Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1850)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



- Sắp tới ngày kinh tế VN lãnh thêm búa thuế quan của Trump, nhưng Tesla, Samsung và ngành bán lẻ kêu gọi đừng trừng phạt VN. Ngành thép, pin mặt trời, thủy sản, gỗ, phần mềm Hoa Kỳ đòi phạt thuế VN. - Ngày mai, bạn nhớ đi bầu, nếu chưa bỏ phiếu. Bầu sớm tăng vọt, tính tới sáng nay, một ngày trước bầu cử: 54.467.368 phiếu toàn quốc, và 6.857.566 phiếu riêng tại Texas.// Bầu phiếu sớm năm 2022 là 45,9 triệu phiếu, ít hơn bầu sớm năm nay 8 triệu phiếu.// Bầu sớm là dấu hiệu cử tri muốn thay đổi, và vì nhiều cuộc tranh cử ngang ngửa // 2 thị trường cá độ Kalshi và Polymarket tính đến sáng nay, ngày 2/11/2026: Tới 71% cá độ Dân Chủ thắng cả ở Thượng và Hạ Viện, và 74% cá độ Talarico thắng ghế Thượng nghị sĩ Texas. - Trump tới Iowa, chê các đời Tổng Thống cũ, khoe Trump có thể chiến thắng Cuộc Chiến VN trong 1 tuần lễ bằng cách thay vì tấn công vào rừng rậm mà sẽ thả Chất độc da cam và ném bom TP Hồ Chí Minh (lúc đó là Sài Gòn, thủ đô VNCH là đồng minh Mỹ). Trump cũng khoe sẽ thắng Cuộc
Trong Kinh AN 10.69, Đức Phật khuyến khích người tu thường xuyên hướng tâm đến những cuộc đàm luận đưa đến giải thoát: ít dục, biết đủ, viễn ly, không tụ hội, tinh tấn, giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Mười chủ đề ấy không chỉ là nội dung để học hỏi mà còn là kim chỉ nam để quán chiếu và thực hành trong từng khoảnh khắc của đời sống. Từ góc nhìn ấy, bốn chữ “Biết vọng không theo” có thể được xem như một phương châm tu tập cô đọng nhưng hàm chứa trọn vẹn tinh thần của con đường ly tham và giác ngộ. Bài này sẽ khảo sát ý nghĩa của lời dạy ấy dưới ánh sáng Kinh AN 10.69, nhằm làm rõ giá trị thực tiễn của nó trên con đường hướng đến giải thoát.
- Lần đầu lịch sử: trong 10 tháng đầu năm 2026, VN có thương mại xuất và nhập khẩu đạt hơn 1 nghìn tỷ USD (nhập tăng 37,6%, xuất tăng 27,2% so cùng kỳ năm 2025). Doanh nghiệp có vốn quốc tế chiếm gần 80%. Mỹ lên án VN là "Cú lừa chuyển tải hàng hóa quy mô lớn". VN đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để đỡ đòn áp thuế của Trump. - VN giảm thuế tất cả các loại xăng còn 0% cho tới hết tháng 3/2027 - Trump lên kế hoạch hậu bầu cử giữa kỳ: nếu Dân Chủ thắng đa số ở lưỡng viện, Trump sẽ cai trị bằng sắc lệnh hành pháp, không cần luật. - Sau cuộc chiến VN, người Việt tỵ nạn được đón nhận vào Mỹ là cơ may. Bây giờ, sau cuộc chiến Afghanistan, nhiều người Afghan tỵ nạn lại bị Trump đẩy về Afghanistan qua ngã Pakistan bất kể họ có thể bị Taliban trả thù. - Thống đốc California gửi thư tới 4 tòa liên bang California, cảnh báo đừng nghe lệnh Trump phá hoại quyền bầu phiếu của dân. - Thủ đô DC và tiểu bang Virginia kiện, ngăn không cho Trump xây Vòm khải hoàn vì biến đổi bộ mặt thủ đô sai luật.
52% cử tri AAPI nói sẽ bầu cho ứng viên Dân chủ, 32% chọn ứng viên Cộng hòa, chỉ 21% ưa thích Trump - Các nơi đông dân gốc Á bị rào cản bầu phiếu, như ở Quận Tarrant (Texas) chỉ còn 224 phòng phiếu, cắt giảm 92 phòng, trong khi năm 2022 có 316 phòng phiếu - Vài ngàn phiếu cũng có thể quyết định thắng thua, vì nhiều cuộc bầu cử thăm dò không cách biệt
John Gerzema, Giám Đốc Điều Hành của Harris Poll, cho biết: “Tham nhũng trong chính phủ đã trở thành vấn đề quan trọng thứ hai trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, chỉ sau vấn đề chi phí sinh hoạt. Người Mỹ cảm thấy bức xúc trước các nhà lãnh đạo mà họ cho là vừa gây ra, vừa trục lợi từ những khó khăn kinh tế ngày càng gia tăng của chính họ”.
Nắng kia – nắng dại – nắng khờ… nắng trong tâm tưởng - nắng ngoài biên cương. Nắng ơi! Nắng hỡi – nắng hà… nắng trong khe đá - nắng vươn lên đồi, nắng dọi nhành cây…! Ngờ đâu, gió thổi Thu qua nhẹ nhàng, qua từng con phố hắt hiu- điu tàn, gió kia còn chút luyến lưu chưa tàn, chạnh lòng mang chút thanh tao muôn vàn, nàng Thu cũng lại, nỗi niềm riêng ai…mơ hồ mà chẳng biết tên chi là gì….
Xin hãy giải thoát chúng con khỏi sự dữ mang tên Trump. Tạ ơn Chúa vì vẫn còn nền dân chủ mong manh này, dưới 1 thập niên cai trị của Kẻ Lừa Dối Vĩ Đại, kẻ đã sử dụng danh xưng, hình ảnh và chân dung của chính hắn để bán những cuốn Kinh Thánh - Chúng con cầu nguyện cho mọi người biết quay lưng lại với thần tượng giả tạo này, để noi theo những lời răn dạy của Con Ngài trong Phúc Âm: hãy đứng về phía những người hiền lành, người nghèo khổ, những kẻ bị gạt ra bên lề xã hội - Chúng con cũng xin Ngài ban phước cho tất cả các nhân viên bầu cử đang bị Bộ Tư pháp ngược đãi, xuất phát từ những thuyết âm mưu sai lệch của Trump về việc gian lận bầu cử
- Bị TRUMP Gọi Là “XỨ NHÀ XÍ”, Na Uy Đáp Trả Bằng Quảng Bá Du Lịch Với Những Nhà Vệ Sinh Tuyệt Đẹp. - Tàu Du Lịch Vòng Quanh Thế Giới Bị Kẹt Tại Campuchia Vì Giá Xăng Dầu Cao. - Nổ Súng Tại Tiệm Bán Đồ Halloween Ở Bắc California, Một Người Chết, Sáu Người Bị Thương. - Balan: Căng Thẳng Tại Tòa Bảo Hiến, Tổng Thống Hủy Chuyến Đi Senegal Để Quay Về Warsaw. - Pháp Huy Động 70000 Cảnh Sát Đối Phó Biểu Tình. Làn Sóng Phản Đối Lan Sang Đức, Bồ Đào Nha. - Số Người Chết Vì Dịch Ebola Tại Congo Vượt Quá 5000. - Kính Viễn Vọng Nasa Sau Hơn 22 Năm Hoạt Động Sắp Rơi Trở Lại Trái Đất
Feeding America: gần 1/5 dân Texas rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực trong năm 2024 - Trump cắt ào ạt Medicaid: người Mỹ không có bảo hiểm y tế tăng thêm 7,5 triệu người vào năm 2034 - Pew thăm dò: 73% cử tri Tin lành da trắng ủng hộ các ứng viên Cộng hòa vào Hạ viện, trong khi 74% cử tri Tin lành da đen và 59% cử tri Công giáo gốc Latino ủng hộ Đảng Dân chủ
- Musk đầu tư 736 triệu USD vào chính quyền Trump nhiệm kỳ hai và thu về 16,3 tỷ USD, lợi nhuận lên tới 2.200%. Tại sao Musk vẫn chưa ngồi tù? ---- Bản tin sau là từ báo The New Republic, tựa đề "Elon Musk Made Off With $16 Billion of Taxpayer Money" (Elon Musk đã cuỗm 16 tỷ đô la tiền thuế của người dân Mỹ), viết bởi nhà văn, nhà báo Timothy Noah.
tập đào mộ tập thể cho tử sĩ, các tuyên úy quân đội và các chuyên gia quản lý thi hài thực hành chuẩn bị các khu mộ tạm thời quy mô lớn, sử dụng máy ủi để nhanh chóng đào những hố chôn tập thể, tập bay qua không phận Iraq cho các trận lớn
Bản tin CBS News. Một cụ bà tại Quận Cam đối mặt với cáo buộc liên bang vì hành vi nghiền nát khiến một chú chó con tử vong. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ thông báo, một phụ nữ 75 tuổi sống tại Anaheim vừa bị truy tố theo luật liên bang vì cáo buộc lái xe cán chết chú chó con của chính mình vào tháng trước – một hành vi được mô tả là "tàn độc đến mức kinh hoàng".
Thống đốc Sherill lên án thỏa thuận giữa Trump và Putin là “tham nhũng và bất hợp pháp” - Nhiều Thượng nghĩ sĩ trong đó có TNS Cộng hòa Thom Tillis cảnh báo các công ty Mỹ rằng họ có thể sẽ bị điều tra nếu giúp đưa dầu diesel Nga vào Mỹ - Các lô hàng diesel này cuối cùng có thể được chuyển hướng sang Brazil vì nhiều hãng Mỹ tránh mua dầu Nga
• Bộ Tư Pháp Mỹ Gửi Trát Đòi Nhân Viên Bầu Cử California Ra Trước Đại Bồi Thẩm Đoàn, Gia Tăng Áp Lực Trước Ngày Bầu Cử • Chủ Tịch Hội Cựu Chiến Binh Việt Nam Tại Mỹ Nói Bị Xỏ Mũi Khi Hội Ký Tên Ủng Hộ Khải Hoàn Môn Trump • Tòa Liên Bang Bác Quy Định Của Chính Quyền Trump Buộc Bệnh Nhân Medicaid Chứng Minh Không Đủ Sức Khỏe Để Làm Việc • Ngũ Giác Đài Chuyển Hồ Sơ Trung Tướng Brett Sylvia Bị Hegseth Cách Chức Sang Bộ Tư Pháp Để Xem Xét Truy Tố Hình Sự • Ứng Cử Viên Cộng Hòa Ohio Ngưng Chiếu Quảng Cáo Dùng Mẹ Ruột Để Công Kích Đối Thủ Dân Chủ • Polymarket Ngưng Giao Dịch Gần Một Giờ Vì Tin Tặc Tấn Công, Thiệt Hại Ước Tính 2.65 Triệu Mỹ Kim • Dân Biểu Dân Chủ Đòi Ngăn Trump Dùng Tiền Công Quỹ Xây Sân Golf Vô Địch Tại Washington • Tài Tử Patrick Stewart, Ngôi Sao ‘Star Trek’ Và ‘X-Men’, Qua Đời Ở Tuổi 86 • Mưa Giông, Gió Mạnh Có Thể Gây Trở Ngại Cho Cử Tri Trong Ngày Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ Tại Nhiều Tiểu Bang
Một người đàn ông ngoài 60 tuổi tại Pháp đã tử vong sau khi nhiễm virus Shamonda, loại virus vốn chủ yếu xuất hiện ở gia súc. Đây là trường hợp nhiễm bệnh ở người đầu tiên được ghi nhận trên thế giới. Giới chức y tế Pháp cho biết nguy cơ đối với cộng đồng hiện rất thấp và chưa có bằng chứng virus này lây truyền từ người sang người. Theo báo cáo công bố ngày 22-10 trên tạp chí khoa học Eurosurveillance, bệnh nhân là một người đàn ông ngoài 60 tuổi, mắc bệnh bạch cầu và có hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng. Ông qua đời ngày 9-10, chỉ 16 ngày sau khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh, gồm mất thị lực và lú lẫn.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.