầu cử trước khi quyết định (Hòa Lan mùng 1 tháng Sáu, rồi Đan Mạch, Ba Lan, Anh, Đức, Ý, v.v…) Do kết quả dân ý tại Pháp có thể chi phối ý dân ở các xứ khác, cuộc trưng cầu tại Pháp mới đáng chú ý.
Đến nay, đa số dân Pháp vẫn tỏ ý chống, dù chính quyền Chirac đặt uy tín của mình vào việc vận động giải pháp ủng hộ. Ngay trong chính quyền, nhiều phe hay đảng cũng không đồng ý với bản Hiến pháp. Từ nay đến cuối tháng Năm, tình hình Âu châu có thể gặp xoay chuyển bất ngờ tùy theo ý kiến dân Pháp. Lý do chống đối hay ủng hộ liên hệ đến một vấn đề kinh tế rất quan trọng là chánh sách thuế khóa lẫn an sinh xã hội trong nước.
Hai nước mạnh miệng nhất Âu châu là Pháp và Đức hiện đang bị thất nghiệp nặng - trên 10% - với một cơ chế kinh tế nhuốm mùi bao cấp để "bảo vệ sự ổn định xã hội". Họ muốn Liên hiệp Âu châu phải dành quyền quyết định về chánh sách thuế khóa, thất nghiệp và an sinh cho chính quyền quốc gia. Ngược lại, Anh quốc, Ireland thì không, và các hội viên mới ("Âu châu mới", Đông Âu cũ) còn muốn đạt mức tăng trưởng thật cao để bắt kịp những trì trệ của nửa thế kỷ xã hội chủ nghĩa nên không chấp nhận đòi hỏi bao cấp của Pháp.
Nếu phe chống Hiến pháp tại Pháp đạt một đa số từ 55% trở lên và kết quả ảnh hưởng đến Đức và Ý (Hòa Lan thì thuận với đa số rất cao), các phe chống sẽ có thế mạnh để đòi sửa lại bản Hiến pháp. Trong giả thuyết ấy, Liên Âu có thể tách làm hai, một là Âu châu già và co cụm, có lẽ còn hẹp hơn sáu nước sáng lập thời Cộng đồng Than Thép năm 1957. Trong Âu châu già đó, Đức có thể tách khỏi thế liên minh với Pháp và cả khối còn lại để kết hợp với Liên bang Nga. Còn lại là các nước Anh ngữ (Anh và Ái Nhĩ Lan) và các nước Âu châu mới.
Nếu phe chống tại Pháp đạt đa số có tính dứt khoát nhưng không chi phối quyết định của các nước khác, Pháp sẽ tự cô lập thành một nước hãn hữu đòi cải sửa Hiến pháp và mất thế thương thảo. Trong giả thuyết ấy, các nước Âu châu còn lại sẽ đi tới, và Pháp chỉ còn sức nặng kinh tế là du lịch và ảnh hưởng quốc tế là văn hóa. Tức là Âu châu sẽ không có Pháp. Giả thuyết này chẳng đến nỗi không tưởng và Pháp sẽ gặp khủng hoảng chính trị, vì người dân sẽ bầu lên một tầng lớp lãnh đạo mới. Tổng thống Chirac cho biết là dù đa số bỏ phiếu chống - ngược với lời vận động của mình - ông cũng sẽ không từ chức. Ông không phải là de Gaulle: năm 1969, de Gaulle tổ chức trưng cầu dân ý về việc cải tổ hành chánh địa phương, một vấn đề không thuộc loại sinh tử và khi dân Pháp bỏ phiếu chống, ông lập tức từ chức. Pháp sẽ chỉ có bầu cử tổng thống vào năm 2007 nên nếu có thay đổi thì người ta phải chờ đến thời điểm ấy.
Trong một giả thuyết thứ ba là đa số chống không đủ tính áp đảo, chỉ khoảng 51-52%, lúc ấy, Âu châu sẽ đi tới trong khi Pháp sẽ gặp hỗn loạn lớn từ nay đến 2007: chính quyền Chirac phải thuyết phục các hội viên Liên Âu còn lại là nên thông cảm với mình để có cơ hội tiến hành cải cách cơ chế bao cấp, đồng thời cố gắng tiến hành cải cách. Trong hai năm đó, dân Pháp sẽ bị thách thức nặng vì phải chấp nhận một thực tế là không thể tiếp tục chế độ an sinh đầy tính bao cấp như hiện nay. Nhiều lực lượng nghiệp đoàn, xã hội và chính trị sẽ liên tục xuống đường biểu tình để cưỡng chống trong khi đa số thấy là họ phải thay đổi cách sống. Về đối ngoại, Pháp sẽ có ưu tiên mới là thuyết phục Âu châu hơn là trở thành vô địch chống Mỹ.
Suốt thời gian đó, đồng Euro sẽ sụt giá, thị trường chứng khoán sẽ thăng trầm trong bất ổn và nước Đức càng cố gắng tăng cường mối quan hệ chiến lược với Liên bang Nga.
Đến nay, các cuộc thăm dò ý kiến tại Pháp cho thấy một nghịch lý lạ là đa số (55%) dân Pháp muốn bỏ phiếu chống, 48% thì còn do dự chưa biết, nhưng đa số khác (54%) lại mong rằng phe ủng hộ sẽ thắng! Người Pháp có khi bỏ phiếu chống Hiến pháp Âu châu chỉ để bày tỏ sự thất vọng với chính quyền Chirac thôi.
Một quốc gia như vậy mà muốn lãnh đạo Liên hiệp Âu châu thì cũng lạ!
Trong cả ba giả thuyết, giả thuyết thứ ba có thể có xác suất cao - dù mọi dự đoán đều là phiêu lưu vì tính bất định của dân Pháp - nhưng gặp trường hợp nào cũng vậy, uy tín của Pháp có bị sa sút và Tổng thống Chirac phải chịu trách nhiệm về việc ấy. Nhiều lãnh tụ trong phe đa số cầm quyền của ông, kể cả trong đảng của Chirac, cũng đã nói lên điều ấy.
Tối Thứ Năm 14 vừa qua, Tổng thống Pháp Jacques Chirac đã lên truyền hình vận động dân Pháp ủng hộ Hiến pháp mới của Liên hiệp Âu châu, bằng cách bố trí một cuộc phỏng vấn với 83 người thuộc "giới trẻ", từ 18 đến 30 tuổi. Kết quả coi bộ không được như ý - thiếu sức thuyết phục - và vài giờ trước cuộc phỏng vấn, một kết quả khảo sát cho thấy đa số chống từ 53% đã nhảy lên 55%… Nếu dân Pháp lắc đầu thì tình hình Liên Âu sẽ ra sao"
Do cựu Tổng thống Pháp Valéry Giscard d'Estaing cầm đầu ban soạn thảo, bản Hiến pháp sẽ được các hội viên Âu châu biểu quyết ("Thỏa ước Hiến pháp Âu châu") nhằm thay thế Thỏa ước Nice cho đến nay vẫn là văn kiện lập quy của Liên Âu. Thỏa ước Nice thành hình qua những đổi chác trong vội vã nên không có quy định chặt chẽ về quyền quyết định và gây cảm tưởng là trao quá nhiều quyền hạn cho bộ máy thư lại ở thủ đô Âu châu (Bruxelles) mà hy sinh chủ quyền các nước lẫn quyền lợi cụ thể của người dân. Hiến Pháp mới sẽ cho phép Hội đồng Âu châu (quy tụ các quốc trưởng) bầu lên một Tổng thống (Chủ tịch có lẽ đúng hơn) Liên hiệp Âu châu. Cơ chế điều khiển cần hai loại đa số là số quốc gia hội viên (55%) và dân số (65%). Hiến pháp mới cũng hạn chế quyền quyết định của Liên Âu trong một số vấn đề then chốt như quốc phòng, di dân, nhân dụng và thuế khóa. Nhược điểm quan trọng nhất của bản Hiến pháp là quá dày (470 trang!) và quá rắc rối, có chừng 450 trang chi tiết phức tạp làm dân chúng thấy phân vân bỡ ngỡ. Ban soạn thảo bị quá nhiều áp lực nên phải làm vừa lòng mọi người với một văn kiện rườm rà, khó hiểu và dễ gây tranh cãi khi áp dụng.
Đến nay, mới chỉ có bốn nước biểu quyết đồng ý (Lithuania, Hungary, Slovenia và Spain), Pháp và nhiều xứ khác còn nghe ngóng, trưng cầu dân ý hoặc có bầu cử trước khi quyết định (Hòa Lan mùng 1 tháng Sáu, rồi Đan Mạch, Ba Lan, Anh, Đức, Ý, v.v…) Do kết quả dân ý tại Pháp có thể chi phối ý dân ở các xứ khác, cuộc trưng cầu tại Pháp mới đáng chú ý.
Đến nay, đa số dân Pháp vẫn tỏ ý chống, dù chính quyền Chirac đặt uy tín của mình vào việc vận động giải pháp ủng hộ. Ngay trong chính quyền, nhiều phe hay đảng cũng không đồng ý với bản Hiến pháp. Từ nay đến cuối tháng Năm, tình hình Âu châu có thể gặp xoay chuyển bất ngờ tùy theo ý kiến dân Pháp. Lý do chống đối hay ủng hộ liên hệ đến một vấn đề kinh tế rất quan trọng là chánh sách thuế khóa lẫn an sinh xã hội trong nước.
Hai nước mạnh miệng nhất Âu châu là Pháp và Đức hiện đang bị thất nghiệp nặng - trên 10% - với một cơ chế kinh tế nhuốm mùi bao cấp để "bảo vệ sự ổn định xã hội". Họ muốn Liên hiệp Âu châu phải dành quyền quyết định về chánh sách thuế khóa, thất nghiệp và an sinh cho chính quyền quốc gia. Ngược lại, Anh quốc, Ireland thì không, và các hội viên mới ("Âu châu mới", Đông Âu cũ) còn muốn đạt mức tăng trưởng thật cao để bắt kịp những trì trệ của nửa thế kỷ xã hội chủ nghĩa nên không chấp nhận đòi hỏi bao cấp của Pháp.
Nếu phe chống Hiến pháp tại Pháp đạt một đa số từ 55% trở lên và kết quả ảnh hưởng đến Đức và Ý (Hòa Lan thì thuận với đa số rất cao), các phe chống sẽ có thế mạnh để đòi sửa lại bản Hiến pháp. Trong giả thuyết ấy, Liên Âu có thể tách làm hai, một là Âu châu già và co cụm, có lẽ còn hẹp hơn sáu nước sáng lập thời Cộng đồng Than Thép năm 1957. Trong Âu châu già đó, Đức có thể tách khỏi thế liên minh với Pháp và cả khối còn lại để kết hợp với Liên bang Nga. Còn lại là các nước Anh ngữ (Anh và Ái Nhĩ Lan) và các nước Âu châu mới.
Nếu phe chống tại Pháp đạt đa số có tính dứt khoát nhưng không chi phối quyết định của các nước khác, Pháp sẽ tự cô lập thành một nước hãn hữu đòi cải sửa Hiến pháp và mất thế thương thảo. Trong giả thuyết ấy, các nước Âu châu còn lại sẽ đi tới, và Pháp chỉ còn sức nặng kinh tế là du lịch và ảnh hưởng quốc tế là văn hóa. Tức là Âu châu sẽ không có Pháp. Giả thuyết này chẳng đến nỗi không tưởng và Pháp sẽ gặp khủng hoảng chính trị, vì người dân sẽ bầu lên một tầng lớp lãnh đạo mới. Tổng thống Chirac cho biết là dù đa số bỏ phiếu chống - ngược với lời vận động của mình - ông cũng sẽ không từ chức. Ông không phải là de Gaulle: năm 1969, de Gaulle tổ chức trưng cầu dân ý về việc cải tổ hành chánh địa phương, một vấn đề không thuộc loại sinh tử và khi dân Pháp bỏ phiếu chống, ông lập tức từ chức. Pháp sẽ chỉ có bầu cử tổng thống vào năm 2007 nên nếu có thay đổi thì người ta phải chờ đến thời điểm ấy.
Trong một giả thuyết thứ ba là đa số chống không đủ tính áp đảo, chỉ khoảng 51-52%, lúc ấy, Âu châu sẽ đi tới trong khi Pháp sẽ gặp hỗn loạn lớn từ nay đến 2007: chính quyền Chirac phải thuyết phục các hội viên Liên Âu còn lại là nên thông cảm với mình để có cơ hội tiến hành cải cách cơ chế bao cấp, đồng thời cố gắng tiến hành cải cách. Trong hai năm đó, dân Pháp sẽ bị thách thức nặng vì phải chấp nhận một thực tế là không thể tiếp tục chế độ an sinh đầy tính bao cấp như hiện nay. Nhiều lực lượng nghiệp đoàn, xã hội và chính trị sẽ liên tục xuống đường biểu tình để cưỡng chống trong khi đa số thấy là họ phải thay đổi cách sống. Về đối ngoại, Pháp sẽ có ưu tiên mới là thuyết phục Âu châu hơn là trở thành vô địch chống Mỹ.
Suốt thời gian đó, đồng Euro sẽ sụt giá, thị trường chứng khoán sẽ thăng trầm trong bất ổn và nước Đức càng cố gắng tăng cường mối quan hệ chiến lược với Liên bang Nga.
Đến nay, các cuộc thăm dò ý kiến tại Pháp cho thấy một nghịch lý lạ là đa số (55%) dân Pháp muốn bỏ phiếu chống, 48% thì còn do dự chưa biết, nhưng đa số khác (54%) lại mong rằng phe ủng hộ sẽ thắng! Người Pháp có khi bỏ phiếu chống Hiến pháp Âu châu chỉ để bày tỏ sự thất vọng với chính quyền Chirac thôi.
Một quốc gia như vậy mà muốn lãnh đạo Liên hiệp Âu châu thì cũng lạ!
Trong cả ba giả thuyết, giả thuyết thứ ba có thể có xác suất cao - dù mọi dự đoán đều là phiêu lưu vì tính bất định của dân Pháp - nhưng gặp trường hợp nào cũng vậy, uy tín của Pháp có bị sa sút và Tổng thống Chirac phải chịu trách nhiệm về việc ấy. Nhiều lãnh tụ trong phe đa số cầm quyền của ông, kể cả trong đảng của Chirac, cũng đã nói lên điều ấy.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình