Các hãng Fortune 500 mời nhà sư Nhật
dạy pháp Thiền 30 giây tỉnh thức
Dịch giả: Nguyên Giác
Nơi đây sẽ dịch một bản tin tựa đề "Buddhist monk workplace mindfulness: Zen practice reaches Fortune 500" (Chánh niệm nơi làm việc của nhà sư Phật giáo: Thiền tập lan tỏa đến các công ty Fortune 500) từ trang báo Nomad Lawyer (https://nomadlawyer.org/buddhist-monk-workplace-mindfulness-march-2026) trong đó tường trình về một nhà sư Nhật Bản dạy Thiền cho nhân viên các công ty Hoa Kỳ, Nhật Bản để giảm căng thẳng, giữ sức khỏe tâm thần và do vậy tăng hiệu suất làm việc. Sau bản tin sẽ là bản dịch lời hướng dẫn từ một video do vị sư này hướng dẫn Thiền căn bản.
-- Chánh niệm nơi làm việc của nhà sư Phật giáo: Thiền tập lan tỏa đến các công ty Fortune 500
Một Thiền sư Thiền Nhật Bản dạy cho nhân viên của các công ty Fortune 500 kỹ thuật thiết lập lại hệ thần kinh trong 30 giây vào năm 2026, mang thiền định cổ xưa đến với sức khỏe doanh nghiệp. Phương pháp của nhà sư Toryo Ito định hình lại cách người lao động quản lý căng thẳng.
Bản tin của phóng viên Raushan Kumar, ngày 29/3/2026.
-- Nhà sư Thiền Tông Nhật Bản biến đổi việc quản lý căng thẳng trong doanh nghiệp bằng thiền định cổ xưa.
Toryo Ito, phó trụ trì của ngôi chùa Thiền cổ nhất Kyoto, đang định hình lại cách các tập đoàn toàn cầu tiếp cận sức khỏe của nhân viên. Vị lãnh đạo tinh thần 46 tuổi này mang đến một kỹ thuật thiết lập lại hệ thần kinh trong 30 giây tưởng chừng đơn giản nhưng lại có sức biến đổi mạnh mẽ cho các công ty Fortune 500 trên toàn thế giới. Sứ mệnh của Ito tập trung vào việc định nghĩa lại sức mạnh nơi làm việc—không phải thông qua sự hối hả không ngừng nghỉ, mà thông qua việc kết nối lại với bản tâm đích thực của mình.
Hoạt động từ chùa Ryosokuin và đi du lịch quốc tế tới 10 lần mỗi năm, nhà sư chứng minh rằng các thực hành thiền định nơi làm việc của nhà sư Phật giáo có thể áp dụng một cách liền mạch vào môi trường doanh nghiệp áp lực cao. Công trình của nhà sư giải quyết một khoảng trống quan trọng: người lao động hiện đại phải vật lộn để thư giãn dù làm việc nhiều giờ hơn các thế hệ trước.
Sự chuyển dịch từ thực hành tại các ngôi chùa cổ xưa đến các phòng họp ở Thung lũng Silicon bắt đầu vào năm 2012 khi nhà sư Ito bắt đầu tư vấn cho các công ty tìm kiếm giải pháp chăm sóc sức khỏe thực sự. Ngày nay, tầm ảnh hưởng của nhà sư trải rộng từ vai trò giám đốc chánh niệm tại hãng mỹ phẩm chăm sóc da Tatcha của Nhật Bản từ năm 2021 đến các buổi hội thảo chuyên sâu tại các công ty Meta và Sony. Điều làm nên sự khác biệt của Ito là nhà sư nhấn mạnh việc tích hợp thiền định vào các thói quen hiện có thay vì yêu cầu thêm thời gian từ những chuyên gia làm việc vốn đã quá sức.
-- Từ Chùa Cổ Đến Thung lũng Silicon: Thiền Chánh Niệm Bước Vào Văn Hóa Doanh Nghiệp Như Thế Nào
Thiền Phật giáo đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 1.200 năm bằng cách dạy các học viên quan sát thực tại mà không phán xét và kết nối lại với bản chất cơ bản của họ. Tuy nhiên, triết lý này phần lớn vẫn bị giới hạn trong các bức tường tu viện cho đến khi các nhà sư như Ito nhận ra tính ứng dụng trực tiếp của nó đối với những thách thức quản lý căng thẳng hiện đại.
Phong trào chánh niệm trong doanh nghiệp đã phát triển mạnh mẽ vào những năm 2010s, nhưng hầu hết các chương trình vẫn còn hời hợt—các bài tập thở chung chung không kết nối với nền tảng triết học sâu sắc hơn. Cách tiếp cận của Ito khác biệt về cơ bản. Thầy không du nhập toàn bộ hệ tư tưởng thần bí phương Đông; thay vào đó, nhà sư chắt lọc những nguyên tắc thiền định thực tiễn được tinh chỉnh qua nhiều thế kỷ và đóng gói chúng lại cho các chuyên gia đang bị nhấn chìm trong lượng thông tin quá tải.
Triết lý giảng dạy của nhà sư nhấn mạnh điều mà sư gọi là "trở về nguồn gốc" (returning to origin). Trong các cuộc phỏng vấn, Ito giải thích rằng người lao động thường quá chú trọng vào các chỉ số bên ngoài—thu nhập hàng quý, thời gian thăng tiến, hộp thư điện tử—cho đến khi họ mất đi nhận thức về cơ thể và sự minh mẫn về cảm xúc. Các biện pháp can thiệp chánh niệm tại nơi làm việc của các nhà sư Phật giáo giúp phá vỡ mô hình này thông qua sự chú ý có chủ đích đến các giác quan.
Sự thay đổi văn hóa này được đẩy nhanh khi các giám đốc về sức khỏe ở Thung lũng Silicon nhận ra rằng các khóa tu đắt tiền và thiền định dựa trên ứng dụng điện tử chỉ tạo ra sự thay đổi hành vi lâu dài rất ít. Mô hình của Ito—lồng ghép chánh niệm vào những khoảnh khắc thường nhật như mở máy tính xách tay hoặc bước vào phòng họp—đã chứng tỏ tính bền vững đáng kể. Các buổi giảng dạy hàng tháng tại Tokyo và các hội thảo quốc tế hàng quý của nhà sư hiện phục vụ hàng nghìn nhân viên doanh nghiệp mỗi năm.
Các công ty nhận ra rằng quản lý căng thẳng vượt ra ngoài năng suất cá nhân. Các kỹ thuật thiết lập lại hệ thần kinh giúp giảm kiệt sức, giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và cải thiện sự gắn kết nhóm. Điều bắt đầu như một lĩnh vực huấn luyện điều hành chuyên biệt đã trở thành cơ sở hạ tầng sức khỏe doanh nghiệp tiêu chuẩn tại các tổ chức hàng đầu trong các lĩnh vực tài chính, công nghệ và hàng tiêu dùng.
-- Phương pháp "30 giây thư giãn": Kỹ thuật làm dịu hệ thần kinh của Toryo Ito
Phương pháp đặc trưng của nhà sư Ito không yêu cầu thiết bị, quần áo đặc biệt và không có tiền đề triết học nào. Trước khi mở máy tính xách tay, gửi thông tin quan trọng hoặc tham gia các cuộc họp căng thẳng, các chuyên gia hãy tạm dừng đúng 30 giây để chủ động sử dụng các giác quan của mình.
Kỹ thuật này được thực hiện theo các bước tuần tự. Đầu tiên, nhắm mắt lại và chú ý đến âm thanh xung quanh mà không gán nhãn hoặc đánh giá chúng. Đồng thời, xác định các mùi cụ thể trong môi trường xung quanh bạn—cà phê, giấy in, cây cối, không khí ngoài trời. Nếu đang cầm đồ uống, hãy tập trung hoàn toàn vào vị giác thay vì để tâm trí bạn dự đoán về ngày làm việc sắp tới. Việc tập trung vào giác quan này ngăn chặn điều mà Ito gọi là "nỗi ám ảnh thông tin"—trạng thái mà các quyết định và nhiệm vụ tích lũy làm tràn ngập quá tải khả năng nhận thức.
Quá trình thiết lập lại hệ thần kinh hoạt động thông qua một cơ chế sinh học thần kinh (neurobiological mechanism): chuyển từ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm (phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy) sang sự chi phối của hệ thần kinh phó giao cảm [parasympathetic dominance] (nghỉ ngơi và tiêu hóa) thông qua sự tập trung giác quan có chủ đích. Khi nhân viên tập trung vào việc giải quyết vấn đề và áp lực thời hạn, hệ thần kinh của họ luôn ở trạng thái căng thẳng cao độ, sản sinh ra chất cortisol và adrenaline. Các biện pháp can thiệp chánh niệm tại nơi làm việc của các nhà sư Phật giáo giúp phá vỡ chu kỳ này thông qua sự chú ý vào hiện tại [cái ở đây và bây giờ].
Nhà sư Ito nhấn mạnh rằng kỹ thuật này đòi hỏi sự nhất quán hơn là thời lượng. Một khoảng dừng 30 giây duy nhất mang lại lợi ích tối thiểu. Tuy nhiên, theo các chương trình chăm sóc sức khỏe doanh nghiệp áp dụng mô hình của Thầy, những người thực hành tích hợp từ ba đến năm lần thiết lập lại chiến lược trong suốt ngày làm việc của họ sẽ thấy sự cải thiện đáng kể về hormone gây căng thẳng trong vòng hai tuần.
Các ứng dụng nâng cao liên quan đến chuyển động có chủ đích. Khi vào phòng họp, Ito khuyên nên thiết lập một nghi thức cá nhân: đặt hai chân sát nhau, bước về phía trước bằng chân trái, sau đó là chân phải, duy trì nhận thức về từng bước chân. Chánh niệm về thể chất này (niệm thân) xây dựng cái mà ông gọi là "nhận thức thói quen mạnh mẽ" - một điểm tựa tâm lý giúp điều chỉnh lại các mô hình phản ứng của hệ thần kinh trong những khoảnh khắc áp lực cao thực sự.
Vẻ đẹp của chánh niệm tại nơi làm việc của các nhà sư Phật giáo nằm ở sự tích hợp của nó với văn hóa văn phòng hiện có. Không giống như thiền truyền thống, vốn đòi hỏi thời gian và không gian riêng biệt, các bài tập "thiết lập lại" 30 giây của Ito diễn ra trong quá trình làm việc bình thường. Chúng vô hình đối với đồng nghiệp nhưng lại có tác dụng phục hồi sâu sắc đối với người thực hành.
-- Định nghĩa lại sức mạnh trong những nghề nghiệp áp lực cao
Triết lý của Ito thách thức những giả định cơ bản về thành công trong nghề nghiệp. Văn hóa kinh doanh phương Tây đánh đồng sức mạnh với sản lượng không ngừng nghỉ—nhiều giờ hơn, con số lớn hơn, quyết định nhanh hơn. Mô hình này tạo ra sự kiệt sức và mất kết nối thay vì sự xuất sắc bền vững.
Khung lý thuyết thay thế của ông định nghĩa sức mạnh là "quay trở lại cốt lõi của ý niệm [bản tâm], kết nối lại cơ thể và trái tim với cuộc sống hàng ngày". Về mặt thực tiễn, điều này có nghĩa là những chuyên gia duy trì sự cân bằng hệ thần kinh sẽ đưa ra các quyết định chiến lược tốt hơn, giao tiếp chân thành hơn và trải nghiệm sự hài lòng trong công việc cao hơn bất chấp những yêu cầu bên ngoài giống nhau.
Sự khác biệt này có ý nghĩa rất lớn đối với sự bền vững lâu dài của nghề nghiệp. Nghiên cứu về hội chứng kiệt sức cho thấy rằng sự hối hả không ngừng nghỉ mà thiếu nhận thức về cơ thể cuối cùng sẽ làm sụp đổ hoàn toàn chức năng nghề nghiệp. Ngược lại, những người thực hành chánh niệm nơi làm việc của các nhà sư Phật giáo duy trì hiệu suất ổn định trong nhiều thập niên đồng thời báo cáo sự hài lòng về cuộc sống cao hơn và các mối quan hệ bền chặt hơn.
Việc các doanh nghiệp áp dụng triết lý này thể hiện một sự thay đổi mô hình thực sự. Hiện nay, các công ty đánh giá sự thành công của chương trình chăm sóc sức khỏe không phải dựa trên tỷ lệ đăng ký thành viên phòng tập thể dục (gym membership rates) mà dựa trên tỷ lệ giữ chân nhân viên, giảm chi phí chăm sóc sức khỏe và các chỉ số về sự gắn kết nhóm. Những nhân viên được đào tạo về kỹ thuật thiết lập lại hệ thần kinh cho thấy sự cải thiện rõ rệt trên các chỉ số này.
Sự hiện diện của Ito tại các tổ chức như Meta và Sony cho thấy những nguyên tắc này có sức ảnh hưởng ở cấp cao nhất của chủ nghĩa tư bản toàn cầu. Các nhà lãnh đạo cấp cao ngày càng nhận ra rằng lợi thế cạnh tranh bền vững phụ thuộc vào việc nuôi dưỡng khả năng phục hồi của con người hơn là khai thác tối đa năng suất từ lực lượng lao động đã cạn kiệt.
-- Dạy Chánh niệm trên toàn cầu: Lịch trình du lịch hàng tháng của một nhà sư
Thiền sư Ito duy trì lịch trình giảng dạy quốc tế đặc biệt mặc dù ông giữ vai trò tại chùa Ryosokuin ở Kyoto. Các buổi học hàng tháng của nhà tại Tokyo phục vụ các giám đốc điều hành và nhân viên tại Tokyo từ các trụ sở công ty gần đó. Các hội thảo quốc tế hàng quý mang chương trình đào tạo Thiền chánh niệm tại nơi làm việc này đến Singapore, London và New York.
Cường độ đi lại này sẽ làm kiệt sức hầu hết các chuyên gia, nhưng Ito coi chính hành trình của mình như một phương pháp thiền định. Giữa các buổi tư vấn, ông áp dụng chính những kỹ thuật mà ông giảng dạy—sự chú ý có chủ đích đến các giác quan, chuyển động có chủ ý và các giao thức thiết lập lại hệ thần kinh. Lối sống của ông cho thấy rằng sự di chuyển địa lý và các yêu cầu nghề nghiệp không nhất thiết phải ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân khi được kết hợp với thực hành chiêm nghiệm.
Việc mở rộng quốc tế phản ánh nhu cầu thực sự. Căng thẳng nơi công sở ảnh hưởng đến các chuyên gia trên mọi thị trường, mặc dù biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào văn hóa. Các công ty châu Á nhấn mạnh sự phá vỡ hài hòa và sức khỏe tập thể, trong khi các công ty phương Tây tập trung vào khả năng phục hồi cá nhân và duy trì hiệu suất. Phương pháp giảng dạy của Ito linh hoạt phù hợp với những bối cảnh này trong khi vẫn duy trì tính nhất quán về triết học.
Việc cư trú hàng tháng tại Tokyo cũng cho phép nhà sư duy trì các trách nhiệm tại chùa. Không giống như nhiều nhà tư vấn từ bỏ cam kết ban đầu để theo đuổi công việc doanh nghiệp lợi tức cao, Ito duy trì hai vai trò này một cách có chủ đích. Sự tích hợp này mô phỏng chính sự cân bằng mà nhà sư giảng dạy—ước vọng nghề nghiệp hài hòa với thực hành thiền định chứ không phải hy sinh cái này cho cái kia.
.
-- Nhà sư Tory Ito nói về Thiền Tọa
Sau đây là video dài 6:30 phút, nhà sư Toryo Ito giải thích về Thiền tọa căn bản.
https://www.youtube.com/watch?v=bKoDiaSpLtQ
Dưới đây là bản dịch từ lời hướng dẫn trong video (chúng ta có thể tóm tắt là: Hãy luôn tỉnh thức và hãy thư giãn -- Be aware, and be relaxed).
Xin chào, tôi là Toryo Ito, Phó trụ trì của Chùa Ryosokuin. Hãy cùng trò chuyện về Zazen (thiền tọa). Trước hết, hãy bắt đầu với lý do tại sao chúng ta nên thực hành Zazen. Tóm lại, Zazen là khoảng thời gian dành riêng cho chính bạn. Trên thực tế, đó nên là khoảng thời gian để bạn đối xử tử tế với chính mình.
Cuộc sống thường nhật của bạn diễn ra như thế nào? Chúng ta cứ mải miết chạy đua từ công việc này sang công việc khác, sự chú ý cứ nhảy nhót không ngừng từ điều này sang điều kia...
Trong lúc làm như vậy, dần dà chúng ta quên mất việc dành thời gian để đối xử tử tế với chính bản thân mình.
Khi ngồi thiền, chúng ta tiếp nhận những âm thanh và mùi hương từ môi trường xung quanh; chúng ta nhận diện phương cách tâm thức mình phản ứng trước những cảm giác ấy, và lắng nghe những tiếng nói từ sâu thẳm nội tâm.
Và có một điều tôi muốn bạn ghi nhớ: thực ra, bạn đang thay đổi từng khoảnh khắc một. Ba yếu tố này luôn gắn kết chặt chẽ với nhau.
Mục đích không phải là cố gắng hết sức để đạt được cả ba điều đó cùng lúc, mà là để sự hài hòa ấy tự nhiên nảy nở; đó là để quan sát cách môi trường xung quanh, cơ thể và tâm trí của bạn đan xen, hòa quyện vào nhau như thế nào. Chỉ cần làm được điều đó thôi cũng đã là quá đủ rồi. Vậy thì, chúng ta nên duy trì trạng thái tâm trí như thế nào khi ngồi thiền?
Hãy mở rộng tâm trí của bạn ra hết mức có thể. Hãy để các giác quan rộng mở đón nhận môi trường xung quanh; hãy để tâm trí rộng mở đón nhận những lời nói hay những câu hỏi đang vang vọng. Một số người có thể mang ấn tượng rằng Zazen là một hoạt động rất khép kín. Nhưng thực tế, nó lại vô cùng rộng mở.
Nó giống như việc bạn sử dụng đôi tai, chiếc mũi, hay lắng nghe những suy nghĩ đang chôn sâu trong lòng mình. Khi nhận thấy những suy nghĩ ấy bắt đầu trồi lên, sự tự nhận thức của bạn sẽ được nâng cao, giúp bạn gợi nhớ lại cả những ký ức mà tưởng chừng như đã lãng quên. Thay vì khép lại sự nhận thức ấy, hãy mở rộng nó ra. Hãy luôn tỉnh thức, và hãy thư giãn.
Vậy, chúng ta nên thực hành Zazen ở đâu và vào lúc nào? Về cơ bản, bạn có thể thực hành ở bất cứ đâu. Tuy nhiên, đối với những người mới bắt đầu, tôi khuyên bạn nên chọn bối cảnh tại một ngôi chùa, hoặc đắm mình giữa thiên nhiên—gần những ngọn núi hay bên bờ biển. Tôi nghĩ rằng bất cứ nơi nào giúp bạn nhận diện được những sự thay đổi đang diễn ra trong môi trường xung quanh đều là những địa điểm lý tưởng.
Còn về thời điểm nào là tốt nhất, tôi cũng có thể nói rằng lúc nào cũng được cả; nhưng tôi khuyên bạn nên ngồi thiền vào sáng sớm—trước khi một ngày bận rộn của bạn chính thức bắt đầu—để dành trọn vẹn khoảng thời gian này cho riêng mình.
Việc dành ra một chút thời gian vào buổi tối để thiền định cũng là một điều rất tốt. Hãy cùng thảo luận về một phương pháp thực hành cụ thể. Hôm nay, tôi đang ngồi trên một tấm chiếu tatami cùng với một chiếc đệm lót.
Tôi sẽ nói về cách sắp đặt tư thế này. Với cách sắp đặt này, lời khuyên là bạn nên gấp đôi chiếc đệm lại và chỉ lót phần đệm đó ngay dưới mông mình, sao cho phần đệm được nâng cao lên thêm một chút. Nhờ đó, lưng của bạn sẽ được giữ thẳng. Điều quan trọng nhất là phải giữ cho lưng thẳng, bởi vì tư thế này giúp bạn dễ dàng mở rộng các giác quan của mình hơn. Trên thực tế, khi lưng bị cong, bạn sẽ rất khó để cảm nhận được sự tinh tế của trạng thái này. Hãy mở rộng cơ thể bằng cách giữ thẳng lưng.
Nếu bạn không thể ngồi xếp bằng (khoanh chân), điều đó cũng chẳng sao cả. Đối với những người có thể ngồi xếp bằng, nếu bạn thu chân vào sát người một cách sâu nhất có thể, phần thân dưới sẽ trở nên vững chãi hơn, và phần thân trên sẽ cảm thấy rất rộng mở. Tôi không cho rằng cách xếp chân như thế nào là điều quá quan trọng.
Quan trọng hơn thế chính là sự cân bằng của cơ thể. Đặc biệt, xin hãy chấp nhận và bao dung với những giới hạn cũng như những sự biến thiên tự nhiên bên trong chính con người bạn. Nếu bạn cứ nghĩ rằng mình buộc phải ngồi bất động tuyệt đối, cơ thể bạn sẽ trở nên căng cứng.
Lý tưởng nhất là bạn nên hình dung về chính mình như một thực thể đang khẽ đung đưa nhẹ nhàng, ngay cả trong lúc ngồi thiền (Zazen).
Ngay cả khi nhìn từ bên ngoài, trông bạn có vẻ như đang ngồi bất động, thì bên trong tâm trí, bạn vẫn có thể hình dung về hình ảnh những cành cây, tán lá đang khẽ lay động trong làn gió.
Đây là cách để ngồi vững chãi trên chiếu tatami; tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy đôi chân mình không phù hợp với tư thế đó, hãy chuyển sang ngồi trên ghế. Hoặc, bạn cũng có thể ngồi trên ghế sofa. Những nguyên tắc cơ bản vẫn không thay đổi; mặc dù việc tựa lưng vào thành ghế rất dễ chịu, nhưng nó lại khiến bạn khó mở rộng các giác quan của mình. Nếu ngồi quá lâu, bạn sẽ cảm thấy không thoải mái với tư thế tựa lưng đó; vì vậy, khi ngồi trên ghế hoặc sofa, hãy cố gắng đặt bàn chân chạm đất nhiều nhất có thể.
Lý tưởng nhất là sau khi đã thiết lập được một nền tảng vững chắc cho cơ thể, bạn có thể vừa khẽ đung đưa phần thân trên, vừa mở rộng các giác quan và tâm trí của mình.
Ngoài ra, nếu bạn đang ngồi thiền trong phòng kín, hãy mở cửa sổ để có thể đón nhận những âm thanh từ thiên nhiên bên ngoài. Nếu có thể, hãy thắp một nén hương hoặc sử dụng các loại tinh dầu xịt thơm để kích hoạt và đánh thức cả khứu giác của bạn nữa. Về phần ánh sáng, ánh sáng tự nhiên sẽ là lý tưởng nhất.
Tôi nghĩ rằng việc giữ cho không gian sáng sủa một chút sẽ tốt hơn là để quá tối tăm. Cuối cùng, như tôi đã chia sẻ ngay từ đầu: đây chính là khoảng thời gian dịu dàng nhất mà bạn dành cho chính bản thân mình.
Tôi tin rằng điều quan trọng là bạn đừng quá chìm đắm trong những suy nghĩ riêng hay cố gắng ép buộc bản thân; vì thế, tôi hy vọng bạn sẽ thực sự tận hưởng trải nghiệm đầu tiên này.
Xin cảm ơn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình