Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4086)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

(WASHINGTON, ngày 12 tháng 8, Reuters) – Hôm Thứ Ba, Tòa Bạch Ốc cho biết những người vô gia cư tại Washington, D.C. có thể bị tống vào tù nếu không tuân thủ kế hoạch của Tổng thống Donald Trump nhằm dọn dẹp các khu lều trại và ngăn chặn tội phạm.
“Nếu lời này đến được với quý vị, nghĩa là Israel đã thành công giết tôi và làm câm lặng tiếng nói của tôi. Tạ ơn Thượng Đế, tôi đã dốc hết sức để làm chỗ dựa và tiếng nói cho đồng bào, từ khi mở mắt nhìn đời trong những con hẻm của trại tị nạn Jabalia. Ước mong của tôi là sống đủ lâu để cùng gia đình trở về quê gốc ở Asqalan (Al-Majdal) đang bị chiếm. Nhưng ý Chúa đã định, và định mệnh đã an bài. Tôi đã nếm trải mọi nỗi đau, mất mát, nhưng chưa từng ngần ngại nói sự thật – không bóp méo, không xuyên tạc – để Chúa làm chứng cho những kẻ đã im lặng, đã chấp nhận để chúng tôi bị giết, đã làm ngơ trước thi thể rã rời của phụ nữ và trẻ em, không làm gì để chặn cuộc tàn sát kéo dài hơn một năm rưỡi này. Tôi giao phó cho quý vị Palestine – viên ngọc trong vương miện Hồi giáo, nhịp tim của mọi con người yêu tự do. Tôi giao phó những trẻ em vô tội, chưa kịp mơ ước hay sống yên bình, đã bị nghiền nát dưới ngàn tấn bom đạn. Xin đừng để xiềng xích làm câm lặng tiếng nói...
Trump Chính Thức Tấn Công DC, Dọa Thâu Tóm Các Bang Dân Chủ Trump Lại Hoãn Thuế Trung Quốc Thêm 90 Ngày Ca sĩ Madona Khẩn Cầu Đức Giáo Hoàng Leo Thăm Gaza Trước Khi Quá Muộn Zelenskyy: Putin Không Có Ý Định Chấm Dứt Chiến Tranh Lạm Phát Không Đổi Trong Tháng 7, Nhưng Có Chiều Hướng Tăng 3.1% Nổ Súng Ở Texas, Ba Người Chết, Nghi Can Bị Bắt Công Dân Mỹ Bị ICE Bắt, Không Cho Uống Nước 24 Giờ Elon Musk Dọa Kiện Apple Taylor Swift Giới Thiệu Album Mới ‘The Life Of A Showgirl’
(WASHINGTON, ngày 11 tháng 8, Reuters) – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm Thứ Hai tuyên bố sẽ đề cử kinh tế gia bảo thủ E.J. Antoni vào vị trí Ủy viên Sở Thống Kê Lao Động (Bureau of Labor Statistics, BLS). Quyết định này được đưa ra chỉ 10 ngày sau khi ông bất ngờ sa thải người tiền nhiệm vì bản phúc trình không tốt về thị trường việc làm, kèm theo cáo buộc (không có bằng chứng) rằng bà đã thao túng số liệu.
(HOA KỲ, ngày 11 tháng 8, Reuters) – Nhiều vụ nổ liên tiếp tại một nhà máy của U.S. Steel ở gần thành phố Pittsburgh đã khiến ít nhất một người thiệt mạng, mười người khác bị thương và một người vẫn đang mất tích. Các đội cứu nạn đang đào bới trong đống đổ nát để tìm kiếm người này.
Aceh là tỉnh duy nhất ở Indonesia được phép áp dụng phiên bản luật Hồi giáo, cho phép phạt đến 100 roi đối với các tội về “đạo đức”, trong đó có quan hệ đồng tính, ngoại tình, cờ bạc, uống rượu, phụ nữ mặc quần áo bó sát và đàn ông bỏ lễ cầu nguyện thứ Sáu. Luật này áp dụng cho cả người không theo Hồi giáo kể từ năm 2015.
Bài phóng sự đặc biệt của Reuters hôm 11/8/2025, ghi nhận những nông dân Hưng Yên đã ở trong tình cảnh "ăn không ngon ngủ không yên" kể từ khi chính quyền yêu cầu họ phải rời khu đất đang sống để gia đình Trump làm khu nghỉ dưỡng chơi golf với số tiền đền bù là $3.200 đô la và gạo.
- Trump Họp Báo Về Tội Phạm Ở Thủ Đô, Tuyên Bố Kiểm Soát Cảnh Sát Và Triển Khai Vệ Binh Quốc Gia. - Hoa Kỳ Tìm Cách Tổ Chức Cuộc Gặp Giữa Trump, Putin Và Zelensky. - Thẩm Phán Liên Bang Bác Yêu Cầu Công Bố Biên Bản Đại Bồi Thẩm Đoàn Trong Các Vụ Epstein Và Maxwell. - Dân Chủ Chuẩn Bị “Ăn Miếng Trả Miếng” Trong Cuộc Chiến Vẽ Lại Khu Vực Bầu Cử. - Nguy Cơ Tăng Thuế Giữa Hoa Kỳ Và Trung Quốc - Úc Sẽ Công Nhận Nhà Nước Palestine Tại Liên Hiệp Quốc. - Israel Cảnh Báo Khamenei Sau Khi Iran Công Bố Danh Sách Mục Tiêu Tấn Công. - Thăm Dò Gallup: Người Mỹ Ngày Càng Nhìn Nhận Tích Cực Về Di Dân. - Nasa Lập Kế Hoạch Đặt Lò Phản Ứng Hạt Nhân Trên Mặt Trăng. - Trump Yêu Cầu Các Trường Đại Học Chứng Minh Không Xét Đến Chủng Tộc Trong Tuyển Sinh. - Israel Không Kích Giết Phóng Viên Al Jazeera Anas al-Sharif Ở Gaza, Số Nhà Báo Thiệt Mạng Tiếp Tục Tăng
(SEOUL, ngày 11 tháng 8, Reuters) – Hôm Thứ Hai, Bắc Hàn chỉ trích gay gắt kế hoạch tập trận chung quy mô lớn của quân đội Nam Hàn và Hoa Kỳ, gọi đây là “trực tiếp khiêu khích” và cảnh báo sẽ có biện pháp đáp trả. Tuyên bố này được đưa ra giữa lúc có những tín hiệu cho thấy tình hình căng thẳng xuyên biên giới có phần dịu bớt sau khi Seoul có nhà lãnh đạo mới.
(WASHINGTON, ngày 10 tháng 8, Reuters) – Tổng thống Donald Trump hôm Chủ Nhật tuyên bố sẽ trục xuất người vô gia cư ra khỏi thủ đô và tống giam những ai phạm pháp. Trong khi đó, Thị trưởng Washington cho rằng hiện nay thành phố không hề có dấu hiệu gia tăng tội phạm.
- Bạch Ốc Xem Xét Dỡ Bỏ Trưng Bày Về Nô Lệ Ở Công Viên Quốc Gia. - Giá Thực Phẩm Tại Hoa Kỳ Tăng Cao. - Video Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth Chia Sẻ Gây Tranh Cãi. - Chính Sách Thương Mại Của Ông Trump Có Thể Kéo Dài. - Bạch Ốc Cân Nhắc Mời Zelenskiy Đến Alaska. - Bạch Ốc Gấp Rút Xây Phòng Dạ Tiệc Mới Bỏ Qua Kiểm Duyệt - Trump Dời Tranh Chân Dung Obama Và Bush Đến Chỗ Ẩn - Nghiên Cứu Giảm Cân Không Gây Buồn Nôn. - Phát Hiện Lỗ Đen Siêu Khổng Lồ
Năm 2025 đánh dấu Medicaid tròn 60 tuổi, là chương trình bảo hiểm y tế liên bang đem dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến với hơn 70 triệu người Mỹ có thu nhập thấp và/hoặc khuyết tật. Nhưng vào thời điểm hiện nay, Hoa Kỳ đang đối mặt với việc cắt giảm chi tiêu chính phủ lớn nhất trong lịch sử.
Theo hai nguồn tin ẩn danh nói với The WaPo, lý do Trump sa thải Billy Long, người nhận chức giám đốc IRS khoảng hai tháng, là do IRS đã đối đầu với Tòa Bạch Ốc của Trump trong yêu cầu sử dụng dữ liệu thuế làm phương tiện xác định vị trí những người bị nghi là nhập cư không có giấy tờ.
- Zelenskyy: ‘Ukraine không bán nước cho kẻ xâm chiếm’ - Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng đăng video ‘phụ nữ không nên bỏ phiếu’ - Giám đốc Sở Thuế IRS bị sa thải sau hai tháng làm việc - Atlanta: Hai người chết trong vụ nổ súng ở Emory University - Việt Nam miễn thị thực cho tỷ phú và người nổi tiếng - Chính quyền Trump đề nghị UCLA trả $1 tỷ tiền thỏa thuận - Thống đốc Newsom chào đón các dân biểu Dân Chủ Texas - Ấn Độ hoãn kế hoạch mua vũ khí Mỹ - Trump chưa áp 40% lên hàng trung chuyển qua Việt Nam vào Mỹ - Nhạc sĩ Mặc Thế Nhân qua đời
Trương Hán Siêu là một trong các nhà Nho nổi tiếng chống phá Phật giáo kịch liệt nhất trong lịch sử Việt Nam. Tuy nhiên, ít người biết rằng nhiều năm cuối đời, từ khi còn trong quan trường, cụ Trương Hán Siêu đã trở thành một người sùng mộ Đạo Phật. Lập trường sùng mộ Phật giáo của cụ Trương chưa được ghi rõ ràng vào trang tiểu sử ở Wikipedia
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.