- Bị Trump và Cộng Hòa vu khống là cộng sản, Thị trưởng Mamdani được các chủ doanh nghiệp nhỏ New York ca ngợi đã làm họ hạnh phúc tột cùng
- Mamdani ký 50 sắc lệnh giảm thủ tục: tiệm cắt tóc gia hạn giấy phép 3 năm/lần, thay vì mỗi năm; tiệm tạp hóa không cần giấy phép riêng để bán ở hàng hiên ngoài tiệm; nhà hàng không cần giấy phép riêng để bán cà-rem; Giảm lệ phí cấp phép cho người bán hàng tại các hội chợ đường phố...
- MAGA tin lời Trump chụp mũ Mamdani sẽ tịch thu tài sản dân, bất ngờ kinh hoàng vì "cộng sản" kiểu Mamdani được dân New York ủng hộ
- Mason (GS Đại học CUNY): cải cách của Mamdani phù hợp với quản trị theo mô hình xã hội chủ nghĩa dân chủ.
.
---- Theo báo The Guardian, bản tin nhan đề "‘I’m over the moon’: New York’s small business owners rejoice as Mamdani cuts red tape" ("Tôi vui sướng tột độ": Các chủ doanh nghiệp nhỏ tại New York hân hoan khi Mamdani cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà). Trong khi Trump và Cộng Hòa vu khống Mamdani theo chủ nghĩa cộng sản (kiểu Bắc Hàn? hay kiểu TQ? Trump không tiết lộ bí mật nghệ thuật vu khống về nỗi lo tỷ phú Trump sẽ khó trốn thuế được nữa), thì vị thị trưởng theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa dân chủ của thành phố New York đã dành cả tuần này để bàn về vấn đề thủ tục hành chính rườm rà (thường được gọi là "red tape" - "dải băng đỏ").
Hôm thứ Ba, Zohran Mamdani – chính trị gia đang là tâm điểm của làn sóng lo ngại mới từ phe cánh hữu về việc những người theo chủ nghĩa xã hội và những người bị cho là cộng sản đắc cử trên khắp nước Mỹ – đã đăng một video lên mạng xã hội X. Trong video, ông cho một tờ giấy có dòng chữ "RED TAPE" (thủ tục hành chính rườm rà) vào máy hủy tài liệu. Những tờ giấy khác ghi các nội dung như "các khoản phí và tiền phạt rắc rối" hay "giấy phép chỉ để bán kem" cũng lần lượt bị hủy bỏ. Video sử dụng nền nhạc bài "If Time Is Money" của nhóm Wu-Tang Clan và ghi lại cảnh Mamdani cùng một số quan chức thành phố và các chủ doanh nghiệp nhỏ tung những mảnh giấy vụn lên không trung như pháo giấy ăn mừng.
.
"Các chủ doanh nghiệp nhỏ tại New York đã nhiều lần lên tiếng: núi thủ tục giấy tờ bất tận cùng sự bấp bênh khi làm việc với chính quyền thành phố khiến việc mở và vận hành cửa hàng trở nên quá khó khăn," Mamdani viết trên X. Ông cũng công bố gói 50 thay đổi chính sách nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính từ các khoản phạt, lệ phí và quy định đối với các cửa hàng nhỏ lẻ trên khắp năm quận của thành phố.
Tại một cuộc họp báo ở Bronx, Mamdani đã liệt kê một số chính sách gây khó khăn sắp bị bãi bỏ. Các chủ cửa hàng tiện lợi (bodega) sẽ không còn cần giấy phép riêng để bán các mặt hàng bên ngoài cửa hàng – chẳng hạn như trái cây và hoa – so với những mặt hàng bán bên trong. Các nhà hàng sẽ không còn cần loại giấy phép "thừa thãi" dành cho món tráng miệng đông lạnh để bán kem, bên cạnh giấy phép kinh doanh thực phẩm bắt buộc hiện có. Các tiệm cắt tóc sẽ không phải gia hạn giấy phép hàng năm nữa mà chuyển sang chu kỳ ba năm một lần. Lệ phí cấp phép cho người bán hàng tại các hội chợ đường phố sẽ được giảm, quy trình kiểm tra nhà hàng được đẩy nhanh, và lệ phí đăng ký thiết bị sẽ được miễn trong vòng một năm.
.
Một sắc lệnh hành pháp tương ứng do Mamdani ký hôm thứ Hai cũng sẽ mở rộng chương trình NYC Best. Theo đó, mỗi doanh nghiệp trong số 180.000 doanh nghiệp nhỏ của thành phố – vốn tạo việc làm cho khoảng 1 triệu người – sẽ được chỉ định một cán bộ hỗ trợ riêng để giúp các chủ doanh nghiệp xoay xở với bộ máy hành chính đôi khi vô cùng phức tạp và rắc rối của "Big Apple" (biệt danh của thành phố New York). "Tôi vô cùng phấn khích," theo lời Dawn Kelly, chủ quán Nourish Cafe ở Jamaica, Queens, chia sẻ với tờ The Guardian về những cải cách mới. Cô bắt đầu công việc kinh doanh vào năm 2016 với sự hỗ trợ từ tổ chức Best. Cô cho biết nhân viên phụ trách hồ sơ của mình đã "sát cánh cùng tôi từ khâu lên ý tưởng cho đến lúc cắt băng khánh thành", và cô rất vui mừng khi ngày càng nhiều doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận chương trình này.
Kelly cho biết doanh nghiệp của cô đã gặp nhiều khó khăn trong thập niên qua. Chẳng hạn, nhân viên của cô phải di chuyển từ các khu vực xa xôi của Queens đến tận Upper West Side để tham dự khóa học ba ngày nhằm lấy chứng chỉ an toàn thực phẩm bắt buộc, do khóa học này chỉ được tổ chức tại một địa điểm duy nhất trong toàn thành phố. Là thành viên Ủy ban Cố vấn Doanh nghiệp Nhỏ của thành phố, Kelly đã phản ánh vấn đề này lên văn phòng thị trưởng. Cô chia sẻ rằng mình đã rất xúc động khi theo dõi cuộc họp báo của Mamdani trong tuần này. Julie Su, Phó thị trưởng phụ trách công bằng kinh tế, đã đích thân nhắc tên Kelly khi thông báo rằng thành phố sẽ tổ chức khóa học an toàn thực phẩm tại nhiều địa điểm khác nhau.
"Họ thực sự nghiêm túc. Họ thực sự quan tâm đến các doanh nghiệp nhỏ," Kelly nói, rồi thêm vào: "Họ là những người nói được làm được."
.
Những cải cách này của vị thị trưởng – người mới nhậm chức vào tháng Một – diễn ra trong bối cảnh đầy thách thức đối với các doanh nghiệp nhỏ, vốn thường phải xoay xở với biên lợi nhuận cực kỳ mỏng manh. Một nghiên cứu gần đây của thành phố cho thấy, trong khi có 3.540 doanh nghiệp mới mở cửa vào quý II năm 2025, thì lại có tới 8.400 doanh nghiệp cùng quy mô phải đóng cửa; đây là mức thấp nhất về số lượng doanh nghiệp mới thành lập trong vòng 5 năm qua.
Những cải cách này cũng hoàn toàn trái ngược với hình ảnh méo mó, đầy tính kích động về Mamdani mà Donald Trump, Đảng Cộng hòa và các phương tiện truyền thông cánh hữu đang cố tình tạo dựng. Phe cánh hữu liên tục mô tả vị thị trưởng này – cùng làn sóng các quan chức đắc cử khác thuộc tổ chức Dân chủ Xã hội Mỹ (Democratic Socialists of America) – như những kẻ cực đoan, chống đối doanh nghiệp một cách gay gắt. Khi xuất hiện trên kênh Fox News vào tháng 5, ông Bruce Blakeman – ứng viên đảng Cộng hòa tranh cử chức thống đốc tiểu bang New York – đã cáo buộc rằng nếu "bạn sở hữu... một doanh nghiệp nhỏ, một cửa hàng tạp hóa hay một tiệm tạp phẩm nhỏ (bodega), thì Zohran Mamdani muốn tước đoạt tài sản của bạn."
"KẾ HOẠCH CỦA CÁNH TẢ: KIỂM SOÁT VÀ TỊCH THU" – dòng chữ chạy trên màn hình Fox News bên dưới hình ảnh ông Blakeman đã nêu rõ như vậy.
.
Tuy nhiên, các sáng kiến hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ mà ông Mamdani công bố trong tuần này thực chất lại là một chương trình cắt giảm mạnh mẽ các quy định quản lý – một cách tiếp cận thường gắn liền với phe bảo thủ ủng hộ thị trường tự do. Một số đối thủ của ông Mamdani thậm chí đã phải dành lời khen ngợi cho ông.
"Mamdani rõ ràng không phải là biểu tượng của phe ủng hộ tự do kinh tế (libertarian)," tạp chí Reason – một ấn phẩm theo khuynh hướng này – nhận định. "Ông từng đề xuất mở các cửa hàng thực phẩm do chính quyền điều hành, thúc đẩy việc đóng băng giá thuê nhà và kêu gọi tăng thuế đối với những người đóng góp lớn nhất cho thành phố. Những người chỉ trích Mamdani dựa trên quan điểm thị trường tự do hoàn toàn có lý khi phản đối các chính sách này. Tuy nhiên, nếu thực sự giữ vững nguyên tắc của mình, họ sẽ hoan nghênh những cải cách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ này."
Nhưng đối với JW Mason, phó giáo sư kinh tế tại trường John Jay College thuộc Đại học Thành phố New York (CUNY), các cải cách của Mamdani "hoàn toàn phù hợp với cách tiếp cận quản trị theo mô hình xã hội chủ nghĩa dân chủ".
"Tôi nghĩ thực tế là khi nói đến 'chính quyền ủng hộ doanh nghiệp', xét về mặt lịch sử, chúng ta hầu như luôn ám chỉ một chính quyền ưu ái các doanh nghiệp lớn có nhiều mối quan hệ chính trị," Mason nói. "Những chính quyền tự nhận là ủng hộ doanh nghiệp thường không thực sự phục vụ lợi ích của các doanh nghiệp nhỏ – vốn là nền tảng mà New York phụ thuộc vào... Theo một nghĩa nào đó, bản chất của việc trở thành một thị trưởng theo tư tưởng xã hội chủ nghĩa, hay một người theo chủ nghĩa xã hội nắm giữ chức vụ, chính là làm cho bộ máy chính quyền hoạt động hiệu quả hơn."
.
Tại quán High Beam Coffee Roastery ở khu Red Hook, Brooklyn, đồng sở hữu Vicki Forshee chia sẻ rằng bà luôn cảm thấy các tập đoàn lớn như Amazon – vốn vận hành nhiều nhà kho trong khu vực – dường như được hưởng nhiều ưu đãi thuế hơn và chịu ít sự giám sát hay quy định khắt khe hơn so với các doanh nghiệp nhỏ như của bà; những doanh nghiệp nhỏ này "phải vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ chỉ để tồn tại".
Selina Ullrich, người đồng sở hữu còn lại của quán cà phê và là một người dày dạn kinh nghiệm trong ngành ẩm thực của thành phố, chỉ ra rằng các đợt thanh tra của cơ quan y tế thường mang lại cảm giác như những vụ trấn lột; họ ưu tiên việc phạt nhà hàng vì vi phạm những quy định mơ hồ, khó hiểu hơn là thực sự chú trọng đảm bảo an toàn thực phẩm. "Có những quy định mà chẳng ai giải thích nổi tại sao chúng lại tồn tại," bà nói. "Đó là những quy định bất khả thi để tuân thủ, nhưng tất cả chúng tôi đều ngầm hiểu rằng mình buộc phải chấp nhận và xoay xở với chúng."
Bà cảm thấy phấn khởi khi vị thị trưởng đang bắt đầu quy trình thay đổi thực trạng đó: "Có vẻ như ông ấy thực sự muốn hành động để đạt được kết quả cụ thể thay vì chỉ nói suông về những dự định."
Mason, vị chuyên gia kinh tế, tin rằng cách tiếp cận này có thể mang lại lợi ích chính trị cho Mamdani, giúp ông vượt qua những nỗ lực của phe đối lập nhằm gán cho ông cái mác là một kẻ cực đoan. "Tôi nghĩ thực tế là giới chuyên gia chính trị và truyền thông thường có quan điểm rất mạnh mẽ rằng chính trị chỉ xoay quanh trục tả-hữu, và nếu bạn là người theo chủ nghĩa xã hội thì bạn thuộc phe cánh tả... Tôi không cho rằng đa số người dân nhìn nhận vấn đề theo cách đó. Tôi nghĩ phần lớn mọi người có cái nhìn đa chiều và linh hoạt hơn về chính trị; họ thích điểm này nhưng lại không thích điểm kia, và họ không nhất thiết phải sắp xếp mọi thứ theo khuôn mẫu tả-hữu như cách giới tinh hoa thường thảo luận. Theo tôi, trong mắt công chúng, Zohran là người đã bước vào chính trường, đưa ra các cam kết và thực hiện đúng những gì đã hứa; ông ấy có thể chỉ ra những việc làm cụ thể giúp cải thiện đời sống người dân."
.
Kelly, chủ quán Nourish Cafe ở khu Jamaica, quận Queens, từng là người ủng hộ lâu năm của cựu thị trưởng Eric Adams – một đảng viên Dân chủ theo đường lối trung dung, người đã rời nhiệm sở trong bối cảnh vướng vào nhiều bê bối. Giờ đây, bà coi mình là người ủng hộ Mamdani.
"Ngày nay, tôi không thực sự quan tâm đến những nhãn dán đó nữa," Kelly chia sẻ khi được hỏi về việc Mamdani theo chủ nghĩa xã hội. "Tôi thích việc ông ấy luôn nỗ lực đảm bảo không ai cảm thấy bị gạt ra ngoài lề xã hội; ông ấy đề cao tinh thần đoàn kết, rằng tất cả chúng ta cùng chung sức và cùng gặt hái thành công."
"Nếu đó chính là bản chất của chủ nghĩa xã hội," bà nói thêm, "thì tôi hoàn toàn ủng hộ!"
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình