Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4091)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Duncan đã nêu ra nhiều vấn đề chính sách góp phần vào quyết định thay đổi của ông, công kích Đảng Cộng hòa về cách họ xử lý vấn đề chăm sóc sức khỏe, Medicaid, hỗ trợ người nghèo, kiểm soát súng đạn và nhập cư.
- Trùm truyền thông Murdoch ra nhật báo The California Post. - Tổng thống Trump gọi JD. Vance là ‘người thừa kế’ tiềm năng. - Trump dùng FBI cảnh báo các dân biểu Dân Chủ Texas rời tiểu bang. - Đặc phái viên của Trump gặp Putin ở Nga. - Nhật tưởng niệm 80 năm thảm họa Hiroshima. - Ghislaine Maxwell không nói gì ‘tổn hại’ Trump trong cuộc phỏng vấn với DOJ. - ICE Houston bắt 6 di dân phạm tội, có 1 người Việt. – Chính quyền Trump cắt giảm hàng trăm triệu đô cho nghiên cứu vắc-xin mRNA. - Cơ quan khí tượng quốc gia tuyển lại hàng trăm vị trí Dodge đã sa thải. - Bộ Y Tế Gaza: ‘Ít nhất 5 người chết vì đói trong 24 giờ qua’
(WASHINGTON, ngày 5 tháng 8, Reuters) – Bộ trưởng Giao Thông Hoa Kỳ Sean Duffy hôm thứ Ba cho biết Bộ đang lo ngại về việc một số hãng hàng không có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đặt mức giá riêng cho từng người, và nếu có chuyện đó thật, họ sẽ điều tra ngay.
(BOSTON, ngày 5 tháng 8, Reuters) – Tòa án liên bang tại Boston hôm thứ Ba đã ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn chính quyền Tổng thống Trump chuyển hơn 4 tỷ MK từ chương trình tài trợ giúp các cộng đồng phòng chống thiên tai sang sử dụng cho các mục đích khác.
Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại đã công bố một báo cáo vào cuối tháng 6 cho thấy GDP thực tế trong quý đầu năm 2025 giảm ở 39 tiểu bang, trong đó Nebraska và Iowa ghi nhận mức giảm lớn nhất, với tỷ lệ hàng năm là -6,1%. Sự suy giảm trong lĩnh vực nông nghiệp đóng góp phần lớn vào sự sụt giảm này.
- Ủy ban Hạ Viện triệu tập gia đình Clinton và một số cựu quan chức DOJ liên quan vụ Jeffrey Epstein. - New York: Bùng nổ dịch nhiễm trùng phổi, 2 người chết, ít nhất 58 người bệnh. - Texas, California ‘so găng’ giành lợi thế chính trị. - Pam Bondi ra lệnh bồi thẩm đoàn điều tra giới chức bầu cử thời Obama. - Tòa Tối Cao Brazil ra lệnh quản thúc tại gia đối với cựu Tổng thống Bolsonaro. - Netanyahu của Israel dự kiến sẽ thúc đẩy kế hoạch 'chiếm đóng' Gaza. - Trump thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn ‘được ăn cả ngã về không’ giữa Israel và Hamas. - Canada phát hiện 44 người vượt biên trốn trong thùng xe tải. - Thăm dò của AP: Người trẻ ít theo dõi chính trị hoặc ít quan trọng việc bỏ phiếu. - Đà Nẵng: Không cứu được bé trai 14 tháng tuổi bị bảo mẫu ném xuống nền đất.
Các đảng viên Dân chủ California đang suy tính nhằm vẽ lại bản đồ Hạ Viện Hoa Kỳ của tiểu bang cho cuộc bầu cử năm 2026, nhằm đối phó với một động thái tương tự của đảng Cộng hòa Texas.
Trở lại với dòng sống trong một ngày, một đời và nhiều đời. Hôm nay, một ngày đẹp với những việc thiện, với tâm an lành. Sáng mai, vẫn là con người thiện lành hôm trước thức dậy với tâm an lành và những việc thiện chờ đón. Một đời hay nhiều đời sau cũng thế: rời khỏi đời này bước qua đời sau tợ như trải qua một giấc ngủ, người đêm trước và người hôm sau vẫn trong cùng một dòng sống.
Trong cái nhìn này của Thiền Tông, họ không thấy bất kỳ thành trì giáo lý nào để bảo vệ, vì tất cả chỉ là hóa hiện của tâm, vì vô thường chảy xiết trong từng sát na, đây là nơi họ thấy không Phật, không tâm. Trong cái nhìn này, các Thiền sư nói làm sao cũng đúng: Tức tâm tức Phật. Cũng gọi là đúng. Mà nói: Không tâm, không Phật. Cũng gọi là đúng. Tất cả thế giới này chỉ là các hình ảnh hiện lên trong tâm họ, tất cả thành trì giáo lý chỉ là các niệm, các quan điểm được dựng lên. Hễ bám víu vào là rơi vào sanh tử luân hồi. Khi lìa tất cả, không giữ bất kỳ suy tưởng nào, thì đó là ánh sáng giải thoát.
- CDC Loại Các Tổ Chức Y Khoa Hàng Đầu Khỏi Nhóm Cố Vấn Về Vắc-Xin. - Chính quyền Trump phá lệ đưa Ghislaine Maxwell đến trại giam hạng nhẹ. – Trump nổi giận vì Nga, vì báo cáo việc làm: sa thải viên chức, điều tàu ngầm. – Kinh tế gia Paul Krugman cảnh báo "nguy hiểm" sau khi Trump sa thải lãnh đạo Thống kê Lao động. – Marjorie Taylor Greene dọa rời bỏ đảng Cộng hòa, chỉ trích lãnh đạo “phản bội nguyên tắc”. - Cử tri Dân Chủ chỉ trích đảng “yếu”, trong khi Cộng Hòa được đánh giá tích cực hơn. - Gaza: Hơn 40 người chết vì không kích, một y tá thiệt mạng do thùng cứu trợ rơi trúng. - Nga,Trung Quốc tập trận trên biển Nhật Bản sau tuyên bố của Tổng thống Trump. - Thế giới đang đối mặt “khủng hoảng rác thải nhựa” gây thiệt hại sức khỏe 1,5 nghìn tỷ USD mỗi năm. – Kristi Noem mở rộng mô hình trại giam “Alligator Alcatraz” trên toàn quốc. – Tòa Bạch Ốc không có kế hoạch bắt buộc bảo hiểm chi trả IVF dù Trump từng cam kết. – Thống đốc Texas dọa bãi nhiệm các dân biểu Dân Chủ...
(WASHINGTON, ngày 3 tháng 8, Reuters) – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm Chủ nhật cho biết ông sẽ công bố người được bổ nhiệm làm lãnh đạo mới của Sở Thống Kê Lao Động (Bureau of Labor Statistics, BLS) trong vòng ba hoặc bốn ngày tới.
(HOA KỲ, ngày 3 tháng 8, Reuters) – Các DB Đảng Dân Chủ tại Texas hôm Chủ Nhật cho biết họ đã rời khỏi tiểu bang để ngăn không cho Đảng Cộng Hòa đạt đủ số DB cần thiết để tiến hành bỏ phiếu vẽ lại bản đồ 38 địa hạt Hạ Viện. Đây được xem là một phần trong nỗ lực ngăn chặn Đảng Cộng Hòa củng cố quyền lực tại Hạ Viện trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
- Đọc sách thời A.I: đã hết những ngày tháng ngồi một mình với trang giấy? - Tiểu thuyết gia hàng đầu Israel gọi chiến dịch ở Gaza là tội diệt chủng. - Nghiên cứu mới xác nhận: chích ngừa bảo vệ cả người không chích. - Trump bị chế giễu vì sa thải người đứng đầu Cục Thống Kê Lao Động, vẫn khăng khăng cao 6.3 feet - Chuyện Gì Tuần Tới?
Myerson cho biết nhiều chính sách gần đây của Trump đã thách thức những quan điểm kinh tế thông thường, nhưng để có lập luận vững chắc cho giải thưởng, tổng thống cần "xuất bản các bài báo liên quan đến các tài liệu kinh tế và xác định những giả định khác nhau đã dẫn ông đến lựa chọn chính sách của mình."
Nhà văn Phan Lạc Tiếp đã từ trần tại San Diego, lúc 3g30 sáng ngày 1 tháng 8 năm 2025, hưởng thọ 93 tuổi. Ông đã nổi tiếng trong văn giới Miền Nam Việt Nam từ trước năm 1975. Ra hải ngoại, ông tiếp tục sáng tác văn học, trong khi hoạt động trong các vận động cứu thuyền nhân. Cấp bậc cuối cùng trong quân ngũ của ông là Thiếu Tá Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa (đã có lệnh phong cấp Trung Tá, nhưng chưa kịp có lễ phong cấp thì xảy ra biến cố 1975).
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.