Hôm nay,  

Sinh ra tại Mỹ, không tự động có quốc tịch, theo lý luận của Trump

29/03/202614:08:00(Xem: 4043)
blank

Sinh ra tại Mỹ, không tự động có quốc tịch, theo lý luận của Trump trước Tối Cao Pháp Viện dựa vào phán quyết 150 năm trước. Trump: trẻ em sinh ở Mỹ chỉ có một ba/mẹ là công dân hay thường trú nhân không tự động có quốc tịch.

NBC News hôm Chủ Nhật 29/3/2026 ghi lại lý luận này qua bản tin "Looking to limit birthright citizenship, Trump turns to an 1884 Supreme Court ruling against a Native American man" (Nhằm hạn chế quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh, ông Trump viện dẫn một phán quyết năm 1884 của Tòa án Tối cao chống lại một người Mỹ bản địa). Bản tin dịch như sau.

WASHINGTON — Trong một khoảnh khắc có thể mang ý nghĩa mới gần 150 năm sau đó, vào ngày 5 tháng 4 năm 1880, viên chức bầu cử tại Omaha là Charles Wilkins đã từ chối đăng ký cho John Elk đi bầu, với lý do ông Elk là người Mỹ bản địa và do đó không phải là công dân Hoa Kỳ.
Elk — người được cho là thành viên của bộ lạc hiện được biết đến là Bộ lạc Winnebago tại Nebraska — đã phản đối, khẳng định rằng ông đã cắt đứt mọi mối liên hệ với bộ lạc của mình và tự nguyện đặt mình dưới quyền tài phán của Hoa Kỳ.
Ông đã khởi xướng một thách thức pháp lý, lập luận — trong số các lý lẽ khác — rằng ông là công dân ngay từ khi chào đời vì ông được sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, Tòa án Tối cao, trong một vụ án năm 1884 mang tên *Elk kiện Wilkins*, đã phán quyết bất lợi cho ông; Tòa tuyên bố rằng những người Mỹ bản địa sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ không được hưởng quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh. Họ có cùng địa vị với "con cái của thần dân thuộc bất kỳ chính phủ nước ngoài nào, được sinh ra trong phạm vi lãnh thổ của chính phủ đó," Tòa án nhận định.
Chính quyền của Tổng thống Donald Trump hiện đang viện dẫn vụ án này để bảo vệ kế hoạch chấm dứt quyền công dân tự động theo nguyên tắc nơi sinh của ông, qua đó tạo ra một cách diễn giải mới đối với sự diễn giải vốn đã tồn tại lâu đời về Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp. Tòa án Tối cao sẽ tiến hành phiên điều trần miệng về vụ án này vào thứ Tư này.
Sắc lệnh hành pháp của ông Trump — được ban hành ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai — nhằm mục đích giới hạn quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh, chỉ áp dụng cho những người có ít nhất một phụ huynh là công dân Hoa Kỳ hoặc thường trú nhân hợp pháp.
Sắc lệnh này hiện chưa có hiệu lực thi hành; các tòa án cấp dưới đã ra lệnh tạm hoãn thực thi sắc lệnh.
Tổng Biện lý D. John Sauer, người đại diện cho chính phủ, đã viện dẫn vụ án "Elk" trong các văn bản đệ trình lên tòa án; ông khẳng định rằng Tòa án Tối cao đã "bác bỏ một cách dứt khoát tiền đề cho rằng bất kỳ ai sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ — bất kể trong hoàn cảnh nào — đều nghiễm nhiên trở thành công dân, miễn là chính phủ liên bang có quyền tài phán đối với họ." Người phát ngôn Nhà Trắng Abigail Jackson cho biết trong một tuyên bố rằng vụ kiện này mang lại cho Tòa án Tối cao cơ hội để "khôi phục ý nghĩa của quyền công dân tại Hoa Kỳ về đúng với ý nghĩa công khai nguyên bản của nó."
Các lập luận của chính quyền Trump về sự phù hợp của phán quyết Elk đang bị Liên đoàn Tự do Dân sự Hoa Kỳ (ACLU: American Civil Liberties Union) phản bác mạnh mẽ; đây là tổ chức đang dẫn đầu nỗ lực phản đối sắc lệnh hành pháp của ông Trump.
"Ở cấp độ cơ bản nhất, vụ kiện này xoay quanh nỗ lực tước bỏ quyền công dân của con cái những người nhập cư—những người vốn dĩ đã luôn là công dân Hoa Kỳ. Các vấn đề liên quan đến người Mỹ bản địa mà chính phủ nêu ra thực sự là lạc đề," luật sư Cody Wofsy thuộc ACLU phát biểu trong một cuộc phỏng vấn.
Địa vị của các bộ lạc là 'độc nhất'.
Một điểm đáng chú ý là trong số hàng chục bản kiến ​​nghị được đệ trình liên quan đến vụ kiện này, hoàn toàn không có bất kỳ văn bản nào đến từ các bộ lạc hay tổ chức của người Mỹ bản địa. Tuy nhiên, hai học giả chuyên về luật liên quan đến người Mỹ bản địa—Bethany Berger thuộc Trường Luật Đại học Iowa và Gregory Ablavsky thuộc Trường Luật Stanford—đã đệ trình một bản kiến ​​nghị bày tỏ sự ủng hộ đối với nỗ lực phản đối của ACLU.
Các chuyên gia về luật người Mỹ bản địa chia sẻ với đài NBC News rằng việc chính quyền dựa vào phán quyết Elk là một điều gây tranh cãi, xét trên cả phương diện diễn ngôn lẫn pháp lý.
"Chúng tôi tin rằng việc dựa vào phán quyết Elk để từ chối quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh đối với con cái của những người nhập cư không có giấy tờ là một sự áp dụng sai lầm. Đó là kết quả của việc đọc hiểu và diễn giải sai lệch," ông Leonard Fineday, Tổng cố vấn của Quốc hội Người Mỹ bản địa (National Congress of American Indians)—tổ chức đại diện cho các bộ lạc—cho biết.
Ông nói thêm rằng phán quyết Elk chỉ dựa hoàn toàn vào tính chất đặc thù của "chính quyền bộ lạc mang tính bán chủ quyền" và chỉ có giá trị giới hạn trong bối cảnh cụ thể đó.
Ông Monte Mills, Giám đốc Trung tâm Luật Người Mỹ bản địa thuộc Trường Luật Đại học Washington, cũng đồng tình với quan điểm này và cho rằng thật trớ trêu khi chính phủ lại dựa vào một phán quyết như vậy.
"Việc này thực sự cho thấy sự thiếu hiểu biết, thiếu nhận thức, hoặc thiếu thiện chí trong việc thừa nhận những sắc thái phức tạp của hệ thống luật pháp liên quan đến người Mỹ bản địa," ông nói thêm.


Một luật sư khác chuyên giải quyết các vấn đề liên quan đến người Mỹ bản địa—người từ chối nêu tên vì không muốn bị coi là đang phát ngôn thay mặt cho các bộ lạc vốn có những quan điểm đa chiều—cho biết "luật về người da đỏ" (Indian law)—một thuật ngữ kỹ thuật vẫn đang được sử dụng—vốn rất phức tạp và không thể áp dụng cho các lĩnh vực pháp luật khác. Một phần nguyên nhân của sự việc này nằm ở chỗ: chưa bao giờ tồn tại một quy tắc chung, áp dụng đồng loạt cho tất cả các bộ lạc trong việc xác định mối quan hệ pháp lý giữa họ với chính phủ Hoa Kỳ. “Theo tôi, lịch sử của người Mỹ bản địa mang tính dị biệt. Địa vị của các bộ lạc là vô cùng đặc thù. Ít nhất thì tôi sẽ hết sức thận trọng trước khi cố gắng áp dụng bất kỳ bài học hay nguyên tắc nào được cho là rút ra từ bối cảnh đó vào các lĩnh vực khác,” vị luật sư nhận định.
Địa vị pháp lý của người Mỹ bản địa tại Hoa Kỳ đã được bàn luận một cách sâu rộng xuyên suốt chiều dài lịch sử, gắn liền với quá trình quốc gia này mở rộng lãnh thổ về phía Tây—liên tục thiết lập rồi lại phá bỏ các hiệp ước với những bộ lạc trên đường đi, đồng thời thường xuyên đối xử bất công với họ. Chính phủ Hoa Kỳ đã đồng thời coi các bộ lạc là những quốc gia có phần độc lập, trong khi vẫn thực thi quyền uy cai quản đối với chính các bộ lạc đó.
Theo các chuyên gia về luật pháp liên quan đến người bản địa, các bộ lạc và tổ chức của người Mỹ bản địa có lẽ đã không đệ trình các bản kiến ​​nghị pháp lý trong vụ án về quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh, vì ít nhất hai lý do. Thứ nhất, họ không có lợi ích trực tiếp trong vụ án này, bởi lẽ kể từ năm 1924, quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh của người Mỹ bản địa đã được đảm bảo thông qua các đạo luật cụ thể. Thứ hai, hơn 500 bộ lạc này có thể có những quan điểm chính trị khác nhau về việc liệu sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump có phải là một chính sách đúng đắn hay không.
"Tôi thực sự cho rằng một số bộ lạc sẽ ủng hộ chính sách này, bởi lẽ một số bộ lạc có xu hướng chính trị khá bảo thủ," một luật sư chuyên giải quyết các vấn đề liên quan đến người Mỹ bản địa cho biết.
'Chịu sự tài phán của quốc gia đó'
Vụ án đặc biệt này tập trung vào ý nghĩa của "điều khoản về quyền công dân" thuộc Tu chính án thứ 14 — văn bản được phê chuẩn vào năm 1868, sau khi cuộc Nội chiến kết thúc và chế độ nô lệ bị bãi bỏ. Điều khoản này quy định: "Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ, và chịu sự tài phán của quốc gia đó, đều là công dân Hoa Kỳ."
Từ lâu, điều khoản này đã được hiểu là trao quyền công dân cho hầu hết mọi cá nhân sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ, bất kể tình trạng pháp lý của họ là gì. Các trường hợp ngoại lệ bao gồm con cái của các nhà ngoại giao và con cái của những kẻ xâm lược nước ngoài.
Chính quyền Tổng thống Trump đã tập trung đặc biệt vào cụm từ "chịu sự tài phán của quốc gia đó", lập luận rằng cụm từ này loại trừ cả con cái của những người nhập cảnh trái phép, lẫn con cái của những người có tình trạng pháp lý tạm thời — chẳng hạn như những người sở hữu thị thực lao động.
Vụ án "Elk" được nhắc đến nhiều lần trong bản kiến ​​nghị pháp lý của chính quyền Trump; trong đó, ông Sauer lập luận rằng vụ án này chứng minh quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh chỉ áp dụng đối với những người chịu sự "tài phán chính trị" của Hoa Kỳ.
Ông đã trích dẫn một đoạn trong phán quyết của vụ án "Elk", trong đó nêu rõ rằng "mục đích chính" của điều khoản về quyền công dân là nhằm giải quyết vấn đề của những người nô lệ được giải phóng sau cuộc Nội chiến.
Ông Sauer viết rằng những bên phản đối lập trường của chính quyền "không thể giải thích được các trường hợp ngoại lệ đã được thiết lập từ lâu đối với quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh — bao gồm cả trường hợp con cái của những người thuộc các bộ lạc bản địa."
Những người ủng hộ cách hiểu truyền thống về quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh thường viện dẫn một phán quyết khác từ thế kỷ 19 — cụ thể là phán quyết năm 1898. Trong vụ án "Hoa Kỳ kiện Wong Kim Ark" (*United States v. Wong Kim Ark*), Tòa án đã phán quyết rằng một người đàn ông sinh ra tại San Francisco — có cha mẹ vốn là người Trung Quốc nhưng đang sinh sống tại Hoa Kỳ — đương nhiên là một công dân Mỹ ngay từ khi mới lọt lòng.
Cả hai bản ý kiến ​​đa số trong vụ án Elk và vụ án Ark đều được soạn thảo bởi Thẩm phán Horace Gray. Trong phán quyết sau này, Thẩm phán Gray đã phân định rõ ý kiến ​​mà ông đưa ra trước đó trong vụ án Elk; ông khẳng định rằng phán quyết đó "chỉ áp dụng cho các thành viên của những bộ lạc người da đỏ sinh sống trong phạm vi Hoa Kỳ, và hoàn toàn không nhằm mục đích phủ nhận quyền công dân đối với những đứa trẻ sinh ra tại Hoa Kỳ" mà không thuộc diện người Mỹ bản địa.
Trong bản lập luận của mình, ông Sauer đã hạ thấp tầm quan trọng của phán quyết trong vụ án Ark, cho rằng phán quyết này chỉ công nhận quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh đối với con cái của các công dân Hoa Kỳ, hoặc con cái của những người nhập cư đang sở hữu quy chế thường trú nhân.
Ông Ilan Wurman, một giáo sư tại Trường Luật thuộc Đại học Minnesota – người đã đệ trình một bản lập luận ủng hộ Tổng thống Trump – nhận định rằng hiện vẫn chưa thể xác định rõ Tòa án Tối cao sẽ dành trọng lượng như thế nào cho vụ án Elk này.
"Tựu trung lại, vụ án này tuy có lợi cho phía chính phủ, nhưng lại mang tính mơ hồ," ông nói thêm.
Bà Berger – một chuyên gia pháp lý về các vấn đề liên quan đến người Mỹ bản địa, người đã đệ trình bản lập luận ủng hộ nhóm nguyên đơn phản đối – phát biểu trong một cuộc phỏng vấn rằng lập luận của ông Sauer hiện nay hoàn toàn lặp lại những gì mà người tiền nhiệm của ông từng lập luận trong vụ án Wong Kim Ark cách đây hơn một thế kỷ.
"Những gì chính phủ đang thực hiện vào lúc này chẳng qua chỉ là việc đi lại vết xe đổ của những nỗ lực mà họ từng thử làm trước đây, nhưng đã thất bại," bà nói thêm.



Trong suốt thời gian dài, tôi vẫn tiếp tục cố gắng gửi đi những tác phẩm đã viết hoặc chuyển qua Anh ngữ đến các nhà xuất bản, cũng như qua các agent khắp nơi, nhưng cũng chẳng đưa đến kết quả gì. Mãi cho đến năm 2024 thì mới có một nhà xuất bản bên Anh chú ý và đề nghị in tập “REVELATION”. Cũng phải mất 2 năm tiếp theo thì tập thơ mới được chính thức ra mắt vào ngày 26 tháng 2 năm 2026. Hình thức tập thơ này vô cùng mỹ thuật làm tôi thật hài lòng
Các Thượng nghị sĩ Dân Chủ trình dự luật: cấm Trump gây chiến với Cuba nếu chưa có Quốc Hội cho phép. Dân Cuba lưu vong ở Miami: muốn giúp Cuba chuyển đổi kinh tế và cả chính trị. Hạ Viện Florida tiên liệu Cuba mở cửa: thông qua luật đòi Florida cởi mở với Cuba mở cửa, siết luật kiểm tra hợp đồng với các công ty ở Cuba, TQ, Nga, Iran... và cấm công chức nhận quà tặng từ các nước này. Nga, TQ ban phép lành cho Cuba mở cửa: ủng hộ Cuba giữ chủ quyền, toàn quyền lựa chọn con đường phát triển.
Chánh án liên bang James Boasberg vào chiều Thứ Sáu 13/3 đã dẹp bỏ nỗ lực của Bộ Tư Pháp (DOJ) nhằm triệu tập Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell. Ông Boasberg nhận định rằng hành động của DOJ là một phần trong nỗ lực của chính quyền Trump nhằm gây sức ép buộc ông Powell phải hạ lãi suất.
Cuba sẽ theo bài học TQ, VN... Cuba sẽ thả 51 tù nhân chính trị theo thỉnh nguyện của Vatican, sẽ ngưng đối đầu với Mỹ, sẽ mở cửa đón đầu tư, sẽ chiêu dụ người Cuba lưu vong về xây dựng đất nước. Cán bộ Cuba: thay đổi nhưng không nhượng bộ về chính trị.
• Máy Bay Tiếp Nhiên Liệu Mỹ Rơi Ở Iraq, 4 Quân Nhân Thiệt Mạng • Trump Nới Chế Tài Dầu Nga, Putin Hưởng Lợi • Kinh Tế Mỹ Chậm Lại Trong Quý Cuối 2025 • Quốc Hội Mỹ Tranh Cãi Vì Loạt Phát Biểu Kỳ Thị Hồi Giáo • Michigan Điều Tra Vụ Tấn Công Nhắm Vào Cộng Đồng Do Thái • Sinh Viên ROTC Được Ca Ngợi Sau Khi Chặn Tay Súng Trong Vụ Nổ Súng Ở Old Dominion • Chính Quyền Trump Chỉ Trích CNN Giữa Lúc Iran Mở Thêm Các Đợt Tấn Công Trong Vùng • Cảnh Báo Về Quyền Giám Hộ Mới Đối Với Cựu Quân Nhân Vô Gia Cư • Trump Đề Cử Người Mới Lãnh Đạo USAGM Sau Khi Kari Lake Bị Tòa Bác Quyền • Florida: Làn Sóng Tân Phát Xít Trẻ Gây Báo Động • Thượng Viện Thông Qua Gói Nhà Ở Lớn Nhất Trong Nhiều Thập Niên
Trong suốt lịch sử Hoa Kỳ, vấn đề di dân hiếm khi nào yên ổn. Ngay từ buổi đầu lập quốc, giới lãnh đạo đã tranh luận về việc nên mở cửa cho người mới đến đến mức nào. Năm 1801, trong thông điệp đầu tiên gửi Quốc hội, Tổng thống Thomas Jefferson than rằng con đường nhập tịch đối với ngoại kiều còn quá dễ dàng. Alexander Hamilton — một người di dân và cũng là đối thủ chính trị của Jefferson — lại nghiêng về phía siết chặt hơn.
Bất chấp việc đóng cửa hiện tại, phần lớn các chức năng di trú của Bộ An Ninh Nội Địa (DHS) vẫn tiếp tục hoạt động. Các chức năng của Sở Di Trú và Bộ Ngoại Giao vẫn duy trì vận hành. Sở Di Trú: Phần lớn vẫn mở cửa. Do Sở Di Trú chủ yếu được tài trợ bằng lệ phí nộp cùng các đơn xin di dân, nên việc duyệt xét hồ sơ của Sở Di Trú vẫn tiếp tục trong thời gian đóng cửa. Hồ sơ nộp ở Sở Di Trú: Do Sở Di Trú chủ yếu là cơ quan hoạt động bằng nguồn thu lệ phí, các đơn xin và đơn bảo lãnh vẫn có thể tiếp tục được nộp và duyệt xét .
Việc dùng ma túy giải trí như cannabis, cocaine và amphetamine có thể làm nguy cơ đột quỵ tăng mạnh, nhất là ở người trẻ, theo Rebecca Whittaker viết trên The Independent ngày 8 tháng 3 năm 2026, dẫn một nghiên cứu mới của Đại học Cambridge đăng trên tạp chí International Journal of Stroke. Đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Tại Anh, mỗi năm có khoảng 100,000 người bị đột quỵ. Từ lâu, giới y khoa đã biết rằng việc ăn uống lành mạnh, vận động đều đặn và bỏ thuốc lá có thể làm giảm rủi ro. Nay, nghiên cứu mới cho thấy ma túy giải trí cũng là một yếu tố đáng ngại, đặc biệt ở lớp tuổi còn trẻ.
Thống đốc California Gavin Newsom đang đẩy mạnh vai trò của tiểu bang này như một trung tâm y tế công cộng cấp quốc gia, đối nghịch hẳn với đường lối của chính quyền Trump và Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., theo Angela Hart, KFF Health News, đăng ngày 9 tháng 3 năm 2026. Trong thời gian gần đây, Newsom liên tiếp có những bước đi nhằm bảo vệ chính sách y tế dựa trên khoa học. Sau khi bà Susan Monarez, giám đốc Trung Tâm Kiểm Soát Và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (CDC), bị cách chức vì từ chối điều mà luật sư của bà gọi là sự chính trị hóa nguy hiểm đối với khoa học, Newsom đã mời bà về California để tham gia hiện đại hóa hệ thống y tế công cộng của tiểu bang. Ông cũng thu nhận bà Debra Houry, cựu viên chức khoa học và y tế cao cấp của cơ quan này, người đã từ chức để phản đối việc bãi nhiệm Monarez.
Chính sách mới của chính quyền Trump cắt quyền hưởng Medicare của một số diện di dân hợp pháp đang bị kiện ra tòa vì thiếu minh bạch, theo Maya Goldman, viết trên Axios. Một tổ chức vận động cho quyền lợi người cao niên đã nộp đơn kiện chính quyền Trump, yêu cầu công bố chi tiết về cách thi hành chính sách mới cấm một số di dân hợp pháp nhận phúc lợi Medicare.
Chuyện đi máy bay bây giờ có thêm một điều khoản mới: ai mở loa ngoài nghe video, nhạc hay bất cứ nội dung gì trên điện thoại mà không chịu đeo tai nghe (headphone), có thể bị mời rời khỏi chuyến bay. Đó là quy định mới của United Airlines, theo Rebecca Cohen và Jay Blackman, viết trên NBC News ngày 5 tháng 3 năm 2026.
Lan man đôi chút về “Đuổi Bắt Một Mùi Hương” Nguyên Giác – Phan Tấn Hải và mùi hương thoảng qua của chữ Có những người đi qua đời, để lại tiếng cười rổn rảng. Có người để lại chồng sách dày cộp. Còn Nguyên Giác - Phan Tấn Hải để lại một thứ mong manh hơn nhiều: Một mùi hương!
Trump say máu chiến thắng và chiếm đoạt kho dầu Venezuela, chỉ một cú khểu của Netanyahu là Trump nhảy vào tấn công Iran liền, nhưng đây có thể lại là một bãi lầy. Trump thấy không cần giải thích cho dân Mỹ tại sao phải tấn công Iran trong khi đàm phán, tấn công ào ạt xong mới nói về mục tiêu thay đổi liên tục: từ đổi chế độ đến hủy diệt quân đội Iran, rồi đòi phải đầu hàng hoàn toàn, rồi tuyên bố Trump sẽ bổ nhiệm lãnh đạo tối cao kế tiếp của Iran, rồi tuyên bố đã chiến thắng, cuộc chiến sắp xong bất kể tuyến hải trình các tàu dầu tê liệt.
Bản tin hôm nay xoay quanh ba chữ: dầu, thuế và quyền lực. Trump rút dầu dự trữ để chặn giá xăng; Bạch Ốc mở điều tra thương mại với 16 đối tác, gồm cả Việt Nam; chuyện hồ sơ Epstein, báo chí và di dân tiếp tục đẩy áp lực chính trị quanh Trump lên cao. Phần còn lại là cái giá người dân phải trả: y tế quá đắt, Liên Hiệp Quốc lên án ngôn ngữ chống di dân của Trump và chính sách truy quét của Hoa Kỳ, trong khi Ngũ Giác Đài tiếp tục gây tranh cãi từ chuyện khép cửa với báo chí tới cách tiêu tiền công.
Tin nóng ngày hôm nay cho biết ba tầu chở hàng đã bị tấn công ở trong vùng eo biển Hormuz, Trung Đông, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng làm tắc nghẽn hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu. Trong điều kiện bình thường, khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua eo biển này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.