Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3787)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Cố nhớ kỹ lại, tôi vẫn không nghĩ ra là tôi đã gặp thầy Phước An lần đầu vào dịp nào (dĩ nhiên là ở Vạn Hạnh, trong năm 1972, nhưng trong hoàn cảnh nào?). Chỉ nhớ rằng quen nhiều và thân với thầy lắm. Phòng 317 Nội Xá Vạn Hạnh là phòng ở của quý thầy trẻ, là những người tôi rất thân, và đây là một phòng mà tôi có thể ra vào bất cứ lúc nào.
Văn Phòng Hội Đồng Hoằng Pháp GHPGVNTN báo tin cho biết Văn Phòng Thủ Hiến Tiểu Bang Niedersachsen vừa gửi thư đề ngày 14.09.21 báo tin, Tổng Thống CHLB Đức Frank-Walter Steinmeier đã ký quyết định trao Huân Chương Quốc Gia Hạng Nhất (Verdienstkreuz 1. Klasse des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland) đến Hòa Thượng Thích Như Điển, Chánh Thư Ký Hội Đồng Hoằng Pháp GHPGVNTN, Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover Đức Quốc.
Đài Loan đã chỉ trích gắt gao Trung Quốc hôm Thứ Bảy, 2 tháng 10 năm 2021 sau hàng chục phản lực quân sự bay vào vùng phòng thủ không gian của Đài Loan trong điều mà nước này gọi là cuộc xâm nhập lớn nhất của Bắc Kinh từ trước tới nay, theo bản tin của NBC News tường thuật hôm Thứ Bảy. Bộ Quốc Phòng Đài Loan cho biết trong một tuyên bố rằng 20 chiếc máy bay, tất cả đều là chiến đấu cơ ngoại trừ 2 chiếc máy bay chống tàu ngầm đã bay vào khu vực chung quanh Quần Đảo Đông Sa (Pratas Islands) hôm Thứ Bảy.
Cuộc Tuần Hành của Phụ Nữ đầu tiên trong thời chính phủ Biden đã đi thẳng tới các bậc thềm của Tòa Nhà Tối Cao Pháp Viện hôm Thứ Bảy, 2 tháng 10 năm 2021, một phần của nhiều cuộc biểu tình trên toàn quốc mà đã thu hút hàng ngàn người tới Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn đòi được tiếp tục tiếp cận việc phá thai trong một năm khi các nhà lập pháp bảo thủ và các chánh án đã đặt nó vào nguy hiểm, theo bản tin của Hãng AP tường thuật hôm Thứ Bảy. Những người biểu tình đã tràn ngập các con đường chung quanh tòa án, hô to “Cơ thể của tôi, chọn lựa của tôi” và vui đùa lớn tiếng với những tiếng trống.
Cựu Tổng Thống Donald Trump đã yêu cầu một chánh án liên bang tại Florida buộc Twitter phải hồi phục trương mục của ông, mà công ty này đã chận vào tháng 1 theo sau trận bão chết người vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Bảy, 2 tháng 10 năm 2021. Các luật sư của Trump hôm Thứ Sáu đã nạp đơn kiện lên Tòa Án Khu Vực Hoa Kỳ tại Miami tìm kiếm lệnh cấm sơ bộ chống lại Twitter và tổng giám đốc Jack Dorsey của công ty này. Họ cho rằng Twitter đang kiểm duyệt Trump trong sự vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của ông ấy, theo đơn kiện. Twitter hôm Thứ Bảy đã từ chối bình luận về vụ kiện của Trump.
Ba bà Mai kể trên thuộc hai thế hệ. Cả ba đều đã trải qua một kiếp nhân sinh mà “phẩm giá” người dân bị chà đạp một cách rất tự nhiên.” Nếu may mắn mà “CNXH có thể hoàn thiện ở Việt Nam” vào cuối thế kỷ này, như kỳ vọng của ông TBT Nguyễn Phú Trọng, chả hiểu sẽ cần thêm bao nhiêu bà Mai phải (tiếp tục) sống “với tâm thức khốn cùng” như thế nữa?
Siêu mục sư truyền hình Pat Robertson --- cũng là người của thuyết âm mưu, đại gia truyền thông bảo thủ và là người gay gắt chống đồng tính -- hôm Thứ Sáu tuyên bố từ nhiệm khỏi chức vụ chủ trì chương trình "The 700 Club." Đài TV Christian Broadcasting Network (CBN) của ông gọi đó là "60 Năm Chấn Động Lịch Sử Truyền Đạo qua TV."
Số người chết liên quan đến cảnh sát đã được tính thấp hơn rất nhiều tại Hoa Kỳ, và người Mỹ gốc Phi Châu chết trong những cuộc chạm trán như thế nhiều gấp 3.5 lần người Mỹ da trắng, theo một phân tích mới được thực hiện bởi nhiều nhà nghiên cứu sức khỏe công cộng cho biết quan bản tin của Đài NPR tường thuật hôm Thứ Sáu, 1 tháng 10 năm 2021. Trong một bài được đăng hôm Thứ Năm trong tạp chí y khoa The Lancet, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng số tử vong từ bạo lực cảnh sát từ năm 1980 tới 2018 đã được phân loại sai 55.5% trong Hệ Thống Thống Kê Quan Trọng Toàn Quốc Hoa Kỳ, là hệ thống theo dõi thông tin từ những giấy báo tử.
Newsom nói rằng lệnh này sẽ không có hiệu lực đối với tất cả trẻ em cho đến khi chính phủ Hoa Kỳ đã hoàn tất việc kiểm tra đầy đủ cho 2 nhóm tuổi – từ 12 tới 15 và từ 5 tới 11. Điều đó có nghĩa là những em học lớp 7 tới lớp 12 đến tháng 7 có thể chích ngừa. Sẽ lâu hơn đối với các em từ lớp mẫu giáo tới lớp 6 bởi vì chính phủ vẫn chưa chấp thuận việc chích ngừa Covid-19 cho nhóm tuổi đó. California sẽ cho phép các miễn trừ vì nhiều lý do y khoa, cộng với các lý do niềm tin tôn giáo và cá nhân. Các quy định đối với những miễn trừ đó sẽ được viết thành văn bản sau khi tiểu bang nghe các bình luận từ công chúng. Bất cứ học sinh nào không được miễn trừ mà từ chối chích ngừa thì sẽ bị bắt buộc học riêng tại nhà.
Trên toàn quốc, hiện số người vào bệnh viện để điều trị Covid-19 đã giảm xuống còn 75,000 từ hơn 93,000 vào đầu tháng 9. Các trường hợp mới lây nhiễm đang trên đà sút giảm ở mức khoảng trung bình 12,000 mỗi ngày, là giảm khoảng 1/3 so với 2 tuần rưỡi trước. Số tử vong, cũng, có vẻ đang giảm, trung bình khoảng 1,900 một ngày so với hơn 2,000 cách nay một tuần, dù Hoa Kỳ tính tới Thứ Sáu đã vượt mốc 700,000 người chết kể từ đầu đại dịch.
Để thực hiện cam kết “hiện diện bền bỉ và đáng tin cậy tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương” của mình, Anh Quốc đã phái chiếc khinh hạm chống tàu ngầm HMS Richmond đến Việt Nam trong chuyến thăm 4 ngày và chiếc tàu này đã tới Cam Ranh hôm 1 tháng 10 năm 2021, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) tường thuật hôm Thứ Sáu, 1 tháng 10.
Liều tăng cường Pfizer được đề nghị cho những người từ 65 tuổi trở lên, những người có bệnh lý nền mãn tính, và những người có nguy cơ lây nhiễm cao hơn do đặc thù nghề nghiệp hay môi trường làm việc
Lại chụp nón cối cho Tổng Thống Biden. Dân Biểu Marjorie Taylor Greene (Cộng Hòa-GA) đã chỉ trích các đồng viện Cộng Hòa sau khi nghe tin đồn rằng họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ dự luật xây hạ tầng. Ban đầu, Chủ tịch Hạ Viện tính cho bỏ phiếu vào đêm Thứ Năm 30/9/2021 nhưng rồi hoãn lại.
Các cộng đồng trên khắp cả nước đang tiêm vắc-xin COVID-19 khi số ca nhiễm gia tăng, nhưng vẫn có những nhóm nhỏ có tỷ lệ tiêm chủng thấp. Những lầm tưởng và thông tin sai lệch, có thể lây lan nhanh hơn cả vi-rút, đang góp phần làm giảm mức độ tin tưởng vào vắc-xin.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.