Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4237)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

(WASHINGTON, ngày 5 tháng 3, Reuters) – Hơn 700 nhà ngoại giao thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ và Cơ Quan Phát Triển Quốc Tế Hoa Kỳ (USAID) đã cùng ký vào một bức thư gửi Ngoại trưởng Marco Rubio để phản đối quyết định giải thể USAID. Theo họ, hành động này không chỉ làm suy yếu vai trò lãnh đạo thế giới của Hoa Kỳ mà còn ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, đồng thời tạo ra những khoảng trống quyền lực, mở đường cho TQ và Nga gia tăng ảnh hưởng trên trường quốc tế.
Chỉ sau 5 phút Trump bắt đầu đọc bài diễn văn, Dân biểu Texas Al Green, đứng lên, giơ thẳng đầu gậy về phía Trump, nói lớn: “Ngài tổng thống, ông không có quyền cắt MediCaid.” Khi nhận được “hiệu lệnh lắc đầu” không đồng ý của Trump, chủ tịch Hạ Viện Mike Johnson gọi an ninh Quốc Hội đuổi ông ra khỏi phòng họp. Chung quanh Dân biểu Green, các thành viên Dân Chủ khác ngồi im lặng, nhìn thẳng về phía trước. Bên hàng ghế Cộng Hòa hét rất to: “Tống cổ ông ta đi.” Một nữ dân biểu nào đó khều nhẹ vào tay của cảnh sát Quốc hội: “Đừng làm tổn thương ông ấy” và tất cả ngồi lại tiếp tục lắng nghe Trump nói. Bị “tống cổ” ra khỏi House Chamber, người đàn ông đơn độc Al Green với cây gậy của ông trả lời truyền thông: “Tôi chấp nhận hình phạt. Nó xứng đáng để người dân biết có những người trong chúng ta sẵn sàng đứng lên chống lại tham vọng của tổng thống muốn cắt Medicare, Medicaid và Social Security.”
Irvine (VB) - Có tin vui cho những ai cần cảm giác lãng mạn của tình yêu và thật nhiều tiếng cười để tạm quên đi những căng thẳng bất an của chính trường Mỹ hiện tại. Vào tối Thứ Hai, ngày 3 tháng 3 năm 2025, tại rạp chiếu phim Regal Irvine Spectrum, công ty phát hành phim 3388 Films đã tổ chức buổi ra mắt thảm đỏ, trình chiếu độc quyền tại Bắc Mỹ Bộ Tứ Báo Thủ (Rascals), bộ phim hài ăn khách số 1 tại Việt Nam của nhà sản xuất kiêm đạo diễn Trấn Thành.
Bài này [Matthieu Ricard: “Reducing all of Buddhism to mindfulness is far too simplistic”] in trên báo Hindustan Times hôm 4/3/2025, là cuộc phỏng vấn do nhà văn Chintan Girish Modi thực hiện, trong đó nhà sư gốc Pháp Matthieu Ricard, người theo học nhiều năm với Đức Đạt Lai Lạt Ma và một số vị sư Tây Tạng, trả lời những câu hỏi về chánh niệm, ứng dụng chánh niệm, bất toàn của chánh niệm nếu không có giới, nghi lễ Phật giáo, biểu tượng với các vị Bồ Tát như Văn Thù, Quan Âm, chánh niệm thế tục [không có yếu tố giải thoát]...
- Thủ tướng Pháp: Mỹ dừng cấp vũ khí cho Ukraine là dấu hiệu Mỹ từ bỏ Ukraine và để Nga chiến thắng - Phòng Thương mại Quốc tế ICC: thuế quan của Trump đối với Canada và Mexico có thể đưa kinh tế toàn cầu suy thoái như thời 1930s. - Trump bị Thủ Tướng Canada mắng là ngu vì chiến tranh thương mại sẽ hại cả các gia đình Mỹ - Tỉnh Ontario (của Canada) áp thuế 25% đối với điện truyền vào 1,5 triệu hộ gia đình ở Minnesota, Michigan và New York - Khí đốt tự nhiên tại Mỹ tăng 10% vì thuế quan
Một nghiên cứu UCLA vào năm 2023 cho thấy nếu LA có thêm không gian xanh ở trên mức trung bình, thành phố có thể tăng thêm 908,800 năm tuổi thọ chung cho cư dân thuộc các cộng đồng nghèo.
(WASHINGTON, ngày 5 tháng 3, AP) – Dù tuyệt chủng vẫn là một dấu chấm hết vĩnh viễn, các khoa học gia tại công ty công nghệ sinh học Colossal Biosciences đang thử nghiệm một hướng đi gần nhất với việc “hồi sinh” các loài động vật cổ đại: chỉnh sửa gene của động vật sống để chúng có những đặc điểm giống với các loài đã tuyệt chủng, chẳng hạn như voi ma mút lông xoăn (woolly mammoth).
(NEW YORK, ngày 5 tháng 3, AP) – Chính quyền Trump vừa công bố danh sách hơn 440 tòa nhà liên bang có thể bị đóng cửa hoặc rao bán, bao gồm cả trụ sở chính của Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ). Theo đánh giá của chính quyền Trump, các tòa nhà này bị xem là “không thuộc hoạt động cốt lõi của chính phủ.”
PHÂN ƯU Nhận được tin buồn cụ ông Phanxico Nguyễn Mộng Thuyên sinh ngày 31 tháng 12 năm 1929
Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Atlanta cho biết ước tính về Tổng Sản Phẩm Nội Địa (gross domestic product - GDP) của Hoa Kỳ trong quý đầu tiên năm 2025 sẽ giảm -2.8 %, một dấu hiệu đáng lo ngại cho nền kinh tế. Vào cuối tháng 2, Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Atlanta dự đoán GDP chỉ giảm -1.5% trong quý 1, 2025. Tuy nhiên sau khi US Census Bureau và Institute for Supply Management công bố dự đoán về chi tiêu tiêu dùng cá nhân và đầu tư cố định tư nhân trong quý đầu tiên đã giảm từ 1.3 % và 3.5 % xuống còn 0.0 % và 0.1 %, Ngân Hàng Dự Trữ đã tiên đoán GDP giảm -2.8%, một con số đáng kể. Kinh tế Hoa Kỳ sẽ còn suy thoái tệ hơn nữa sau khi chính quyền Trump hủy bỏ một số cơ quan, sa thải hàng loạt công chức liên bang, cắt giảm chi tiêu các chương trình an sinh xã hội. Tổng cộng là $2,000 tỉ.
Tân Bộ trưởng Giáo dục gửi email chỉ thị bắt đầu công tác cuối cùng của Bộ: Xóa sổ Bộ Giáo Dục, trao quyền giáo dục về các tiểu bang. - Hôm nay Trump đọc diễn văn trước lưỡng viện về hướng đi tương lai. - TNS Elissa Slotkin sẽ đưa ra phản bác của đảng Dân chủ đối với Trump. Khách do Dân Chủ mời dự diễn văn lưỡng viện là cựu chiến binh TQLC Andrew Lennox bị sa thải tại 1 bệnh viện Cựu chiến binh
(BOULDER, Colorado, ngày 3 tháng 3, Reuters) – Sáng thứ Hai, hơn 1,000 người tập trung bên ngoài tòa nhà của Cơ quan hải dương và khí quyển (NOAA) tại Boulder, Colorado, để biểu tình phản đối việc chính quyền Trump sa thải hàng loạt khoa học gia của cơ quan này. Theo lời hai nhân viên của NOAA, số lượng nhân sự bị cắt giảm có thể lên tới hơn 10% tổng số khoa học gia đang làm việc tại đây.
(SEOUL, ngày 4 tháng 3, Reuters) – Kim Yo Jong, cô em gái đầy quyền lực của Kim Jong Un, chỉ trích chính quyền Trump ngày càng “kiếm chuyện,” và tuyên bố đó là lý do để Bắc Hàn tiếp tục củng cố năng lực răn đe hạt nhân của mình.
Gặp nhau rồi cũng tới lúc từ biệt. Tết qua rồi. Đã hoàn tất mỹ mãn những buổi ngồi viết thư pháp trong Phố Hoa Garden Grove và tại Tịnh Xá Giác Lý trong những ngèy Tết Ất Tỵ. Một buổi hội ngộ để tiễn nhà thư pháp Thích Nhuận Tâm, Trụ trì Chùa Lá Gò Vấp, đã thực hiện nồng ấm và xúc động chiều Chủ Nhật 2/3/2025 tại thị trấn Stanton, Quận Ca
Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ ra lệnh cơ quan điện tử tác chiến ngưng mọi hành động chống Nga. // Bị dọa ám sát: Dân biểu Maxine Dexter (D-OR) đã nói với cử tri vào thứ Bảy rằng các nhà lập pháp Cộng hòa đang đứng về phía Donald Trump một phần vì họ đang nhận được "lời đe dọa giết người".
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.