Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4200)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Theo Seth Berkley, cựu giám đốc Gavi (2011-2023), kế hoạch cắt tài trợ cho các chương trình tiêm chủng toàn cầu của Trump có thể khiến Hoa Kỳ tự chuốc lấy hiểm họa về y tế và kinh tế. Những mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh y tế của người dân Hoa Kỳ hiện nay là gì? Có không ít mối nguy đang rình rập chúng ta: cúm gia cầm không chỉ lây lan ở chim và gia súc mà còn ở hơn 50 loài động vật hữu nhũ khác; bệnh sởi đang bùng phát trở lại ở nhiều quốc gia; COVID-19 vẫn tiếp tục hoành hành và có thể biến đổi thành chủng nguy hiểm hơn; Uganda vẫn đang chật vật với dịch Ebola, còn Mpox đã có mặt ở 127 quốc gia.
Dưới đây là hai câu chuyện tình cảm thầm kín, hồn nhiên, trong trắng có thật 100%, chưa hề lấm vết bụi trần trong tuổi hồn nhiên thanh xuân đôi tám, đã xảy ra cách đây hơn nửa thế kỷ tại quê hương yếu dấu Việt Nam của chúng ta. Đó là 2 câu chuyện tình cảm của 2 chàng nhạc sĩ thư sinh tài tử trong thời hàn vi, thân thiết với nhau như hai anh em ruột thịt sống trong một nhà, đánh đàn trong cùng một ban nhạc vào những ngày lễ nghỉ cuối tuần.
Peter Baum (CEO của Baum Essex bản doanh ở New York) đã chuyển các nhà máy từ TQ vào VN, Ấn Độ, Campuchia từ 2019: Bây giờ Trump làm suy thoái toàn cầu và làm hãng Mỹ sập tiệm - Báo WSJ: Thuế quan của Trump sẽ là lợi nhuận cho ngành vận động hành lang: các nước sẽ móc nối với gia đình Trump xin gặp, thương thuyết xin giảm thuế - Các công ty cung cấp phụ tùng xe từ TQ nói: dân Mỹ phải gánh chịu mức thuế quan của Trump, vì các hãng này sẽ không vào Mỹ mở xưởng
Trái với các thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội, người nhập cư không có giấy tờ vẫn có thể – và thực tế – có đóng thuế tại Hoa Kỳ thông qua mã số nhận dạng người nộp thuế (TIN) do Sở Thuế vụ liên bang (IRS) cấp. Một bài đăng trên mạng đặt nghi vấn: “Có người nói rằng công nhân không giấy tờ vẫn đóng thuế? Và vì vậy họ nên được ở lại? Làm sao bạn có thể đóng thuế nếu bạn không được phép làm việc tại Hoa Kỳ? Thật vô lý!”
(WASHINGTON, ngày 2 tháng 4, Reuters) – Tổng Thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế cơ bản 10% lên toàn bộ hàng hóa nhập cảng vào Hoa Kỳ, đồng thời ban hành các mức thuế cao hơn đối với khoảng 60 quốc gia khác, bao gồm cả những đối tác mậu dịch hàng đầu của Mỹ. Hành động này khiến xung đột thương mại càng leo thang căng thẳng, thị trường tài chánh toàn cầu lao đao và các đồng minh thân cận của Mỹ không khỏi hoang mang, lo lắng.
Ngày tàn xuân thuở xưa ấy, cách nay đã 50 năm. Một cuộc đổi mới dẫn đến loạn lạc xã hội, ly tán gia đình. Máu tiếp tục đổ sau chiến tranh. Lệ nóng trào tuôn, hòa thêm vị mặn trên đại dương thống khổ. Hàng trăm nghìn gia đình bị đẩy lên những vùng ma thiêng nước độc để canh tác mưu sinh lập đời mới.
- Cộng Hòa kinh hoàng: Ứng cử viên Susan Crawford (đảng Dân chủ ủng hộ) được bầu vào Tòa Tối cao Wisconsin - Florida: Cộng Hòa thắng 2 ghế Dân Biểu liên bang - Elon Musk xù tiền cử tri Pennsylvania, bị kiện
(LONDON, ngày 2 tháng 4, Reuters) – Bắt đầu từ thứ Tư, ngày 2 tháng 4 năm 2025, du khách đến từ các quốc gia Âu Châu sẽ phải xin giấy phép du lịch điện tử trước khi đặt chân đến Anh. Đây là một phần trong chính sách mới nhằm siết chặt an ninh nhập cư. Chính phủ Anh đang học theo mô hình của nhiều quốc gia khác bằng cách duyệt xét và sàng lọc du khách ngay từ khâu chuẩn bị hành trình.
Chiều tối thứ Ba 1/4, cuộc đua vào Toà Tối Cao Wisconsin đã có kết quả. Người chiến thắng là Chánh án Susan Crawford – người mà Elon Musk đã chi hàng triệu đô-la để tặng cử tri nào bỏ phiếu chống lại bà. Chánh án Crawford đã giành được nhiệm kỳ 10 năm tại Tòa Tối Cao trước đối thủ Brad Schimel, chánh án Waukesha County và cựu tổng chưởng lý đảng Cộng hòa. Đây là cuộc bầu cử ở tiểu bang chiến trường lớn đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump. Theo nhận định của NBC News, cuộc bầu cử phi đảng phái này đã thu hút sự chú ý của toàn quốc và trở thành cuộc đua vào Tòa Tối Cao tiểu bang tốn kém nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Thẩm phán Susan Crawford đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vào Tòa án Tối cao Wisconsin với tỷ lệ 55,7% so với 44,3% của đối thủ bảo thủ Brad Schimel. Chiến thắng này giúp duy trì thế đa số 4-3 trong tòa án cao nhất của bang. Cuộc bầu cử này được chú ý vì sự tài trợ mạnh mẽ từ Elon Musk, người đã đóng góp hơn 25 triệu đô cho chiến dịch của Schimel. ​
(HOA KỲ, ngày 1 tháng 4, Reuters) – Theo dữ liệu ban đầu do chính phủ Hoa Kỳ công bố, số người bị bắt giữ khi vượt biên trái phép từ biên giới Hoa Kỳ - Mexico trong tháng 3 vừa qua đã giảm xuống mức thấp kỷ lục.
- Nhật có thể chết 300.000 người, mất tới 1,81 nghìn tỷ đô nếu động đất lớn 8 hay 9 độ được dự đoán 80% sẽ xảy ra đáy Nankai. - Larry Fink (CEO công ty BlackRock, quỹ đầu tư 11 nghìn tỷ đô): chủ nghĩa bảo hộ đã quay trở lại mạnh mẽ, ai cũng lo về kinh tế
(HOA KỲ, ngày 31 tháng 3, Reuters) – Một tòa án liên bang vừa ra lệnh ngăn chặn việc sa thải 19 nhân viên tình báo từng được phân công làm việc trong các chương trình về DEIA, vốn đã bị Trump ra lệnh xóa bỏ.
(WASHINGTON, ngày 31 tháng 3, Reuters) – Chính phủ Hoa Kỳ vừa công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào sáu viên chức cao cấp của TQ và Hồng Kông, với cáo buộc họ có hành vi “đàn áp liên quốc gia” và làm suy yếu quyền tự trị của Hồng Kông. Đây được xem là một trong những biện pháp đầu tiên của chính quyền Trump trong nhiệm kỳ mới nhằm trừng phạt TQ vì đàn áp các nhà hoạt động dân chủ tại đặc khu này.
Phán quyết buộc chính phủ liên bang của Trump phải đảo ngược quyết định đóng cửa cơ quan VOA và các đài phát thanh khác có chương trình tin tức với khán giả ở những nơi như Trung Quốc, Việt Nam, và Cuba. Đài phát thanh này cung cấp tin tức bằng gần 50 ngôn ngữ và có lượng khán giả hơn 350 triệu người mỗi tuần, bao gồm những nước không có tự do báo chí.
Bài viết này sẽ phân tích một đoạn văn nói về lời dạy về minh tâm và kiến tính, ghi trong sách Trúc Lâm Tông Chỉ Nguyên Thanh, một tác phẩm về Thiền Tông Việt Nam xuất bản lần đầu vào năm 1796. Tác phẩm này được in trong Ngô Thì Nhậm Toàn Tập - Tập V, ấn hành năm 2006 tại Hà Nội, do nhiều tác giả trong Viện Nghiên Cứu Hán Nôm biên dịch.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.