Đường Hướng

Con đường nào cũng có hướng. Hướng của đường dẫn đến mục đích cuối cùng.

Ngay cả những con đường đất không tên trong làng xóm, hay chỉ là lối đi vào một căn nhà, cũng đều có hướng. Không có hướng thì người trên đường, chẳng biết đi đâu. Không có hướng thì không có đường, hoặc có đường nhưng không thể gọi là đường mà chỉ là một chỗ đứng bâng quơ trước bốn phương tám hướng.

Xưa, Đức Phật dạy các vị đệ tử: “Này các Tỳ kheo!… hãy lên đường vì lợi lạc của nhiều người, vì hạnh phúc của số đông, vì lòng lân mẫn đối với thế gian, vì lợi lạc, vì hạnh phúc của trời và người. Các ông hãy đi, nhưng đừng đi hai người cùng một hướng, hãy đi mỗi người một ngả, hãy truyền bá chánh pháp.” (1) Khuyến khích mỗi người đi mỗi hướng nhưng mục tiêu chỉ có một: vì lợi lạc, hạnh phúc cho số đông. Mục tiêu đó là mục tiêu hoằng pháp, tức truyền bá chánh pháp. Truyền bá chánh pháp, chính yếu là để đem lại hạnh phúc an lạc thực sự cho quần sanh. Phật giáo thuở ấy không cần cơ sở nguy nga to lớn, không cần tìm kiếm số lượng tín đồ đông đảo, mà cần nhất là có thể làm lợi ích được cho nhiều người, nhiều xứ sở. Nhưng niềm hạnh phúc an lạc thực sự chỉ có thể tìm thấy trong sự thực hành giáo pháp. Vì vậy, người truyền dạy phải có kinh nghiệm thực chứng, có sự an lạc tự tại ở nội tâm và cuộc sống hàng ngày, mới có thể trao đến cho người khác chất liệu hạnh phúc ấy. Ở thời Đức Phật, các đệ tử thực sự giải thoát (tự giác) mới có thể đem lại giải thoát thực sự cho tha nhân (giác tha).

Nay, Phật giáo đã là một trong những tôn giáo lớn toàn cầu. Số lượng tín đồ mấy trăm triệu. Cơ sở tự viện, thiền viện được xây dựng đến hàng trăm ngàn khắp năm châu. Tăng sĩ trên thế giới ước chừng cũng hàng trăm ngàn. Không cần phải chia mỗi người một hướng như thời Đức Phật, mà chục người, trăm người có thể đi chung một hướng. Cũng từ đó, hàng triệu người mở ra cả nghìn hướng đi.

Nhưng hướng đi nhất quán của Phật giáo là gì? – Là hoằng pháp, giáo dục. Hoằng pháp là thực hành và truyền bá chánh pháp; Giáo dục là giáo hóa, đào tạo con người trở thành những nhân tố từ bi, giác ngộ. Hướng đi ấy nhất định là phải đi vào cuộc đời, đối diện với bao hoàn cảnh và thử thách của nhân tâm, xã hội, chính trị, ý thức hệ. Vì vậy hệ lụy cuộc đời khó có thể tránh khỏi nếu không giữ vững đường hướng và mục tiêu sau cùng của mình.

Trong hướng đi giáo dục, hãy lắng nghe HT. Thích Minh Châu: “Đạo Phật là một đạo của giáo dục và đức Phật là một nhà đại giáo dục. Giáo lý của đức Phật là phương pháp giáo dục, hay đúng hơn nền tảng của tất cả mọi phương pháp giáo dục, đường hướng cho tất cả mọi đường hướng giáo dục chân chính.” (2) Và đường hướng giáo dục ấy, được Hòa thượng nói rõ hơn: “Tự vượt mình, tự siêu hóa mình trong từng giây phút, đó là tất cả ý nghĩa tiềm tàng của sự giáo hóa chân chính...” (2) Tự vượt mình, tự siêu hóa mình, là giải thoát ra khỏi những ô trược, phiền não của thế gian. Vậy, mục tiêu của giáo dục Phật giáo là chuyển hóa con người hướng đến giải thoát.

Cùng ý hướng đó, Hòa thượng Tuệ Sỹ minh định đường hướng của Phật giáo: “Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất không phải là một hiệp hội thế tục, do đó, không tự đặt mình dưới sự chỉ đạo của bất cứ quyền lực thế tục, không là công cụ bảo vệ sự tồn tại của bất cứ xu hướng chính trị, của bất cứ tổ chức thế tục nào; không hành đạo, hoằng đạo theo bất cứ định hướng ý thức hệ nào; duy chỉ một định hướng duy nhất: Thập phương Bạc-già-phạm (3) nhất lộ Niết-bàn môn; một cứu cánh duy nhất là giải thoát.” (4)

_________________

(1) Mahàvagga – Đại Phẩm, Luật tạng, chương Trọng yếu, tụng phẩm thứ 2, đoạn 32. Xem bản dịch của Indacanda Nguyệt Thiên, http://www.budsas.org/uni/u-luat-daipham/dp-00.htm.) Đoạn kinh với ý này cũng được tìm thấy trong Kinh Tương Ưng I, do HT Thích Minh Châu dịch: "Này các Tỳ kheo, hãy du hành, vì hạnh phúc cho quần sanh, vì an lạc cho quần sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài người."
(2) HT. Thích Minh Châu, nguyên Viện trưởng Viện Đại Học Vạn Hạnh, trích từ tham luận: “Đường hướng Giáo dục Phật giáo” (nguồn: https://hoangphap.org/ht-thich-minh-chau-duong-huong-giao-duc-phat-giao/ Trích Tạp Chí Tư Tưởng Số 4 - Năm 1969)
(3) Bạc-già-phạm, phiên âm từ tiếng Phạn: Bhagavat, chữ Hán:薄伽梵, là một trong mười tôn hiệu của đức Phật, có nghĩa là Thế Tôn (Đấng tôn quý của thế gian). “Thập phương Bạc-già-phạm nhất lộ Niết-bàn môn” có nghĩa là mười phương chư Phật chỉ có một đường duy nhất là đạt đến giải thoát Niết-bàn.
(4) HT Thích Tuệ Sỹ - Công bố của Chánh Thư Ký, Xử lý Thường vụ Viện Tăng Thống, ngày 01/9/2022 tại Tổ đình Từ Hiếu, Sài-gòn.

Hình bìa: Đặng T Quế Phượng

CHÁNH PHÁP Số 179, tháng 10.2026

NỘI DUNG SỐ NÀY:

· THƯ TÒA SOẠN, trang 2

· NGUYÊN TẮC ĐOÀN KẾT VÀ NGUYÊN TẮC NHIẾP CHÚNG, t.t. (Nguyên Siêu), trang 4

· GIỚI THIỆU KINH DUY MA CẬT, t.t. (HT Thích Tuệ Sỹ), trang 8

· THẠCH TRỤ THIỀN GIA (thơ điếu của Thích Chúc Hiền), trang 12

· TỪ “VÔ TỰ CHÂN KINH” ĐẾN “NHẤT THIẾT SIÊU THĂNG PHẬT ĐÀI”, t.t. (Thích Nhuận Châu), trang 14

· CHỈ LÀ NGỌN GIÓ (thơ Lý Thừa Nghiệp), trang 19

· PHÁP VÀ NGƯỜI HÀNH TRÌ PHÁP (TN Khánh Năng), trang 21

· LỜI NGUYỆN CẦU ĐÊM TRĂNG SÁNG (thơ Nguyễn An Bình), trang 22

· CHỈ VẬT TRUYỀN TÂM (Nguyên Giác), trang 23

· ĐỘ LƯỢNG (thơ Thy An), trang 24

· “PHIỀN NÃO TỨC BỒ ĐỀ” (TN Hằng Như), trang 25

· MÂY TRỜI VÀ BƯỚC CHÂN HÀNH GIẢ (thơ Tôn Nữ Mỹ Hạnh), trang 26

· QUYỀN MƯU CẦU HẠNH PHÚC (Huỳnh Kim Quang), trang 27

· THÁNG TÁM TRĂNG LẶNG (thơ Tôn Nữ Thanh Yên), trang 29

· ÂN NHÂN LỚN NHẤT (Thiện Tâm Võ Thành Danh), trang 30

· TỨ CÚ LỤC BÁT “CÁNH CHIM” (thơ Vĩnh Hữu Tâm Không), trang 31

· NHỮNG CUỘC HẸN CHƯA THÀNH (Bạch Xuân Phẻ), trang 32

· MƯA PHÁP (NS Thích Nữ Hạnh Chiếu), trang 35

· HẠI NGƯỜI THÀNH HẠI MÌNH (thơ TM Ngô Tằng Giao), trang 36

· GIỮA BỒ TÁT VÀ LA HÁN (Ajahn Amaro – Quảng Cơ dịch), trang 39

· CON ĐƯỜNG TRUNG ĐẠO (thơ Diệu Viên), trang 42

· QUÊ MÌNH LÀ ĐÂU? (Trần Triết), trang 43

· BẢN SANH: TRUYỆN 13 – JATAKA TALES: STORY 13 (Nguyên Giác), trang 44

· NHÂN QUẢ - CHIM KHUYÊN ĂN KIẾN (thơ Hoàng Thục Uyên), trang 45

· NGÀY THÀNH CÔNG (Lãng Thanh), trang 46

· KẸO Ú NGÀY XƯA... (Trần Hoàng Vy), trang 48

· TRUYỆN CỰC NGẮN (Steven N), trang 49

· KHI ĐẠO ĐỦ SÂU (Uyển Nhiên), trang 51

· ĐI ĐẠI ĐĂNG (thơ Đặng Bảo Ngọc & Chơn An Hòa), trang 52

· ĐẠI LỄ VU LAN Ở CHÙA BÁT NHÃ (Kiều Mỹ Duyên), trang 54

· NHỚ MÁ (thơ Lãng Thanh), trang 58

· NGƯỜI ĐẸP GIEO CẦU (Truyện cổ Phật Giáo), trang 60

· TRĂNG SÁNG HIÊN NHÀ, BÀI CA MƯA THU, SÔNG MƯA (thơ Tịnh Bình), trang 66

· CỞI TRÓI tập 2 – chương 24, t.t. (truyện dài Vĩnh Hảo), tr. 67

https://chanhphap.us/CHANH%20PHAP%20BO%20MOI/Muc%20luc%202026/CP%20so%20179%20(10.26).htm

• Tự Do Cần Như Khí Trời
• Dân Mỹ Để Dành Tiền Trả Nợ Làm Kinh Tế Hồi Phục Chậm
• Bao Giờ Mới Hết Xả Súng Tại Mỹ?
• Ngôi Nhà An Toàn: Ngừa Nguy Hiểm Trong Nhà cho Gia Đình