Chạy khỏi Trump. Hợp đồng vũ khí lớn nhất trong lịch sử Canada: đặt Nam Hàn làm 12 tàu ngầm. Nam Hàn sẽ mở xưởng chuyển giao kỹ thuật ngư lôi, robot ở Canada.
Các công ty hợp đồng vũ khí của Mỹ kinh hoàng: Sau khi Trump hăm dọa sáp nhập Canada làm tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ, Bộ Quốc Phòng Canada lặng lẽ bắt tay với Bộ Quốc Phòng Nam Hàn, trao một hợp đồng vũ khí lớn trong lịch sử Canada về quốc gia Châu Á này.
Bản tin từ thông tấn CTV News của Canada hôm Chủ Nhật 8/2/2026, phóng viên Judy Trinh kể lại chuyện "Inside Hanwha’s pitch to win Canada’s lucrative submarine contract" (Bên trong nỗ lực của công ty Nam Hàn Hanwha nhằm giành được hợp đồng đóng tàu ngầm béo bở của Canada).
Trên một chuyến tàu cao tốc đông đúc hướng về Seoul, khuôn mặt của Stephen Fuhr, Bộ trưởng Quốc phòng Canada, bất ngờ xuất hiện trên màn hình ở mỗi toa tàu trong số 18 toa. Trong một bản tin dài bốn phút, Fuhr được chiếu cảnh thăm xưởng đóng tàu của Hanwha ở Geoje, cùng với hơn 20 Tổng quản trị (CEO) các công ty Canada tham gia một phái đoàn thương mại.
Trong hai ngày, phái đoàn đã đến thăm nhiều khu công nghiệp và căn cứ chỉ huy tàu ngầm của Cộng hòa Hàn Quốc (ROK). Sự kiện này được truyền thông Nam Hàn đưa tin rộng rãi, và là một dấu hiệu cho thấy tầm quan trọng mà Cộng hòa Nam Hàn đặt vào việc giành được hợp đồng khổng lồ để đóng thế hệ tàu ngầm tiếp theo của Canada.
CTV News là phương tiện truyền thông Canada duy nhất có mặt trong chuyến thăm Nam Hàn của Fuhr. Hai công ty ứng cử viên cuối cùng, Hanwha và ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) của Đức, đang đối mặt với thời hạn chót là ngày 2 tháng 3 để nộp đề xuất của họ.
Hải quân Hoàng gia Canada (RCN) muốn mua 12 tàu ngầm diesel thông thường mới để thay thế hạm đội cũ kỹ của mình, vốn sẽ trở nên lỗi thời vào năm 2035. Trong số bốn tàu ngầm lớp Victoria mà RCN hiện sở hữu, chỉ có một chiếc hoạt động được. Nếu chính phủ liên bang quyết định mua trọn một tá, Dự án Tàu ngầm tuần tra Canada (CPSP: Canadian Patrol Submarine Project) có thể là thương vụ mua sắm quân sự lớn nhất trong lịch sử Canada.
.
Lời đề nghị về một nhà máy SẢN XUẤT NGƯ LÔI (torpedo factory)
Quy mô của thỏa thuận có nghĩa là các cuộc đàm phán đang diễn ra ở cấp cao nhất của chính phủ, chứ không chỉ giữa các công ty. Chính phủ liên bang đang tìm kiếm một thỏa thuận vượt ra ngoài phạm vi tàu ngầm, có thể thúc đẩy các ngành công nghiệp khác bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump. “Việc mua tàu ngầm này sẽ phụ thuộc vào chi phí, thời gian và lợi ích kinh tế cho Canada,” Fuhr nói trong một cuộc phỏng vấn với CTV News, sau chuyến tham quan xưởng đóng tàu của công ty Hanwha.
Trong chuyến thăm kéo dài một tuần của Fuhr, phía Nam Hàn đã đưa ra lời đề nghị hấp dẫn hơn. LIG NEX1, công ty sản xuất ngư lôi cho KSS-III, đề nghị sản xuất vũ khí này tại Canada, nếu Hanwha được chọn. Bộ trưởng cũng đã gặp gỡ các quan chức của Hyundai, những người đã giới thiệu một loạt các phương tiện chạy bằng hydro. Tuy nhiên, văn phòng của ông Fuhr cho biết không có kế hoạch cụ thể nào cho Canada được nêu chi tiết trong các cuộc họp đó. Trước khi bộ trưởng đến, hai chính phủ đã ký một thỏa thuận không ràng buộc nhằm thúc đẩy hợp tác công nghiệp chặt chẽ hơn trong các lĩnh vực chiến lược như sản xuất xe hơi và pin, khoáng sản quan trọng và trí tuệ nhân tạo. Ông Fuhr cho biết chính phủ liên bang sẵn sàng hành động nhanh chóng, không chỉ vì hải quân cần những chiếc tàu ngầm, mà người dân Canada cũng cần những công việc sẽ đi kèm với việc xây dựng cơ sở hạ tầng hỗ trợ tàu ngầm, chẳng hạn như xây dựng các ụ tàu khô ở cả hai bờ biển. “Chúng tôi muốn bắt đầu tạo ra việc làm. Điều đó sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm. Chúng tôi muốn đảm bảo rằng chúng tôi có cơ sở hạ tầng sẵn sàng, để khi tàu ngầm đến, nó đã sẵn sàng hoạt động.”
.
Vượt Thái Bình Dương đến Canada
Trong chuyến thăm Nam Hàn, phái đoàn đã xem bốn tàu ngầm KSS-III ở các giai đoạn khác nhau. Hai chiếc nằm tại xưởng đóng tàu của Hanwha ở Geoje đang trong quá trình đóng hoặc đang neo đậu dưới nước chờ chứng nhận cuối cùng để bàn giao cho hải quân Nam Hàn. Hai tàu còn lại đang neo đậu tại Trung tâm Chỉ huy Tàu ngầm Cộng hòa Hàn Quốc (ROK) tại căn cứ hải quân Jinhae. Các thủy thủ đang làm việc trên một chiếc tàu, ngồi ở vị trí của họ khi các quan chức Canada leo xuống thang để tham quan không gian làm việc và nhìn vào khu vực nghỉ ngơi của họ. Chiếc tàu 3000 tấn còn lại đang nằm trong ụ khô, đang được bảo dưỡng cho nhiệm vụ quan trọng nhất của nó. Khi các giám đốc điều hành Canada đi bộ bên dưới thân tàu, các sĩ quan hải quân Nam Hàn hào hứng nói với họ rằng họ đang lên kế hoạch vượt Thái Bình Dương để giới thiệu KSS-III ở vùng biển Canada. Chiếc tàu ngầm ba năm tuổi này dự kiến sẽ nổi lên ngoài khơi bờ biển British Columbia vào cuối tháng 5/2026. Glenn Copeland, Giám đốc điều hành mới được bổ nhiệm của công ty con Hanwha Defence Canada, cho biết công ty của ông có vị trí thuận lợi để giành được hợp đồng. “Chúng tôi có một chiếc tàu ngầm đang hoạt động. Nó hoàn toàn hoạt động. Bạn có thể nhìn thấy nó. Bạn có thể cảm nhận nó, bạn có thể chạm vào nó,” Copeland, cựu sĩ quan cấp cao của Hải quân Hoàng gia Canada, người cũng từng làm việc tại Lockheed Martin, cho biết.
.
CÔNG NGHỆ ROBOT
Chuyến tham quan cả các cơ sở công nghiệp và quân sự được dàn dựng để nhấn mạnh tốc độ và khả năng hoạt động của Nam Hàn. Phải mất khoảng sáu năm để chế tạo một tàu ngầm. Đề xuất của Hanwha bao gồm việc giao bốn tàu ngầm vào năm 2035 và toàn bộ hạm đội 12 chiếc vào năm 2042. Tốc độ chế tạo của Hanwha có được nhờ dây chuyền sản xuất tự động. Xưởng đóng tàu với 31.000 công nhân có khả năng sản xuất 45 tàu thương mại và tàu hải quân mỗi năm. Các robot làm mối hàn được giám sát bởi các giám sát viên con người cầm máy tính bảng, lập trình mọi chuyển động của chúng. Một số robot có kích thước bằng máy hút bụi Roomba, số khác cao bằng tủ đựng đồ ở trường trung học. Hướng dẫn viên cho biết chỉ có 10% công việc hàn tại Hanwha được thực hiện bằng tay người.
Hanwha cho biết nếu Canada ký hợp đồng trong năm nay, họ có thể giao chiếc tàu ngầm đầu tiên vào năm 2032, sớm hơn ba năm so với TKMS, cho phép Hải quân Hoàng gia Canada tiết kiệm ít nhất một tỷ đô la chi phí bảo trì hàng năm bằng cách cho ngừng hoạt động sớm hơn các tàu ngầm lớp Victoria cũ kỹ. Tàu ngầm của Hanwha sẽ có giá khoảng 2 tỷ đô la mỗi chiếc, nhưng phần lớn hợp đồng liên quan đến công việc dài hạn như bảo trì, sửa chữa và đại tu, trị giá hàng chục tỷ đô la trong ít nhất ba thập niên. “100% khả năng của tàu ngầm sẽ được duy trì tại Canada,” Copeland nói.
.
Hỗ trợ ngành CÔNG NGHIỆP XE HƠI
Chính phủ liên bang đã nêu rõ rằng họ muốn một đề xuất đi kèm với các lợi ích công nghiệp có thể bù đắp những khó khăn mà các ngành bị ảnh hưởng nặng nề bởi thuế quan như thép, nhôm và xe hơi đang phải đối mặt. Hanwha đã đề nghị đầu tư tới 345 triệu đô la vào Algoma Steel để giúp công ty này xây dựng nhà máy sản xuất dầm thép. Công ty cũng đã thảo luận về khả năng sản xuất xe bọc thép pháo tự hành K-9 tại Canada như một phần của thỏa thuận tàu ngầm. “Các dây chuyền sản xuất tự động mà chúng tôi hiện có (ở Changwon), chúng tôi có thể chuyển giao công nghệ đó và áp dụng tại Canada để phát triển các loại xe này,” Copeland nói. Năm 2024, Hanwha đã mở một nhà máy bên ngoài Melbourne, Úc, sau khi Ford và Toyota đóng cửa các nhà máy xe hơi của họ trong khu vực. Hanwha đã mất hai năm để xây dựng nhà máy ở Úc, mà theo ông Copeland, hiện đang sử dụng khoảng 1.000 nhân viên. Con số này đã thu hút sự chú ý của chính phủ liên bang. “Chúng tôi đang xem xét vấn đề này. Trong bối cảnh hiện tại – mọi thứ đều có thể xảy ra,” ông Fuhr nói, người đã có cơ hội ngồi trong tháp pháo của xe tăng K-9 khi nó lao đi trên đường ray với tốc độ lên đến 65 km/h.
.
Hỗ trợ huấn luyện
Trong Hội nghị Thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương năm ngoái tại Gyeongju, Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Lee Jae Myung đã ký kết Hiệp định Đối tác Hợp tác An ninh và Quốc phòng Canada-Nam Hàn (Canada-Korea Security and Defense Cooperation Partnership). Thỏa thuận này củng cố cam kết giữa hai nước về hợp tác quân sự sâu rộng hơn và khả năng tương tác để đối phó với các mối đe dọa chung. Thông qua người phiên dịch, Tư lệnh lực lượng tàu ngầm của Nam Hàn, Kim Tae Hoon cho biết việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược sẽ cho phép hai nước hình thành mối quan hệ sâu sắc hơn chứ không chỉ đơn thuần là “người mua-người bán”.
Hai lực lượng hải quân có thể “tạo ra một khuôn khổ tích hợp cho các hoạt động, huấn luyện, bảo dưỡng và vận hành tàu, cũng như chia sẻ thông tin”, ông Kim nói. Hàn Quốc cho biết sẽ hỗ trợ chương trình huấn luyện cho bốn đội thủy thủ tàu ngầm của Canada, tương đương khoảng 200 người. Nước này cũng đề nghị thành lập một cơ sở huấn luyện hiện đại với thiết bị mô phỏng chiến thuật tại căn cứ hải quân Jinhae dành cho Hải quân Hoàng gia Canada. Tư lệnh hải quân hàng đầu của Nam Hàn cũng nhấn mạnh rằng Canada giữ một vị trí đặc biệt như một người bạn quý giá của Nam Hàn. “Chúng tôi sẽ không quên rằng Canada đã gửi 26.000 quân nhân đến hỗ trợ chúng tôi trong Chiến tranh Triều Tiên. Người dân của chúng tôi luôn ghi nhớ sự hỗ trợ của Canada với lòng biết ơn sâu sắc,” ông Kim nói.
.
Một số đối tác đang "đặt cược hai cửa" (VỚI HÃNG ĐỨC)
Các CEO Canada tham gia chuyến đi đã cảm nhận được sự hiếu khách của Nam Hàn, nhưng điều đó vẫn chưa đủ để một số người ngừng "đặt cược hai cửa". Với thời hạn nộp đề xuất của Canada chỉ còn chưa đầy một tháng, Hanwha đã ký biên bản ghi nhớ với 15 công ty Canada và cho biết sẽ có thêm nhiều thỏa thuận khác. Các công ty này sẽ cung cấp thép, chuyên môn xây dựng và công nghệ truyền thông cho Hanwha, cùng nhiều sản phẩm và chuyên môn khác. Hanwha cũng đã đồng ý chuyển giao một số công nghệ robot của mình cho một số xưởng đóng tàu của Canada, nếu được trao hợp đồng.
Tuy nhiên, một số công ty đã ký thỏa thuận không ràng buộc với Hanwha cũng thừa nhận đã ký các biên bản ghi nhớ tương tự với TKMS. Một số giám đốc điều hành từ chối trả lời phỏng vấn về lý do họ "đặt cược hai cửa", nhưng người sáng lập của Anvil Intelligence, Sam Witherspoon, đã sẵn sàng trả lời phỏng vấn. Công ty của Witherspoon có trụ sở tại Ottawa, sử dụng trí tuệ nhân tạo để giúp các cơ quan phân tích dữ liệu an ninh quốc gia nhằm đưa ra quyết định nhanh hơn. Witherspoon cho biết ông chưa ký hợp đồng với Hanwha hay TKMS, nhưng quan tâm đến việc thiết lập quan hệ đối tác, mặc dù ông không tiết lộ với ai.
Ông bày tỏ ấn tượng với quy mô hoạt động của Hanwha, nhưng còn ngạc nhiên hơn nữa trước tốc độ mà chính phủ Canada đang thúc đẩy quá trình mua sắm này. “Tôi chưa bao giờ thấy chính phủ hành động nhanh hơn trong năm qua. Điều đó đã mang lại cho tôi một cảm giác lạc quan mới”, Witherspoon nói khi đang ngồi trong phòng chờ tại sân bay quốc tế Incheon. Sau khi đã xem xét cả hai địa điểm và nghe cả hai bài thuyết trình của châu Âu và châu Á, Witherspoon cho rằng chính phủ liên bang sẽ phải đưa ra một quyết định khó khăn. “Bạn biết đấy, mọi chuyện sẽ phức tạp. Chắc chắn sẽ có những rắc rối. (Thỏa thuận) rất lớn, nhưng khi họ hoàn thành, nó sẽ tạo ra một tiền lệ mới. Nó sẽ tạo ra một tín hiệu cho toàn bộ ngành công nghiệp rằng chính phủ này nghiêm túc về tương lai quốc phòng của mình”, Witherspoon nói. Mặc dù chính phủ chưa cho biết khi nào sẽ công bố công ty thắng thầu chi tiết, hầu hết các CEO trong chuyến đi đều tin rằng thông báo sẽ được đưa ra vào mùa hè này. Trong thời gian chờ đợi, cả hai công ty Hanwha và TKMS tiếp tục củng cố các đề xuất của mình, dự kiến sẽ được nộp trong vòng chưa đầy một tháng nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình